Nieuws

De verkiezingen uitstellen? Er wordt zelfs aan de potloden gedacht om dat voorkomen

De verkiezingen moeten uitgesteld worden, vinden sommige burgemeesters. Maar daar wil het kabinet vooralsnog niet aan. Dat probeert de verkiezingen ondanks corona veilig te laten verlopen.

Verkiezingsborden voor de verkiezingen van Provinciale Staten en de waterschappen in 2019: toen was campagnevoeren nog heel gewoon. Beeld ANP
Verkiezingsborden voor de verkiezingen van Provinciale Staten en de waterschappen in 2019: toen was campagnevoeren nog heel gewoon.Beeld ANP

Bij verkiezingen in coronatijd komt veel kijken. Neem alleen al de kwestie van de rode potloden. Uitgesloten dat er straks een potlood aan een touwtje in het stemhok hangt, dat door achtereenvolgende kiezers gebruikt wordt om een hokje rood te kleuren. Veel te besmettelijk.

Dus biedt het ministerie van Binnenlandse Zaken gemeenten de keus: elk potlood wordt na gebruik gereinigd, zoals de mandjes in de supermarkt. Of de kiezer krijgt het potlood mee naar huis. Nederland telt ongeveer 13 miljoen stemgerechtigden, dat betekent een stevige impuls voor de potloodbranche.

De gemeente Amsterdam kiest voor de laatste optie, laat een woordvoerder weten. Er worden zo’n 600 duizend potloden besteld, bij de vaste leverancier van kantoorbenodigdheden. De stemmer mag kiezen of hij het potlood mee naar huis neemt, of in de verzamelbak gooit die bij de uitgang van elk stemlokaal zal worden geplaatst. Ingezamelde potloden worden gerecycled of, na reiniging, bij een volgende verkiezing opnieuw gebruikt. De gemeente Den Haag hanteert dezelfde werkwijze.

Angst

Potloden zijn een van de details die de hele verkiezingsoperatie van 17 maart zullen bemoeilijken. Daarom gaan er stemmen op de verkiezingen uit te stellen. Veiligheid is daarbij een belangrijk argument: een deel van de kiezers zou uit angst voor besmetting niet gaan stemmen. Een aantal burgemeesters deed om die reden de afgelopen dagen een oproep aan de regering de verkiezingen uit te stellen. ‘Ik wil de komende tijd geen andere campagne horen dan de vaccinatiecampagne’, zei burgemeester Jos Hessels van Echt-Susteren tegen 1Limburg. Hij wil pas verkiezingen als iedereen gevaccineerd is.

Ook het democratische aspect speelt een rol. Volgens Hessels kan onder deze omstandigheden niet goed campagne worden gevoerd. Debatten kunnen alleen online, flyeren of huis-aan-huisbezoek is niet mogelijk.

Tenslotte is er een pragmatische reden. Kamerlid Henk Krol, bijvoorbeeld, doet met een nieuwe partij mee aan de verkiezingen. Hij vertelde in een Kamerdebat dat het hem onder deze omstandigheden moeite kost de vereiste steunverklaringen in de kiesdistricten op te halen. Datzelfde zal gelden voor andere nieuwe partijen.

Vitaal

Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken wil vooralsnog niet van uitstel weten. Ze heeft een paar aanvullende maatregelen genomen om toch iedereen in de gelegenheid te stellen te gaan stemmen. Zo mogen de 2,4 miljoen kiezers van 70 jaar en ouder hun stem per post uitbrengen. Om de drukte te spreiden gaan sommige stembureaus twee dagen eerder, op maandag, al open. Het aantal volmachtstemmen dat per persoon mag worden uitgebracht is verhoogd van twee naar drie.

Bij herindelingsverkiezingen is dit najaar ervaring opgedaan met verkiezingen in coronatijd. Uit onderzoek dat Ollongren liet uitvoeren, bleek dat ongeveer 10 procent van de kiesgerechtigden uit angst voor het virus niet was gaan stemmen. Voor Ollongren behoren verkiezingen tot de ‘vitale democratische processen’, die onder bijna alle omstandigheden moeten doorgaan.

En daar is sinds de val van het kabinet nog een argument bijgekomen: uitstel zou ook betekenen dat het land nog langer wordt bestuurd door een demissionaire regering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden