De vele routes van Colombiaanse coke

Nederland is met Spanje de belangrijkste Europese afnemer van cocaïne uit Colombia. Volgens de politie komt er jaarlijks mogelijk 40 duizend kilo coke ons land binnen....

Daarom heeft Nederland al jaren een speciale anti-drugseenheid gestationeerd in het 'bronland', zoals het in politiejargon heet. Uitvalsbasis is de hypermoderne ambassade met kogelvrij glas en veel roestvrij staal te Bogotá, waar afgelopen jaar gemiddeld twee keer per maand een rechtsbijstandsverzoek uitging naar de Colombiaanse politie. Meestal om een verdachte af te luisteren of te volgen.

Bij bijna alle grote smokkelzaken met coke die aan het licht komen, heeft de zogeheten Liaison Groep Colombia een rol gespeeld. Maar het blootleggen van drugslijnen is nu moeilijker geworden dan vroeger, zegt een van de drie door het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) gedetacheerde agenten die we gemakshalve Erik noemen. Zijn echte naam mag uit veiligheidsoverwegingen niet in de krant.

Per bestemming of per lading zoekt de opdrachtgever andere partners, zegt Erik. 'De partners schrijven in en leggen geld in. Zo delen ze het risico.' De hiërarchische organisaties, zoals de kartels uit het begin van de jaren tachtig, zijn verdwenen. Bovendien opereren de nieuwe bazen discreter. Erik: 'Ze zijn tegenwoordig beter geschoold en minder gewelddadig.'

In alle ontrafelde zaken zaten Colombianen. Soms is het een Colombiaan die tijdelijk in Nederland woont met een semi-legale bestaansreden. Erik: 'Soms zijn ze er alleen even bij, als het spannend wordt.'

Verknoping met andere buitenlandse netwerken komt voor. Zo leverde de Turkse mafia koeriers voor coke-transporten uit Peru en Ecuador. De ervaring leert: Colombiaanse handelaren hebben niet veel op met Antillianen. Erik: 'Ze zien hen als onbetrouwbaar.'

Er wordt veel naar Nederland via Ecuador gesmokkeld. Sinds de controle in Colombiaanse havensteden als Barranquilla en Buenaventura beter is geworden, brengen de smokkelaars hun vracht over land naar Guayaquil, de belangrijkste haven van het veel armere buurland. Daar worden partijen van 500 kilo en meer in containers verstopt die naar Rotterdam of Antwerpen gaan.

Omkopen van havenpersoneel of douane komt in Nederland weinig voor. Erik: 'Omkopen betekent risico lopen. Waarom zouden ze dat doen?' In Rotterdam is zoveel containervervoer dat onmogelijk alle bakken gecontroleerd kunnen worden. De smokkelaars geven er de voorkeur aan de drugs zo goed te verbergen dat ze niet ontdekt worden. Tussen de bananen bijvoorbeeld. Werknemers van een Belgische supermarktketen ontdekten in mei tussen het fruit uit Ecuador 140 kilo cocaïne.

De cocaïne wordt soms pas op zee ingeladen. Een vliegtuigje dropt voor de kust van Ecuador paketten die worden opgepikt door een vrachtschip of zeiljacht. Het komt ook voor dat de drugs in vissersboten worden meegenomen en op zee overgezet op een vrachtschip.

De doorvoer via de Antillen, de tweede belangrijke route, gaat meestal met speedboten vanaf de Caribische kust van Colombia. Vanuit hier is het slechts enkele uren varen naar Trinidad, Haïti, Midden-Amerika of de Antillen.

Een Nederlands marinefregat enterde een paar weken na de ontvangst van een tip voor de kust van Aruba een Colombiaans koopvaardijschip . Na uren zoeken vonden Amerikaanse specialisten in een geheim compartiment honderd kilo cocaïne. Erik: 'De bergplaatsen zijn zo creatief dat specialisten soms twee dagen nodig hebben en de halve boot moeten afbreken om het spul te vinden.'

Via Schiphol drugs binnensmokkelen is moeilijker vanwege de scherpe controle. De bolletjesslikkers brachten via de Antillen per maand mogelijk 600 kilo of meer binnen. Het is een berekening gebaseerd op waarschijnlijkheden. De eerste dagen dat passagiers door de scanner moesten, had de KLM 25 lege stoelen per vlucht. De wegblijvers waren vermoedelijk bolletjesslikkers. De vlucht is dagelijks en een bolletjesslikker kan achthonderd tot duizend gram binnenbrengen.

Ook smokkelen in de bagage is via Schiphol moeilijk. Uit een onderzoek van Justitie bleek vorig jaar dat als het lukt er meestal sprake is geweest van hulp van Schipholpersoneel of douane. De partijen zijn kleiner dan die via schepen binnenkomen, maar de creativiteit is groot. Dit jaar werd een partij coke onderschept in rozen. De stelen waren uitgehold zodat er rietjes met cocaïne in pasten.

In februari werd een Surinamer veroordeeld die ruim twee ton cocaïne had binnengebracht in cateringtrolleys. De zaak kwam aan het licht toen iemand merkte dat opmerkelijk veel cateringtrolleys beschadigd waren. De politie vond twee karretjes met cocaïne bij de moeder van de smokkelaar thuis in Paramaribo.

Suriname is de derde belangrijke route van Colombiaanse drugs naar Nederland. Het is de route waarover de politie zich het meest zorgen maakt. Vooral de Farc, de belangrijkste marxistische guerrillagroep in Colombia en dankzij de drugshandel de rijkste ter wereld, opereert op deze lijn.

Vanaf honderden illegale landingsstrips in het dunbevolkte oosten van Colombia worden de drugs per vliegtuigjes naar Suriname getransporteerd. Soms gaat het via Brazilië.

Er is ook ruilhandel: de Farc levert coke en de Surinaamse tussenhandel betaalt met wapens. Dat bleek jaren geleden toen een vliegtuigje vol geweren van het Surinaamse leger werd onderschept door de Braziliaanse politie.

Vorig jaar werd met hulp van de Amerikaanse DEA een Farc-guerrillero in Paramaribo gearresteerd. Eugenio Vargas Perdomo (strijdnaam Carlos Bolas) was volgens de DEA de nummer twee voor drugstransacties van de Farc. Bolas werkte vanuit Suriname. Het geeft volgens kenners aan hoe belangrijk het land is voor de Farc.

Het probleem in Suriname is niet de inzet van de politie maar de slagkracht. Erik: 'Soms is bij de opsporingsautoriteiten bekend waar een vliegtuigje gaat landen maar dan blijkt dat de Surinaamse politie, die zich overigens geweldig uitslooft, zonder auto zit of dat de plek zo afgelegen is dat ze er niet op tijd kunnen komen.'

De Colombiaanse regering voert de druk op de Farc op. Brazilië beheert dankzij een net onlangs in gebruik genomen radarsysteem effectief zijn Amazonegebied. Nu nog lopen de guerrillero's vrij in en uit in Venezuela dat een linkse (en zichzelf revolutionair noemende) president heeft. Maar de druk op president Chavez om daar een eind aan te maken, neemt toe. Dan lijkt Suriname, waar de Colombiaanse drugsmafia bewezen banden onderhoudt met de Bouterse-kliek, een voor de hand liggende volgende uitvalsbasis voor de Farc.

In het jargon heeft men het over 'landingsrechten kopen'. De guerrillabeweging probeert een akkoord te sluiten met een politicus, die in ruil voor genereuze financiële steun in de verkiezingscampagne over minder dan twee jaar daarna de rebellen vrij hun gang laat gaan.

De Panamese generaal en president Noriega, die nu in een gevangenis in Florida zit, verkocht 'landingsrechten' aan de drugsmafia. Een soortgelijk akkoord in Cuba kostte de populaire generaal Ochoa zijn kop. Cocaïnelabs en guerrillakampen in de bush van Suriname? Erik: 'Het is een doemscenario, maar het hoort tot de mogelijkheden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden