De veiligheid van 'de zoon van Kenia' staat voorop

Het bezoek van Obama dit weekend kost Kenia zo'n 8 miljoen euro. Dat kan volgens het land makkelijk uit.

De Amerikaanse president Barack Obama omarmt zijn halfzus Auma Obama. Beeld reuters

Van kuchend Kevertje tot de machtige 'Beast'. Toen president Barack Obama vrijdagavond in zijn gepantserde limousine van de luchthaven Nairobi naar zijn gastenverblijf reed, heeft hij ongetwijfeld teruggedacht aan het moment, ruim een kwart eeuw geleden, dat zijn halfzus Auma hem in haar Volkswagen de Keniaanse hoofdstad liet zien. Een wereld van verschil.

De Obama van toen, een jongeman die naar Kenia kwam om zijn Afrikaanse wortels en daarmee die andere helft van zichzelf te ontdekken, zou stomverbaasd zijn geweest als voor hem het chaotische verkeer in Nairobi volledig zou zijn stilgelegd. Nu, nu hij president van de Verenigde Staten is, kan het niet anders. De veiligheid van 'de zoon van Kenia' staat immers voorop.

'Ik begrijp wel dat Obama niet langskomt'

In het voorouderdorp van Obama, die dit weekend Kenia bezoekt, weten ze waarom hij het tot president van de VS heeft geschopt. Hij is een Luo. 'En Luo's zijn vaak slimme mensen.'

Duur bezoek

Het bezoek van amper 48 uur zal zo'n 8 miljoen euro kosten, zo is hier berekend. Dan hebben we het dus over veel meer dan over het gras dat de afgelopen weken in de middenberm van Nairobi's hoofdweg is geplant. En over meer dan 'Obamacare', zoals Kenianen op Twitter de asfaltstoplappen noemen die moeten voorkomen dat The Beast in een kuil vast komt te zitten.

De kosten van het unieke bezoek, zo hoopt de regering van president Uhuru Kenyatta in Kenia, vallen in het niet bij de baten die het land de komende jaren van Obama's komst zal hebben. Kenia, zo luidt de kernboodschap, moet op de kaart komen als een veilig land (wat het niet is) en als een snel moderniserend land, dat niet vraagt om hulp, maar om particuliere bedrijfsinvesteringen.

Beeld ap

Dat Obama en Kenyatta elkaar niet eerder in Nairobi de hand schudden, kan beiden worden verweten. Na zijn eerste verkiezing tot president, in 2008, liet Obama weten Kenia opnieuw te willen bezoeken. Tijdens zijn eerste termijn, waarin hij het meeste last had van politieke opponenten die soms deden voorkomen alsof hij niet in de VS maar in Kenia was geboren, zou een bezoek echter schadelijk kunnen zijn geweest in de campagne voor zijn herverkiezing. In zijn huidige, laatste termijn heeft hij daarvan uiteraard geen last meer.

President Uhuru Kenyatta stond vrij recentelijk nog als verdachte oorlogsmisdadiger voor het Internationaal Strafhof, het ICC in de Den Haag, vanwege zijn vermeende betrokkenheid bij het geweld na de Keniaanse verkiezingen van eind 2007. Dat was dus het volgende struikelblok voor een ontmoeting tussen beide leiders. Maar de zaak tegen Kenyatta is wegens gebrek aan bewijs stopgezet. Vicepresident William Ruto moet zich nog wel in Den Haag verdedigen. Barack Obama zal waarschijnlijk met een protocollaire boog om Ruto heen proberen te lopen.

Luchtverbinding

Vandaag is de dag waarop Kenyatta en Obama elkaar enkele keren zullen ontmoeten. Hoog op de agenda staan de economische betrekkingen tussen de twee landen. De Keniaanse president noemt de VS een leidende partner in de handel, maar ziet graag de eigen export naar de Verenigde Staten veel hoger uitkomen dan de ongeveer 300 miljoen euro per jaar waarvan nu sprake is. Ook hoopt Kenyatta op Amerikaanse investeringen in vooral de energie- en technologiesector. Bedrijven als Google zijn in Kenia nu al prominent actief.

Om het verkeer van mensen en goederen te bevorderen, wil Kenia dat de rechtstreekse luchtverbinding tussen beide landen na tientallen jaren wordt hersteld. Een van de redenen dat die verbinding niet bestaat, is de Amerikaanse angst dat met het vliegtuig niet alleen koffie en thee, maar ook radicale moslims het land binnenkomen. Waarmee het tweede hoofdthema van de gesprekken tussen Kenyatta en Obama aan de orde is.

Beeld ap

Belangrijke partner

De VS zijn voor Kenia een zeer belangrijke partner in de strijd tegen het terrorisme van vooral al-Shabaab, de van oorsprong Somalische moslimterreurbeweging die de afgelopen jaren in Kenia veel bloedige aanslagen heeft opgeëist. Amerikaanse militairen geven in Kenia trainingen. Maar zeker zo belangrijk zijn de drones die de VS boven Somalië inzetten om kopstukken van al-Shabaab uit te schakelen.

Obama wil ook voorkomen dat in zijn eigen land jonge moslims radicaliseren, zich in Somalië of Kenia als terrorist bewijzen, en daarna terugkeren om ook de VS onveilig te maken. Een strenge aanpak van radicale islamieten in Kenia is dan een noodzaak. Maar Obama wil niet, wat nu in het Oost-Afrikaanse land wel steeds meer dreigt te gebeuren, dat in de strijd tegen jihadi's ook rechten van onschuldige burgers worden ingeperkt. Dat wordt voor de Amerikaanse president een lastige dans op het koord tussen maatschappelijke veiligheid en vrijheid.

Homo-rechten

En dan is er nog een 'non-issue', zoals president Kenyatta het noemt, dat tijdens persvragen bij zowel gastheer als gast mogelijk voor ongemakkelijke momenten zal zorgen. Obama heeft als president stevige successen geboekt in de strijd voor homo-rechten. Die rechten zijn conservatieve krachten in Kenia een gruwel. Kenyatta staat zeker niet bekend als ouderwetse Afrikaanse homo-hater, maar liet weten met Obama liever te praten over 'echt belangrijke' zaken, zoals de bestrijding van armoede en het scheppen van banen voor het explosief groeiend aantal jongeren. Zeker dat laatste thema heeft ook de aandacht van de Amerikaanse president.

Na zijn bezoek aan Kenia vliegt Barack Obama zondagavond door naar het buurland Ethiopië. Daar zal hij een kort bezoek brengen aan de regering en aan het hoofdkwartier van de Afrikaanse Unie, dat in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba is gevestigd. Daarmee zal hij zijn vierde en laatste presidentiële bezoek aan het continent van zijn vader afronden.

De afgelopen jaren, zo vinden veel Afrikaanse commentatoren, is 'de halve Afrikaan' Obama vooral druk geweest om te laten merken dat Afrika niet tot zijn prioriteiten behoorde. Na zijn pensioen wordt dat mogelijk anders. Al zal hij hier nooit meer gezien worden in een Kevertje.

Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden