De verrassende nacht van Wiegel

De senatoren wijken terug als Hans Wiegel door de rooksalon van de Eerste Kamer schrijdt, recht in de haag van journalisten....

Wiegels haar is grijs geworden. Nieuw is ook het embonpoint van de oudere heer. Maar als vanouds lichten de ogen op achter het eeuwige ronde brilletje, de onderlip pruilt en van weleer is de schalkse deftigheid. Even mag Wiegel de troepen weer aanvoeren en hij doet dat tenslotte op dramatische wijze.

Als hij na het langdurige beraad met de VVD-fractie weer in het Kamerbankje plaatsneemt, maakt fractievoorzitter Ginjaar zich uit de voeten naar de Tweede Kamer. Hij zakt neer op de blauwbonte bank van VVD-leider Dijkstal. Ook VVD-minister Korthals van Justitie schuift aan. Vice-premier Jorritsma, in Amerika, heeft overhaast de terugreis aanvaard.

De VVD zit in de problemen, doordat senatoren hardnekkig weigeren het referendum te aanvaarden. 'Niet alle VVD-leden zijn nog overtuigd', zegt Ginjaar. Chagrijnig is men vooral omdat D66 voor eens en voor altijd het referendum in de grondwet wil toveren. De VVD'ers hebben principiële bezwaren en minister Peper van Binnenlandse Zaken moet ze zien te overtuigen.

'Ik heb m'n stinkende best gedaan', vindt Bram Peper, als hij zich voor de tweede keer naar premier Kok in het Torentje spoedt om de volzinnen op Kok te kunnen uittesten. Niemand die hem tegenspreekt. De erudiete Peper past in de senaat. Hij begrijpt de heren van stand, hij spreekt hun taal. Hij rept van een historische gebeurtenis, nu de Eerste Kamer de kans krijgt het correctief referendum in de grondwet te introduceren.

Zij die zijn enthousiasme delen, voelen met hem mee. Wiegel kijkt steeds zuiniger. De VVD-senator is geen liefhebber van het referendum. Als Eric Jurgens (PvdA) opmerkt dat 'democratie niet iets is voor bange mensen', bladert hij in zijn papieren. Zelf zal hij zeggen dat de burger bedrogen uitkomt, omdat de praktijk zal uitwijzen dat het referendum niks om het lijf heeft.

Naarmate de dag verstrijkt, gaat het allang niet meer om het referendum. Wiegel krijgt onverwacht iets tobberigs, de aanvoerder die zijn troepen niet in de hand houdt. In zijn partij zit niemand op een crisis te wachten. Het gevaar is te groot dat de liberalen zichzelf de oppositie in sturen.

Zij hebben geen alternatieve coalitiepartner. Het CDA is nog te klein, D66 zal vriendelijk voor de eer bedanken aan te schuiven en de PvdA zal niet zonder D66 verder willen met de VVD. Bovendien zal de VVD te boek komen te staan als de breker, de ongeloofwaardige, de partij die leiding ontbeert. Het wordt Wiegel en de zijnen handhardig ingewreven.

Het referendum is een kroonjuweel van D66 en de Democraten verlangen steun van alle coalitiegenoten. In de bankjes van de senaat peinzen ook de D66'ers. Premier Kok is de eerste ondertekenaar van het wetsvoorstel over het referendum. Hij moet, vindt D66, naar de senaat komen om daar te vertellen dat wegstemmen 'onaanvaardbaar' is.

Hoe het verder moet? De een beweert dat D66 zelf moet opstappen. De ander meent dat Kok vandaag in de Tweede Kamer moet meedelen dat hij de koningin zijn ontslag aanbiedt. Halverwege de avond zit de top van D66 rond het bureau van premier Kok. In de senaat zegt Peper dat het machtswoord niet past bij een Grondwetswijziging. Wiegel is het met hem eens: hier past alleen overtuigingskracht. Alleen Wiegel laat zich niet overtuigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden