De victorie begint in Gouda

Je kunt euforisch doen over Europa en immigratie, maar los eerst Gouda maar eens op.

Marokkanen in de Goudse wijk Oosterwei zijn ontevreden over hun huisvesting en over de omgang tussen man en vrouw bij Nederlanders: ‘Bij Nederlanders is de vrouw de baas, de kinderen kennen geen schaamte, men eet varkensvlees en drinkt alcohol.' Slechts enkele Goudse Marokkanen kunnen Nederlands schrijven. Marokkanen in Oosterwei voelen zich vaker gediscrimineerd dan Marokkanen in Woerden. Problemen die zij ervaren, wijten ze aan de Nederlandse samenleving.
Dit zijn zo wat onderzoeksresultaten die in 1992 werden gepubliceerd door een ambtenaar voor het minderhedenbeleid in Gouda. Desgevraagd meende de ambtenaar dat de Marokkanen verplicht Nederlandse zouden moeten leren. Ook stond hij een actief spreidingsbeleid voor.

Ondersteuner
Eveneens in 1992 werd een speciale Marokkaanse bewonersondersteuner aangesteld die moest optreden als intermediair tussen Nederlandse en Marokkaanse bewoners en die Marokkanen meer bij het buurtleven moest betrekken. Een jaar later werd deelde het wijkteam Oosterwei cassettebandjes met informatie over onderwijs en wonen uit aan Arabisch sprekende bewoners in de wijk. In 1993 gaat ook Bureau Nieuwkomers van start met geld uit een fonds voor sociale vernieuwing. In Oosterwei werd contact gelegd met nieuwkomers en een cursus maatschappelijke oriëntatie in de eigen taal aangeboden. Het aantal Marokkaanse nieuwkomers dat van de cursus gebruik maakte bleef beneden verwachting. Datzelfde jaar wordt er extra geld uitgetrokken voor jongerenwerk.

Rond de jaarwisseling 93/94 gaat het mis in Oosterwei. Ruiten van winkels en portieken worden ingegooid. In een belangengroep verenigde buurtbewoners eisen meer politie in de wijk en schrijven een brief aan de gemeente: ‘De huidige situatie in Oosterwei waarin beide culturen vreedzaam naast elkaar leven is door de recente gebeurtenissen onder druk komen te staan, laat staan dat in een dergelijke situatie leven met elkaar binnen het gezichtsveld komt.' 58 procent van de bewoners voelt zich niet veilig in Oosterwei. De hoofdoorzaak is het samenscholen van jongeren. Voorbijgangers worden geïntimideerd, vrouwen op hinderlijke wijze nagestaard, nageroepen of lastiggevallen, de ingang naar winkels wordt versperd. De politiepost komt er. Een jaar later wordt bekend dat de criminaliteit in het oostelijk deel van Gouda de grootste toename kent.

Betrokkenheid
In 1996 nemen de Kamerleden Rabbae (GroenLinks) en Houda (PvdA) een boekje in ontvangst over de betrokkenheid van Marokkanen bij hun woonomgeving. In de publicatie worden ook de ervaringen beschreven van Marokkaanse werkgroepen in Oosterwei. Men hoopt dat nog te vormen werkgroepen elders in Nederland er hun voordeel mee kunnen doen. In 1997 geven Marokkaanse jongens te kennen dat zij gebukt gaan onder het negatieve beeld dat is ontstaan door de gedragingen van hun leeftijdgenoten. Zij gaan in Oosterwei in gesprek met de politie en vertellen dat zij het vervelend vinden dat als zij in de buurt van een bejaarde vrouw komen deze bij voorbaat angstig haar tasje tegen zich aandrukt.

Aan de jongens wordt gevraagd een bijdrage te leveren aan het oplossen van de problemen in de buurt. Bij de jaarwisseling van 1998 surveilleren 25 Marokkaanse jongeren samen met de politie in Oosterwei. Ze hopen zo te kunnen laten zien dat zij ook positief in het nieuws kunnen komen. In de media wordt in 1999 bericht dat het respect voor de politie begint terug te komen en dat de gezamenlijke surveillance daaraan bijgedragen heeft.

Een jaar later wordt bekend dat Marokkaanse bewoners van Oosterwei de gemeente en de woningcorporaties wantrouwen. Zij stellen dat alles wordt gedaan voor Nederlandse mensen en niets voor allochtonen. Er is een speciale inspraakavond georganiseerd omdat de inspraakavond voor de wijk die eerder werd gehouden niet door Marokkanen werd bezocht omdat er alleen Nederlands werd gesproken. Gemeente en woningcorporaties beloven van alles en doen bijna niks. Althans niet voor allochtonen, voor Nederlandse mensen kan van alles.

Arabisch spreekwoord
Een Marokkaanse man verklaart dat een Arabisch spreekwoord leert dat een lam die door een wolf gebeten wordt, de wolf niet meer vertrouwt. De gemeente ontkent dat Nederlanders worden voorgetrokken. Uit onderzoek blijkt dat de criminaliteit en onveiligheid in Gouda toeneemt, met name in de binnenstad maar ook Oosterwei scoort slecht op veiligheid en hoog op vernielingen.
Er is een eindeloze lijst te maken tot aan vandaag toe, over wat er in de wijk Oosterwei allemaal is ondernomen om de veiligheid te vergroten en de overlast door Marokkaanse jongeren te verkleinen. Ik zou nog pagina’s door kunnen gaan met het opsommen van alle initiatieven van buurtwerkers, buurtcentra, straatcoaches, voorlichting, wijkteams, projecten en wat al niet meer.

Maar tot een oplossing heeft het allemaal niet geleid. Naar aanleiding van de recente gebeurtenissen heeft de burgemeester van Gouda de gemeenteraad toegesproken. Hij zei: ‘Dit voorval is weer een manifestatie van de problematiek in de stad waar wij het met elkaar al eerder over hebben gehad’. Dat kun je wel zeggen. Ook de voorganger van burgemeester Cornelis (PvdA), Jan Hein Boone (PvdA), heeft met dezelfde problemen geworsteld tot zijn pensionering in 2001. Cornelis stelt dat hij het gevoel krijgt dat het dweilen met de kraan open is maar waarschuwt voor cynisme. Hij noemt daarom een lichtpuntje. De cijfers laten een goede ontwikkeling zien. Maar de burgemeester voegt er snel aan toe dat daarmee de heftigheid van de problematiek er niet minder om is.

Crossmediaal
De burgemeester wil zijn stinkende best blijven doen om het op te lossen. Ondertussen zijn het vast niet alleen maar Marokkaanse bewoners die de wijsheid van het Arabische spreekwoord over de wolf en het lam goed begrijpen. In Nederland kennen wij het ook in de vorm van een ezel en dezelfde steen. Dat doet me denken aan de ezel Asino, hoofdrolspeler in het crossmediaal Donkeypedia project dat in 2007 door de EU werd gefinancierd. Asino trok met zijn begeleider Cristian Bettini door verschillende landen van Europa om een beeld te krijgen van het continent.

Ook Nederland werd bezocht. De ezel trok van Westerbork naar Amsterdam. ‘Samen met zijn Italiaanse metgezel keek hij nieuwsgierig om zich heen’. Tijdens hun tocht door Europa verzamelde de met laptop, camera, gps en zonnepanelen uitgeruste Asino verhalen, kunstwerken, voorwerpen en filmpjes over de plekken die zij aandeden. Hierdoor onthulde zich een ‘caleidoscopisch beeld van Europa’. En dat is nodig want om burgers bij Europa te betrekken, zo valt te lezen op de website van Donkeypedia. ‘hebben zij een gemeenschappelijk beeld van Europa nodig, een gemeenschappelijk ideaal of droom over de toekomst van Europa’.

Als je dat nu terugziet en de verrichtingen van minister Leers in de EU beziet, zou ik zeggen: laten we eerst eens klein beginnen voor we euforisch worden over immigratie, Europa en gezamenlijke dromen over de toekomst. Eerst een oplossing voor Gouda Oosterwei.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden