De ‘Vincent’ moet naar Wilhelm Sasnal

Rutger Pontzen

'Als ik de prijs krijg, verdeel ik ’m onder ons vijven’, had Dan Perjovschi tijdens de opening afgelopen donderdag nog gezegd. Mooie uitspraak van de Roemeense kunstenaar en helemaal conform de gedachte achter The Vincent Award 2006, waar Perjovschi met vier andere Europeanen naar meedingt: een prijs voor een Europees kunstenaar die bijdraagt aan een ‘vrij, verenigd en vreedzaam Europa’.

Na drie eerdere keren in het Maastrichtse Bonnefantenmuseum te zijn georganiseerd, is de tweejaarlijkse Vincent Award nu voor het eerst in het Stedelijk Museum te zien. Met alle veranderingen van dien. Zo laat het Stedelijk de bijdragen van álle genomineerde kunstenaars zien: naast Perjovschi, Urs Fischer (Zwitserland), Andrei Monastyrski (Rusland), Wilhelm Sasnal (Polen) en Cerith Wyn Evans (Wales). En net als bij de publieksgerichte Turner Prize wordt de winnaar pas halverwege de tentoonstelling onthuld.

Wie die prijs over twee maanden in ontvangst zal nemen, is moeilijk te voorspellen. De winnaar moet winnen op drie criteria. Eén: heeft hij de beste presentatie in het Stedelijk? Twee: levert hij de beste bijdrage aan een vrij en vreedzaam Europa? En drie, in de woorden van Stedelijk-directeur Gijs van Tuyl: ‘Het is ook een erkenning voor wie de beste nieuwe impuls heeft gegeven aan de hedendaagse kunst.’ Wat moeilijk te beoordelen is voor bezoekers zonder voorkennis.

Volgens die criteria moet Urs Fischer als eerste afvallen. Zijn zwevende rood-oranje purschuimworst is nauwelijks ‘Europees’ te noemen, of een innovatie die aan de hedendaagse kunst iets bijdraagt. Zijn eerdere werk (zoals het stokbroodhuisje in het Boijmans, begin dit jaar) leverde een zucht van bewondering op. Maar in hoeverre dat in het Stedelijk een rol mag spelen, blijft onduidelijk.

Vergelijkbaar is het probleem met de Brit Wyn Evans: beter werk elders, onbegrijpelijk in het Stedelijk. Een Italiaanse kroonluchter die in de ritmiek van morsetekens aan en uit floept (wie het kan lezen ontdekt een cryptische verhandeling over astrologie), een zinsnede in lichtletters uit Jimi Hendrix’ popsong Voodoo Child, en een diaserie met muziek over de nalatenschap van Luis Barragán. In de woning van deze Mexicaanse, in 1988 overleden architect ontdekte Wyn Evans dat de tijd heeft stilgestaan: Barragáns schoenen worden nog immer door de huishoudster gepoetst; elke dag staan er verse bloemen. Reden waarom de Brit zijn deel aan Barragáns opwekking uit de dood opeist – waarin hij het pijnlijk tegen de huishoudster moet afleggen.

Gelukkig dat er ook toegankelijker bijdragen in het Stedelijk zijn, zoals van de Rus Monastyrski en de Roemeen Perjovschi, die voornamelijk leunen op een grofkorrelig engagement. Kunstenaars die zich maatschappelijk verbazen. Perjovschi middels op de muur getekende cartoons over 9/11, moslims en de EU (E-you, E-me), die hij naar alle waarschijnlijkheid over tien jaar nog steeds maakt. Monastyrski, voortgekomen (maar nooit losgekomen) uit de Russische jaren tachtig-avant-garde, met alternatieve acties en beelden. Zoals zijn reconstructie van een fontein uit Moskou, vol Oostblok-esthetiek.

Maar wie de prijs van vijftigduizend euro moet krijgen, is Wilhelm Sasnal. De Pool paart poëzie aan prozabeelden. Met Super 8-films, waarop zijn laatste camera te zien is en waarop het einde van het kodachroomtijdperk wordt afgekondigd, die hij zo lang afdraait dat ook deze verslijten. En een documentaire over undergroundbandjes die tussen sigarettenpeuken en Perzische tapijten Walt Whitman-achtige teksten over de Mississippi proberen te verbeelden. Eigenzinnige films die er geen last van hebben dat Sasnal eigenlijk schilderijen maakt, laat staan dat hij Europeaan is. Amsterdam,

Stedelijk Museum CS (Oosterdokskade): The Vincent, werk van de genomineerden voor deze prijs: Urs Fischer, Andrei Monastyrski, Dan Perjovschi, Wil;helm Sasnal en Cerith Wyn Evans, t/m 14 januari; dagelijks 10-18u. Tel. 020-5732737. Bekendmaking van de winnaar en uitreiking op 17 november.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden