De verwoesting van Napels

De monumenten van Napels gaan ten onder aan verwaarlozing, diefstal, corruptie en graffiti. Kostbare tegels van Vesuviussteen worden weggejat onder de voeten van wanhopige erfgoedbewakers.

NAPELS - Nog steeds hoopt het vuilnis zich op in de straten van Napels en klinkt het geraas van voorbijscheurende scooters. De zuid-Italiaanse stad heeft, althans voorlopig, ook een andere kant. Het herbergt talloze parels van klassieke architectuur. Napels is een van de oudste steden ter wereld en de monumenten weerspiegelen haar geschiedenis: Romeins staat naast Byzantijns en gotisch naast hedendaags. Caravaggio kwam er schilderen. En het stadscentrum bezit zo'n bijzondere schat aan cultuur dat Unesco het in zijn geheel tot werelderfgoed benoemde.

Maar meer dan tweehonderd kerken van Napels zijn dicht. Op de gevels groeien planten en over de hekken is vuilnis gedumpt. De in de vierde eeuw door Constantijn de Grote gebouwde kerk Santa Maria a Piazza leunt, gesteund door een roestige brug van steigers, tegen een gebouw aan de overkant van de straat. 'Verboden toegang', staat op de waarschuwingsborden van het afbrokkelende stuk geschiedenis. En uit de oranje geschilderde kerk van Sant' Archangelo a Baiano hangt was te drogen. Het is een appartementencomplex geworden.

Op de stoep van een andere kerk is tussen twee oude paaltjes een speeltafel ingericht. In hoog tempo gooien twee mannen er hun speelkaarten neer. In de kerk verkoopt een kennis felgekleurde leren tassen.

Hier wordt niet meer gebeden en voor het geloofshuis verderop geldt hetzelfde. In de sacristie van het gigantische gebouw staat een man een plank te schuren. 'Het was een puinhoop, maar we hebben alles opgeknapt', vertelt hij enthousiast. 'We gaan er een bar van maken.'

Voor Patrizia Giordano (54) is het een gruwel. Ze is voorzitter van de vereniging Incontri Napolitani (Napolitaanse ontmoetingen), waarmee ze restauraties voor de monumenten in de stad organiseert. Hoe langer ze met haar sleehakken door de Napolitaanse straten stapt, hoe kwader ze wordt. 'Onze oudste kerken gaan verloren. Hier, een uniek voorbeeld van laatgotische kunst', bromt ze, wijzend op een geelkleurige kapel met een voorkant vol marmeren beelden. 'Hij is gemaakt door de beroemde beeldhouwer Boboccio da Piperno. Maar die engel daar bovenin is gewoon onthoofd.'

Een deel van de kerken staat vol kunstwerken. Een ander deel is leeggeroofd. Kunstverzamelaars hebben voorwerpen uit de kerken 'besteld' en bezorgd gekregen. Bij een van die roven is de priester de verdachte. 'Er is elke week wel wat. Twee dagen geleden verdween de balustrade van een klooster', zegt Giordano. 'Dat staat mooi in je achtertuin, zo'n antieke balustrade.'

Giordano gooit haar opgerookte sigaret tussen de andere peuken op straat. Een deel van de donkere kinderkopjes die de koningen van Bourbon hier lieten neerleggen, is verdwenen. In de weg zit een gat. 'Zelfs de tegels zijn hier niet meer veilig', zucht Giordano. 'Ze zijn gemaakt van steen uit de Vesuvius en leveren een aardig bedrag op. Je kunt er mooie laantjes mee aanleggen.' Volgens de Corriere della Sera is een stuk Vesuviussteen van 50 bij 50 centimeter 300 euro waard. Die rijkdom kunnen de Napolitanen zo van de straat peuteren.

'Tijdens de crisis denkt men natuurlijk aan eten en niet aan het behoud van kunst', zegt Antonio Pariante (57), die met zijn stichting Porto Salvo opkomt voor het cultureel erfgoed van zijn geboortestad. De glimmende, donkere stenen die uit de wegen verdwijnen zijn voor de gemeente te duur om te vervangen. Die vult de gaten op met doffe lagen asfalt. 'Wij zetten ons met een aantal verenigingen in voor de restauraties en het behoud van het erfgoed, maar als de politiek niet meewerkt, is er geen beginnen aan.'

Volgens de erfgoedbewaker 'lukt het de politici gewoon niet om het onderhoud te organiseren.' Hij gooit zijn armen moedeloos in de lucht. 'Waarom niet? Ze hebben hun eigen belangen. Ze zijn niet betrouwbaar. Europa durft niet zomaar geld te geven uit angst dat het in de zakken van de Camorra belandt. Het geld dat we wel hebben, wordt niet goed uitgegeven. En de Unesco heeft een actieplan opgesteld, maar de politici voeren het niet uit.'

Want zelfs op een pas schoongemaakt standbeeld van Carlo di Borbone heeft een zekere Matteo alweer in felgekleurde letters geschreven dat hij houdt van Giulia. 'Niemand bekommert zich om het erfgoed', zegt Pariante. 'Het zou de olie van onze stad kunnen zijn. Het is een rijkdom die niet alleen gered moet worden, maar ook kan worden uitgebuit. Venetië trekt jaarlijks 24 miljoen toeristen, wij nog geen 10 procent daarvan.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden