Column

'De vermogenstoets in de huidige vorm is onrechtvaardig'

De vermogenstoets die het kabinet doet om de eigen bijdrage van ouderen in instellingen fors te verhogen, treft veel meer mensen, zegt Malou van Hintum. 'Ook dertigers en zelfstandig ondernemers zijn de klos.'

In verpleeghuis Het Gulden Huis in Den Haag geeft een peuter een pannenkoek aan een bewoner. Beeld ANP

Het is waar, de zorgkosten rijzen de pan uit. Natuurlijk komt dat óók doordat ziekenhuizen lang niet altijd efficiënt werken, artsen diagnoses 'upcoden', veel specialistensalarissen (te) hoog zijn, tientallen overbodige managers tientallen overbodige administratieve procedures ontwerpen, dure technologische innovaties worden aangeschaft die vaak maar beperkt nut hebben voor patiënten, en doordat dokters uit luiheid, gewoonte of gebrek aan kennis voor miljarden aan overbodige zorg leveren (lees het artikel 'De zorgpostcodeloterij' in Vrij Nederland van 19 januari 2013) - maar daar hebben we het nu even niet over.

WOZ-waarde
We hebben het nu over de ouderen die volgens het kabinet vermogen hebben, en intussen 'van onze belastingcenten' hun incontinentieluier laten verschonen. Ouderen die sinds begin dit jaar soms wel duizend euro méér moeten betalen als ze in een verzorgings- of verpleegtehuis wonen, omdat op basis van de WOZ- waarde van hun al dan niet afgeloste huis blijkt dat ze fors meer kunnen bijdragen aan hun eigen verzorging.

Een kostenverhoging die kan oplopen tot 100 procent ineens - ik zag iemand die van de ene op de andere dag 2000 in plaats van 900 euro moet betalen. En geen idee waar dat geld vandaan moet komen.

Overval
Fred Teeven maakt zich druk over straatboefjes, maar laat hij de overvallers in zijn eigen kabinet eens bij de lurven grijpen. Een kostenverhoging van 100 procent, zonder enige vooraankondiging en zonder de mogelijkheid hierop te anticiperen - want de peildatum is 1 januari 2011 - is je reinste diefstal. Zoiets krijg je alleen voor elkaar als parlementariërs zitten te slapen en de mensen om wie het gaat te ziek, te zwak en te misselijk zijn om zich daartegen te verweren.
De rest van Nederland zou als een Razende Roeland te keer gaan. Of toch niet?

Dertigers
Nee, toch niet. En dat terwijl er meer mensen het slachtoffer worden van de vermogenstoets. Neem bijvoorbeeld de dertigers die nu, dankzij de garantstelling van hun ouders, een hypotheek kunnen krijgen bij de bank. De bank vindt tot nu toe het huis van de ouders een veilig onderpand - maar niet meer als het straks als sneeuw voor de zon kan verdwijnen.

Zelfstandig ondernemers
Denk aan de zelfstandig ondernemers die niet deelnemen aan een pensioenfonds, maar voor hun pensioen sparen door nu een huis of appartement te kopen dat ze later kunnen verkopen.
Die inkomsten gelden straks als vermogen, en niet als een aanvullend pensioeninkomen. Dus opeten maar. Ook hun spaarpotje kan als sneeuw voor de zon verdwijnen.

Ongeluk
Dan heb ik het nog niet over de mensen die na een zwaar ongeluk een schadevergoeding hebben gekregen die als vervangend inkomen geldt omdat ze niet meer kunnen werken - een schadevergoeding die ook als vermogen zal worden aangemerkt. Opeten dus.

En dan heb ik het ook niet over de ouders die geld apart zetten voor hun kind met schizofrenie of een verstandelijke beperking dat in een instelling woont, omdat ze graag willen dat het met voldoende middelen en goed verzorgd achterblijft als zij er niet meer zijn. Dat geld is er straks mogelijk ook niet meer - want dat moesten ze opeten.

Gefaseerd
De vermogenstoets in de huidige vorm is onrechtvaardig. Ik vraag me bovendien af of er is nagedacht over de effecten die ze heeft op andere groepen dan ouderen.

Afschaffen van de toets hoeft niet. Het is helemaal niet onredelijk dat ouderen die het kunnen betalen, ook meer bijdragen aan hun eigen zorg. Maar het is wel onredelijk om in één klap alle financiële poten onder hun stoel vandaan te zagen.

Voer de toets daarom gefaseerd in, verhoog de norm voor de maximumbijdrage, en laat het te betalen bedrag trapsgewijs en gerelateerd aan het reële vermogen oplopen. En zorg er ook voor dat het maximumbedrag in de toekomst niet zomaar, in een ministeriële vingerknip, kan verdubbelen.

Malou van Hintum is politicoloog en columnist voor Volkskrant.nl.
Volg haar op Twitter @malouvh

 
Fred Teeven maakt zich druk over straatboefjes, maar laat hij de overvallers in zijn eigen kabinet eens bij de lurven grijpen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden