De veronderstelde Generatie Nix door de jaren heen

Twintig jaar geleden interviewde de Volkskrant jongeren van de vermeende Generatie Nix. In 2005 zochten we ze nogmaals op, en nu, weer 10 jaar later, spreken we hen opnieuw. Aflevering 3: het boerenhart van Marcel van de Ven en de stabiliteit van Bathilde Visschedijk.

Marcel met twee biggetjes in 1995 Beeld Marcel Molle

Marcel van de Ven

1995 'In de boerderij zit het levenswerk van mijn ouders. Als ik het moest verkopen, zouden mijn ouders kei-en-kei-kapot zijn.' Marcel van de Ven is 27 en verknocht aan zijn varkens: 'Naar kleine biggen kan ik makkelijk een uur kijken, hoe ze rondspelen in hun hok, hoe blij ze kunnen zijn. Dan ben ik gelukkig.' De varkensprijzen liggen ook in 1995 al erg laag, maar hij wil zelfs niet dénken aan stoppen. 'Het boerenbedrijf zit er bij mij van kleins af aan in.'

Hij komt uit een zwaar katholiek boerengezin van zeven kinderen. Marcel weigert naar de kerk te gaan sinds een van zijn broers is overleden aan kanker. 'Hij was 27, had een kindje en een vrouw met een baby in haar buik. Ik ben katholiek opgevoed, maar toen mijn broer was gestorven, zei ik tegen ons pap: 'Het is goed, ik ga nooit meer naar de kerk'.

Toen Marcel ging samenwonen met Debby, durfden zijn ouders dat bijna niet te vertellen aan de rest van de familie. Marcel vindt wel dat hij met zijn vriendin moet trouwen als ze later kinderen krijgen: 'Want dan heb je iets meer vastigheid.'

1995-2005-2015

In 1995 interviewde de Volkskrant 17 jongeren uit de veronderstelde generatie Nix, over hun relaties, carrière, ambities, idealen. Een dolende, verwende generatie zou dat zijn, maar was dat ook zo? In 2005 zocht schrijfster Anne-Gine Goemans (Honolulu King) tien van hen weer op; nu, weer tien jaar later, laten we ze terugkijken op hun keuzen en toekomstverwachtingen van vroeger, vertellen ze hoe het nu gaat en hoe ze verder willen. En: zijn ze nou een generatie of niet? Woensdag deel 4.

2005 Het achterste deel van de varkensschuur staat leeg. Van de 120 zeugen en 400 vleesvarkens die Marcel eens heeft gehad, zijn nog honderd zeugen over. Na de varkenspest, in 1997, is het nooit meer hetzelfde geworden. Mannen in witte pakken die kwamen om te 'ruimen' - voor boeren het meest beladen begrip dat decennium. Nistelrode lag in het hart van de killingfields. Komen ze wel, komen ze niet?, was de vraag waarmee Marcel elke ochtend opstond. Hij is eraan ontsnapt en als Marcel nog geloofde, zou hij dat wonder aan God toeschrijven. In '97 zijn alle varkens op alle boerderijen in een driekwart cirkel om de zijne vernietigd. 'Ze knepen in die biggen totdat je hun botten hoorde kraken. Dat geluid hoor ik nou nog.'

Toen jaren later de vogelgriep losbarstte, zagen Debby en hij diezelfde wagens weer rijden, bij hen in de straat. 'Ik had acuut hetzelfde gevoel als toen. Dat je meteen zou willen gaan janken van de spanning.' Hij verkeert nu in tweestrijd. Doorgaan met de varkens of overschakelen op paarden?

Ook al hebben ze nu kinderen, Debby en Marcel zijn niet getrouwd. 'Waarom zou je dat eigenlijk moeten doen? Voor de buitenwereld? Dat is toch allemaal schijnheiligheid.' Joey (7) en Lola (5) zijn ook niet gedoopt. Marcel is alleen maar ongeloviger geworden. Debby en hij houden Joey en Lola 'vrij kort'. Marcel ergert zich kapot aan kinderen die niet weten hoe ze zich moeten gedragen. Zijn droom voor de toekomst: dat hij en Debby voldoende kunnen bijverdienen met de paarden en de varkens niet weg hoeven doen. 'Je weet pas wat je mist, als ze er niet meer zijn.'

Marcel in 2005 Beeld Marcel Molle

2015 Marcel van de Ven (47) zit op het terras met uitzicht over de weilanden van pensionstal Het Broek in Maria Heide. Hij zegt over het ruimen van de varkens: 'Als ik dat interview weer teruglees, moet ik me inhouden niet te gaan janken. Dat blijft een trauma.' In mei 2004 kreeg hij het aanbod om een pensionpaardenstal te huren. Dat gaat goed, al blijven de inkomsten minimaal en moet hij er wat bij doen om rond te kunnen komen. Maar geld heeft hem nooit geïnteresseerd. Wat Marcel wel moeilijk vindt te verkroppen, is dat hij in de praktijk geen boer meer is. 'Van binnen voel ik me nog steeds boer, ik ben nou eenmaal met die mentaliteit opgevoed. Niet lullen, maar aanpakken. En niet te veel gevoelens te tonen. Als boer leer je dat ook niet. Alhoewel, de laatste jaren doe ik niet anders dan praten over mezelf.'

Het begon allemaal met een zelfkenniscursus, in 2008. Een driedaagse persoonlijkheidstraining die zijn ogen opende. Zijn relatie met Debby was in het slop geraakt, Marcel wilde zijn gezin redden. Hij leerde in die paar dagen om zijn gevoelens te uiten en zich niet door emoties te laten overspoelen. 'Maar het was te laat. Debby had allang afscheid van mij genomen en wilde niet samen verder. Na ruim negentien jaar zijn we uit elkaar gegaan. Onze scheiding is en blijft een groot verdriet.'

Achteraf ziet Marcel in waarom het tussen hen misging. 'We leefden te veel langs elkaar heen, ook al deden we samen het bedrijf. Maar het ging altijd over de varkens en daarna altijd over de paarden. Omdat we zo weinig verdienden, cijferde ik mezelf weg. Zei ik tegen Debby en de kinderen: 'Gaan jullie maar een weekje op vakantie, ik blijf wel thuis op de boerderij'. Dat kwam de saamhorigheid uiteindelijk niet ten goede.'

Marcel bij zijn paardenstal in 2015 Beeld Erik Smits

Lees hier aflevering 1 van deze serie terug, over Joris Ruhe en Sandra Rake-Koenen

Lees hier aflevering 2 van deze serie terug, over Kirsten van Rijn en Jurryt van de Vooren

Kom bij Marcel niet aanzetten met mooie verhalen dat kinderen uiteindelijk wel leren omgaan met een scheiding en er 'flexibel' van worden. 'Met Joey en Lola gaat het nu goed, maar dat heeft heel wat jaartjes gekost. Ze waren er kapot van. Door die scheiding hebben ze krassen op hun zieltjes gekregen die ik ze had willen besparen. Weet je, Debby en ik hebben onze kinderen niet het goede voorbeeld kunnen geven en door al die gescheiden ouders groeit er nu een hele generatie kinderen op die niet meer gelooft in langdurige relaties. Als je er al geen geloof in hebt op jonge leeftijd, hoe moet je het dan later ooit zelf gaan waarmaken? Ik vind het ook zo kenmerkend voor onze huidige consumptiemaatschappij', zegt Marcel misprijzend. 'Als het even niet gaat samen, dan ga je hup naar een ander toe. Mensen gooien tegenwoordig zo snel het bijltje erbij neer. Waardeloos.'

Marcel bleef bewust zeven jaar alleen. Hij wilde dat zijn zoon en dochter rust kregen en niet werden opgezadeld met een nieuwe relatie. Hij wilde meer inzicht krijgen in zichzelf, wat hij wel en niet belangrijk vindt. En hij wilde ruimschoots de tijd nemen om beter te begrijpen wat vrouwen beweegt. 'Want ze zeggen vaak a, terwijl ze b bedoelen en eigenlijk c willen. Dus heb ik zeven jaar lang hier op stal kunnen oefenen met vrouwen. En maar lullen aan de bar in de manege over gevoelens.'

Zijn ouders reageerden begripvol op de scheiding. 'Ze hadden al zo veel meegemaakt in het leven. Een gescheiden dochter, een andere dochter is getrouwd met een vrouw, een overleden zoon... Mijn vader is helaas een jaar geleden gestorven, maar hij heeft nog wel meekunnen maken dat ik er na de scheiding weer bovenop kwam en sterker op mijn benen stond.'

Marcel grijnst en pakt zijn mobiele telefoon. 'Kijk, dat is Linda. Doordat ik al die jaren aan mezelf heb gewerkt, wist ik goed wat ik zocht. Toen ik haar in het voorjaar zag op een verjaardag wist ik binnen 1,5 seconde dat zij de vrouw voor mij is. Eerlijk, oprecht, lief en met een groot hart voor dieren.' Hoewel de liefde nog pril is, woont Marcel al een paar maanden met zijn nieuwe vriendin en haar zeven honden samen. Joey (17) en Lola (16) moesten in het begin wel even wennen, zegt Marcel, maar vinden het ook gezellig dat er weer een vrouw in huis is. 'Ik kan nu eindelijk weer laten zien hoe je in een relatie met elkaar kan omgaan. Dat voorbeeld hebben ze lang niet bij mij gehad en dat hoop ik ze nu en in de toekomst te kunnen geven. Dat is mijn grootste streven. '

VRAGEN OVER NIX

Marcel is toch blij dat hij het bedrijf van zijn ouders niet heeft voortgezet.

Vind je dat je verder bent gekomen dan je ouders?

'Ik heb de boerderij van mijn ouders niet voortgezet, wat ik toentertijd erg vond maar met de kennis van nu ben ik daar blij mee. Het runnen van een boerenbedrijf is er niet makkelijker op geworden. Van de paarden heb ik wel ontzettend veel bijgeleerd en dat geeft me voldoening.'

Heb je idealen?

'Een westernstal opzetten waar ik westernpaarden kan trainen voor wedstrijden. En dat Linda, Joey, Lola en ik gezond en gelukkig blijven.'

Heb je bereikt wat je voor ogen had?

'Nee, als twintiger had ik een andere toekomst voor ogen. Een boerderij, een stabiel gezinsleven. Maar inmiddels lacht het leven me weer toe. De kinderen gaan goed, ze vliegen langzaam uit en Linda is een geweldige vriendin.'

Bathilde Visschedijk

1995 Bathilde Visschedijk wordt heen en weer geslingerd tussen wanhoop en veeleisendheid. Ze is 27, afgestudeerd als psycholoog en al anderhalf jaar werkloos. Ze denkt wel aan omscholen ('iets met radio of tv of management'), maar ze is doodsbang om te blijven steken in zo'n uit armoe geaccepteerd baantje dat niet aan haar dromen beantwoordt. Voor een buitenstaander lijkt ze een typisch geval van een academica die niet wil accepteren dat er geen werk is in haar eigen vak.

Ze volgt cursussen, doet vrijwilligerswerk, leert zelfs jongleren met vier ballen. Maar waar ze hartstochtelijk naar hunkert, is erkenning. 'Soms heb ik het ideaalbeeld in een vlaag voor ogen. Ik loopt daar, helemaal ontplooid. Iedereen ziet aan je dat je werkt. Die uitstraling heb je gewoon.'

2005 Maar zie daar, tien jaar later. Bathilde Visschedijk (37) werkt als psycholoog in de Geestelijke Gezondheidszorg, ze heeft een gezellig huis in Nijmegen, waar ze met haar vriend (dezelfde als toen) en twee jonge kinderen woont. Ze heeft vastgehouden aan haar keuzes, en in grote lijnen is het allemaal zo gelopen als ze in haar hoofd had.

Mathilde op de bank in 2015 Beeld Erik Smits

Ze heeft een tijdje geleefd als de jonge, kinderloze professional die opeens veel meer geld heeft dan in haar studententijd. Ze maakte mooie reizen naar Egypte, Maleisië, Midden-Amerika. Ging veel uit eten met haar vriend. Nu de kinderen er zijn, komt het er niet meer zo van. De horeca wordt minder vaak bezocht, de vakantie blijft beperkt tot de camping in Frankrijk. 'Ik werk nu 24 uur per week. Stiekem heb ik altijd gedacht: als ik straks kinderen heb, heb ik een geldige reden om minder te gaan werken. Dat gaf me ook moed, want in het begin moet je hard werken en je heel flexibel opstellen om ertussen te komen.' Over de toekomst zegt Bathilde: 'Misschien ga ik ooit lesgeven, omdat ik het leuk vind om kennis over te dragen. Maar voorlopig zitten mijn kinderen nog op de basisschool en ben ik tevreden met mijn werk. Ik heb een goede balans gevonden.'

2015 Evenwichtig. Zo omschrijft Bathilde Visschedijk (47) haar leven. Geen midlifecrisis, niet opeens een eetcafeetje of yogastudio beginnen, het roer rigoureus om zeg maar. Ze heeft nog steeds dezelfde man en dezelfde parttimebaan bij dezelfde instelling in dezelfde woonplaats, Nijmegen. Natuurlijk is er in tien jaar tijd het een en ander veranderd. Hier en daar een rimpeltje en vlekje waar haar zoon en dochter - 'getver mam, een moedervlek!' - haar graag op mogen wijzen. Maar met het verstrijken van de jaren zijn het vooral de zegeningen die ze telt. 'Ik zie heel goed wat ik allemaal heb.'

Door haar werk als GZ-psycholoog met pubers die flink in de problemen zitten, weet Bathilde hoe levens vast kunnen lopen. 'Ik begeleid jongeren die niet meer naar buiten durven, smetvrees hebben of gebukt gaan onder tics en angsten en daardoor depressief worden. Ik help ouders om anders met het gedrag van hun kinderen om te gaan. Ik spreek regelmatig ontspoorde jongens en meisjes en daardoor zie ik beter wat ik heb. Ik beschouw het als een geschenk dat mijn zoon en dochter, die inmiddels ook de puberleeftijd hebben, goed in hun vel zitten. Als moeder heb ik wel enige invloed, maar je moet ook een flinke dosis geluk hebben.'

Mathilde in 2005 Beeld Marcel Molle

Dankzij haar werkervaring met pubers voelt Bathilde zich beter uitgerust om met haar zoon en dochter om te gaan. De valkuil van veel ouders is dat ze minder vaak thuis zijn als de kinderen eenmaal op de middelbare school zitten. Terwijl je als ouder dan juist meer thuis moet zijn, zegt ze. 'Aan de zijlijn weliswaar, maar ze hebben je hard nodig. Net als dat ze duidelijke regels nodig hebben. In mijn werk kom ik veel ouders tegen die geen grenzen aandurven of kunnen geven. Te veel vrijheid is niet goed voor kinderen. Het is de kunst om ze met regels en vrijheden leren om te gaan.'

Of jongeren met andere problemen kampen dan toen zij jong was? 'Als adolescent voelde ik me gevangen binnen de muren van het schoolsysteem. Ik wilde uitvliegen, de wijde wereld in. Ik denk dat het snakken naar vrijheid iets van alle tijden is. Net als mijn generatie kampen jongeren nu ook met hoge werkloosheid. Ik was destijds als hoogopgeleide een paar jaar werkloos. Maar wat ik bij wel signaleer is dat de huidige generatie heel veel moet. Ze moeten naar het vwo, sporten, in allerlei clubjes zitten en sociaal zijn. De druk is te hoog. Ze worden in het rolmodel van hun ouders geduwd, want die staan op hun beurt ook onder druk. De crisis verergert bij enkelen hun problemen. Niet het feit dat hun ouders bijvoorbeeld naar de Voedselbank moeten, zorgt voor stress, maar wel als ze niet over de financiële problemen mogen praten. Hoe ziet haar leven er over tien jaar uit? 'De kinderen zijn het huis uit. Ik moet er nu niet aan denken, dat lijkt me echt saai. Mijn man en ik zullen dan weer verre reizen maken en ik zal waarschijnlijk nog steeds met pubers werken. Zolang ik me in hun wereld kan inleven, blijf ik dat doen. Inmiddels ben ik de eerste stappen aan het zetten, zoals ik me had voorgenomen, om les te geven in het postdoctoraal onderwijs. Het zou goed kunnen dat ik tegen die tijd parttime lesgeef. Voor de rest beweeg ik rustig met de stroom mee.'

 VRAGEN OVER NIX

Bathilde Visschedijk leidt 'een prettig leven'.

Vind je dat je verder bent gekomen dan je ouders?

'Op deze wijze heb ik nog nooit gekeken of gedacht ten aanzien van mijn ouders. Ik ben ik, zij zijn zij. En op onze eigen manier gaan we het leven door. Waarbij je als kind wel je ouders als voorbeeld meeneemt.'

Heb je idealen?

'Mijn persoonlijke idealen zijn en worden vervuld: basale zaken zoals samenwonen met man en kinderen, familie en vrienden om me heen en leuk werk. Ik leid een prettig leven. Idealen ten aanzien van 'de wereld' zijn meer rust en vrede in de wereld. Maar dit is een volmaaktheidgedachte, geen realistische.'

Heb je bereikt wat je voor ogen had?

'Een volmondig ja! Maar ik sta nog lang niet stil, ik blijf in beweging en ontwikkeling.'

Mathilde in 1995 Beeld Marcel Molle
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden