Column

De verpletterend gewone tronies van terroristen

De dader van 'Istanbul' lijkt een onverschillige loebas met iets te vet haar. Hij lijkt op een oud-klasgenoot.

Een pasfoto van Anis Amri, op een paspoort die gevonden werd in de vrachtwagen waarmee hij een aanslag pleegde op een kerstmarkt in Berlijn.Beeld ap

Je komt ze in België en Frankrijk nog wel tegen op stations. Verlaten politiekantoortjes, met op het raam voor de gesloten luxaflex een vaalblauwe of -gele poster met een vaag zwart-witportret. Daarboven in blokletters: 'Vermist'.

Altijd ben ik even stil blijven staan bij die drama's - want hoe ze ook aflopen, zelfs al is het goed, een drama was het. Ik kon (en kan) eindeloos staren naar zulke portretten. Ze hebben iets mysterieus, iets mythisch haast. Het zijn geen gewone mensen, maar voorbestemden die iets móést overkomen.

Iets van dat raadsel probeer ik te lezen in die gezichten. Een spoor, een ontbrekend stukje van de puzzel. Wat is het? Waarom hij of zij? Het moet zelfbedrog zijn, projectie of een visuele invulling van wat de ratio inseint, maar vaak meen ik in de oogopslag te zien dat het drama in dat leven besloten lag. Die geforceerde pasfotoglimlach, die is niet echt. Er sijpelt iets doorheen. Een voorbode, een aankondiging.

Onzin, natuurlijk.

Maar toch.

Met dezelfde fascinatie kan ik kijken naar de tronies van terroristen. Goddank zetten de meeste media ze tegenwoordig ongebalkt op de schoorsteenmantel. Je verwacht (en hoopt, vermoed ik) monsters te zien, een bevestiging van het afwijkende. Onmensen, met een laag voorhoofd, slagtanden en satanische oogopslag. Keer op keer schrik ik van de werkelijkheid: ze zijn zo verpletterend gewoon. Lievige jongens. Ogenschijnlijk.

'Mohamed B.': met de slechtste wil van de wereld had ik aan die lobbezak met dat vlassige baardje en die goedmoedige oogopslag niet gezien dat hij op beestachtige wijze Theo van Gogh zou vermoorden.

Die ene verstilde portretfoto van Anis Amri: vriendelijk is het woord niet, maar als je langer naar zijn ogen kijkt, zie je haast iets sulligs. Een wat onverschillige loebas met iets te vet haar. Of had het net geregend toen die foto werd genomen?

Nu is er een 'selfie-video' opgedoken van de (vermoedelijke) dader van 'Istanbul'. Gevoel voor publiciteit kunnen we het terrorisme niet ontzeggen. In het filmpje van 45 seconden gebeurt niets: hij loopt zwijgend met zijn selfiestick over wat het Taksimplein zou zijn (ik herkende het niet). De man blikt in de camera als burgemeester Hekking van Juinen af en toe schichtig om zich heen. Hij lijkt op een oud-klasgenoot van me. Een collega heeft zijn mond.

Vele malen heb ik het herhaald. Hoe ik het ook probeer: nog steeds zie ik niet die kille schutter die in nachtclub Reina zo'n 180 kogels uit zijn automatische wapen afvuurde en 39 slachtoffers maakte.

Bruinogigen worden eerder betrouwbaar gevonden dan blauwogigen, berichtte Trouw enkele jaren geleden. Dat bleek uit wetenschappelijk onderzoek.

Terroristen leren ons dat je je eigen ogen moet wantrouwen. Voor je het weet vind je Osama Bin Laden een lekker ding.

Het gezicht is een façade. De raadselen erachter blijven onzichtbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden