De veranderende wereld van de Nederlandse koe

In een tweewekelijkse serie belicht Hans van der Meer in tekst en beeld de veranderende wereld van de Nederlandse koe.

Een koebad in Dalfsen.Beeld Hans van der Meer

Een uur eerder lag deze koe op dezelfde plek in het gras en gaf je geen cent meer voor haar: melkziekte. Na het afkalven krijgt in Nederland 5 procent van de koeien deze ziekte, meestal veroorzaakt door een tekort aan calcium. Dat wordt aan het lichaam onttrokken voor de melkgift. Bij de eerste symptomen brengt een boer extra calcium in via een infuus. Zo'n 'downer', een koe die uren na het kalven blijft liggen, drukt met haar eigen gewicht op de poten. Dat is funest voor de doorbloeding. Daarom moet ze om de paar uur van de ene op de andere zij worden gerold of overeind gezet met spanbanden. In de praktijk gebruiken boeren ook een heupklem, maar dat kan leiden tot bekkenproblemen.

In de vakbladen lees je dat ook fosfaatgebrek steeds vaker een rol speelt bij melkziekte. Dat klinkt eigenaardig. De koeienstapel wordt verantwoordelijk gehouden voor het fosfaatoverschot, maar zelf komen deze koeien tekort.

Therapeutisch koebad

Sommige boeren leggen een verband met strengere milieunormen, die minder fosfor in krachtvoer voorschrijven. Volgens Schothorst Feed Research, een privaat kenniscentrum voor diervoeding, gaat het om een ingewikkelde interactie van mineralen. Het is in ieder geval duidelijk dat een langdurig tekort aan fosfor koeien in de problemen brengt.

Een andere manier om de dieren overeind te krijgen is een therapeutisch koebad zoals op de foto op een boerderij in Dalfsen is te zien. Dat is een Deense uitvinding, die ook in Nederland door enkele firma's wordt aangeboden.

Weer helemaal gezond

Meestal heeft de boer zijn zieke koe al ergens apart gelegd. Eerst worden de poten bij elkaar gebonden. Daarna wordt de 'patiënt' op een speciale mat geschoven en met een lier in de aanhanger getrokken. De kleppen aan de voor- en achterkant worden opgeklapt en vergrendeld. Via die blauwe slang die daar nog op de grond ligt, stroomt water van ongeveer 39 graden naar binnen. Dat is de lichaamstemperatuur van koeien. Wanneer het water langzaam stijgt, komt het verzwakte beest vanzelf overeind. Ze krijgt wat voer voor haar neus en moet zes uur in het bassin blijven staan.

Hoe het met deze koe is afgelopen? De boerin laat weten dat er een tweede koebad nodig was voor het definitieve herstel. Maar deze dame is weer helemaal gezond. En ook alweer drachtig, want daar draait het tenslotte allemaal om.

Tentoonstelling De Koe: Cas Oorthuys en Hans van der Meer, Fries Museum, Leeuwarden, 26/3 t/m 5/6/2016.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden