Column

'De veel geprezen oneliners van Wilders lijken zich nu te wreken'

De verkiezingsuitslag was helemaal niet zo voor Europa als wordt beweerd, vindt René van Leeuwen. Het was vooral dat Wilders' tactiek niet bleek te werken.

Ton van Kesteren, de noordelijke kandidaat voor de PVV, toont een vals 100 gulden biljet met een afbeelding van PVV-leider Geert Wilders in een cafe in Den Haag. Beeld anp

Ze kwamen al vrij snel voorbij op Twitter en op de websites van de kranten: mensen die zeiden dat de uitslag van de verkiezingen niet zomaar een uitslag zou zijn, het was ook een uitslag vóór Europa. Niets is minder waar.

Niet alleen omdat die tweets voornamelijk van spindoctors afkomstig waren. Ik volg hen niet, maar blijkbaar zijn er mensen die spindoctors napraten (retweeten). O tergende leegte. Spindoctors zijn bijna per definitie alleen met de vorm en framing bezig (met als dieptepunt Kay van de Linde die het bij de avondshow op Nederland 1 over de haardracht van Jolande Sap had) en mogen wat mij betreft tijdens verkiezingsperiodes compleet genegeerd worden. Maar de giftige invloed van spindoctors en andere anti-inhoudelijke vorm-over-inhoud-fetisjisten voor nu even terzijde.

Een analyse van Google in de NRC Next liet zien waar deze verkiezingen wél over gingen. Zorg, woningmarkt, onderwijs. Dat zijn de belangrijkste onderwerpen geweest.

Je kunt vervolgens de vraag stellen of dat terecht is. Die drie onderwerpen zijn in ieder geval 'dicht bij huis'. Dichter bij huis dan het onderwerp Europa. Maar in het hypothetische (maar niet onwaarschijnlijke) scenario dat het mis gaat in (Zuid-)Europa en alle leningen en garanties niet meer terug komen, zal menig kiezer zich nog eens afvragen waarom Europa eigenlijk zo laag op de agenda stond.

Want daar ligt de crux: überhaupt de agendering van het onderwerp Europa. En daarin ligt, volgens mij, ook direct de verklaring voor de hopeloze nederlaag van de PVV.

Teruggrijpend op peilingen en enquêtes die specifiek over de EU en de euro gaan is er namelijk wel degelijk een niet te onderschatten kritisch en sceptisch geluid in Nederland waarneembaar. De echte pro-EU partijen GroenLinks en D66 hebben lager gescoord dan de echte EU-sceptische partijen zoals de PVV, CU en SGP. De (vermoedelijk, op moment van schrijven is 67% van de stemmen geteld) grootste partij van Nederland (VVD) heeft bovendien ferme EU-sceptische taal uitgeslagen. De vraag is of dat slechts voor de bühne was.

De PVV is vooral qua inhoud en argumentatie dramatisch slecht geweest. De veel geprezen oneliners van Wilders lijken zich nu te wreken. Die tactiek werkt niet bij het onderwerp Europa, de materie is te complex. De retoriek was er wel, de argumentatie en inhoud bleven achter, terwijl de argumenten voor het oprapen liggen. Ik vraag me wel eens af hoe groot een kundige en retorisch minder fanatieke EU-sceptische partij zou kunnen worden.

Resumerend was Europa slechts één van de vele onderwerpen die tijdens de campagnes aan de orde zijn gekomen, en zeker niet het belangrijkste. De PVV heeft alles op Europa ingezet en veel verloren. Het is ze niet gelukt om het onderwerp prominent genoeg te maken om er stemmen mee te winnen. Met de nederlaag moet de PVV het nu maar doen, maar stellen dat deze uitslag een uitslag vóór Europa is, is om met Carel Kuyl te spreken, deerniswekkende onzin.

René van Leeuwen is socioloog en columnist voor Volkskrant.nl. Op Twitter is hij te volgen via @RHvL88

 
Spindoctors zijn bijna per definitie alleen met de vorm en framing bezig (met als dieptepunt Kay van der Linde die het bij de avondshow op Nederland 1 over de haardracht van Jolande Sap had) en mogen wat mij betreft tijdens verkiezingsperiodes compleet genegeerd worden.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden