De veilingmeester met de wilde armgebaren

De man die hét gezicht werd van het veilingwezen in Nederland is overleden.

De lok was zijn handelsmerk. Misschien lag daar zijn magie. Jan Pieter Glerum, die 16 augustus op 70-jarige leeftijd overleed in Amsterdam, was zo niet de beste dan toch zeker de snelste veilingmeester van Europa.

Die haarlok was niet bedacht. Die had hij al sinds zijn vijfde jaar. Paul de Leeuw persifleerde hem als presentator van het TROS-programma Eenmaal Andermaal. Arjen Ederveen had het eerder al eens gedaan in Creatief met Kurk. Jan Pieter Glerum voelde zich vereerd. 'Eindelijk roem', zei hij.

Hoeveel keer hij de hamer had laten neerkomen om een koop te bekrachtigen, werd hem gevraagd toen hij in 2007 met pensioen ging. Meer dan 40 duizend keer, wist Glerum zeker. En niet zomaar een hamer. Hij liet zijn veilinghamer speciaal maken. Er moest balans in zitten. 'Leg de steel maar eens op de vinger, vlak achter de kop. Kijk, hij zweeft. Dan is het goed', zo vertelde hij in 2007 tegen de Volkskrant. Met zijn harde afslag had hij er honderden versleten.

Jan Pieter Glerum werd in 1943 geboren. Zijn vader werkte al bij het veilinghuis Mak van Waay in Amsterdam - na de oorlog het grootste van Nederland. Hij werd als kind al meegenomen naar het veilinghuis aan het Rokin. Zelf ging hij na het Montessorilyceum kunstgeschiedenis studeren, maar hij vond de studie niet erg fascinerend. Na het eerste studiejaar vroeg hij zijn hoogleraar of hij naast zijn studie ook een baantje mocht aannemen bij het veilinghuis waar zijn vader werkte. Maar nee. 'Kunst en commercie gaan niet samen', sprak de professor. Glerum stopte meteen met zijn studie en ging in 1964 aan de slag bij Mak van Waay. De veilinghuizen hadden het toen drukker dan ooit. Voor het eerst verhuisde een generatie Nederlanders van de grote grachtenpanden en landhuizen naar aanleunwoningen en bejaardentehuizen. Met kisten tegelijk kwamen kunst en antiek bij Mak van Waay binnen: porselein uit Zeeland, zilver uit Friesland, 18de- en 19de-eeuwse kussenkasten en kabinetten. Glerum vond het prachtig. 'De lol om eraan te zitten, het voelen, het ruiken.'

Tien jaar lang had hij de gelegenheid collecties te bestuderen en kunst te herkennen. Hij mocht veel reizen en musea bezoeken. Tegelijkertijd leerde hij van de toenmalige directeur H.S. Nienhuis hoe hij een veiling moest leiden. In 1974 werd Mak van Waay overgenomen door het internationale veilinghuis Sotheby's. Glerum werd directeur en veilingmeester.

Al snel ontwikkelde hij zijn eigen stijl. De wilde armgebaren en het zwaaien met de hamer leverden hem de bijnaam Dutch Windmill op. Glerum vond dat het werkte: er moest wat theater bij. 'Enthousiasme tonen, betrokkenheid laten zien. Als je van twee tot half vijf veilt, dan begint zo'n zaal toch een beetje in te dutten. Je kunt versnellen, of juist vertragen. Harder praten of zachter. In elk geval moet je tonen dat je de zaal aan kan. Je moet er zijn, met een hoofdletter.'

Sotheby's-collega Rob Sneep zegt dat hij het 'gewoon in de vingers had'. 'Charisma en die lok. Sotheby's wilde hem overal in Europa hebben. In Zürich, Sankt Moritz en München deed hij de veilingen. Ik weet dat hij in München een keer een antiek servies veilde voor vele tonnen. Juist op dat moment gooiden studenten als grap een bric-à-brac-servies van het balkon. Hij verstijfde.'

In 1989 vond hij het genoeg. Sotheby's beperkte hem te veel. De Amerikanen wilden alles van over de grote plas regelen. Dat zinde hem niet. Hij richtte met zeven andere Sotheby-collega's zijn eigen veilinghuis op: Glerum c.s., dat later Amsterdam Auctioneers Glerum zou gaan heten. Na twee jaar kwam de klad erin. Hij zette zijn eigen veilinghuis flink op de kaart door tv-presentator te worden, en werd zo het gezicht van het veilingwezen in Nederland. Acht jaar presenteerde hij het TROS-programma Eenmaal Andermaal. Daarnaast deed hij antiekshows voor Teleac en SBS6. Bij zijn afscheid in 2007 werd Glerum ridder in de Orde van Oranje Nassau. Zelf had hij geen kunst meer in huis. Twee scheidingen hadden geleid tot de ontmanteling van zijn eigen collectie.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden