De Vasman knipt voordelig

Huisartsen moeten vaker kleine ingrepen doen, dat maakt de zorg goedkoper. Jurriën Wind is al begonnen, hij steriliseert mannen. Want ach, 'het is een ontzettend simpele ingreep'.

WIJK EN AALBURG - In de spreekkamer van huisarts Jurriën Wind hangt een knalgeel voetbalshirt. Het is het shirt van zijn eigen senioren-voetbalteam, dat hij sponsort. 'De Vasman' staat er op.


De Vasman, dat is dus Wind (50). Een onconventionele, initiatiefrijke huisarts uit Wijk en Aalburg.


Vasman is de bijnaam die hij zichzelf heeft gegeven voor het klusje dat hij als een van de weinige huisartsen in Nederland geregeld uitvoert bij een van zijn mannelijke patiënten: de vasectomie, oftewel de sterilisatie. Oftewel: het doorsnijden van de zaadleider, waardoor de man onvruchtbaar wordt.


'Het is', zegt Wind, 'een ontzettend simpele ingreep.'


En hij gaat ongeveer zo: 'Ik trek de man een beetje aan de bal en dan komt de zaadleider dicht onder de huid te liggen. Daarna zet ik een prikje, maak ik een klein sneetje en vervolgens knip ik twee centimeter uit de zaadleider. Hetzelfde doe ik aan de andere kant. En dat is het. Als het goed gaat, ben ik binnen 20 minuten klaar.'


De ingreep zou volgens hem veel vaker door huisartsen gedaan kunnen worden in plaats van in het ziekenhuis. Zelf leerde hij al tien andere huisartsen hoe het moet. 'Het is gewoon een trucje. In het ziekenhuis wordt het vaak uitgevoerd door een physician assistant - een soort verpleegkundig specialist - of door een arts-assistent.'


Koudwatervrees

Zijn initiatief past in de trend om kleine ingrepen te verplaatsen naar de huisarts. Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) publiceerde een paar jaar geleden een handboek met chirurgische verrichtingen die door de huisarts kunnen worden gedaan. In het boek staat ook de sterilisatie.


Toch loopt het aantal huisartsen dat dit doet, nog slechts in de tientallen. 'Koudwatervrees', denkt Wind.


En dat is jammer. 'We willen allemaal dat de gezondheidszorg goedkoper wordt. Dit is nou een uitstekend voorbeeld van hoe dat kan. In het ziekenhuis kost het de verzekeraar 800 euro. Terwijl ik 350 reken. Eigenlijk verwacht ik dat dit op termijn uit het ziekenhuis verdwijnt. Als je dat met meer ingrepen doet, kun je miljarden besparen.'


Bloederig wordt het vrijwel nooit, zegt hij. 'Ik heb drie steriele gaasjes van tien bij tien centimeter nodig, dat is genoeg.'


'Wel heb ik eens meegemaakt dat de anatomie van een man zo lastig in elkaar zat dat het niet lukte. Over die man voelde ik me zo lullig, dat ik met hem mee ben gegaan naar de uroloog. Die reageerde heel sportief. Ook hij had er moeite mee om het voor elkaar te krijgen; uiteindelijk was hij 50 minuten met één kant bezig.'


De urologen van ziekenhuizen uit de buurt vinden het prima dat hij dit doet, zegt Wind. 'Al weet ik niet hoe ze reageren als de aantallen echt groot zouden worden.'


Geoefende hand

De Nederlandse Vereniging van Urologen heeft in ieder geval geen bezwaar, mits de huisarts de ingreep vaak genoeg uitvoert. 'Steriliseren is een handigheidje', zegt uroloog Paul Kil namens zijn beroepsgroep. 'Maar als je het minder dan vijf keer per jaar doet, zou je er eigenlijk niet aan moeten beginnen. Als je het niet goed doet, en de zaadleider niet goed vastpakt, dan voelt het voor een man ongeveer alsof hij een keiharde trap in zijn kruis krijgt. Die pijn kan zo erg zijn dat mannen flauw vallen. Dus je moet als huisarts wel een geoefende hand hebben.'


'De Vasman' zegt steeds bekender te worden. 'Op verjaardagen ga ik over de tong. Dan zeggen ze tegen elkaar: ik ben bij Wind geweest. Nou, dan weten ze wel hoe laat het is. Je moet het luchtig houden.' In Nederland gebeurt sterilisatie relatief vaak, zegt hij. 'De Nederlandse man staat dit ontzettend makkelijk toe. Mannen zijn hier heel geëmancipeerd.'


'Ik heb weleens een man binnen gehad die onderweg in zijn auto zes ziekenhuizen was gepasseerd om door mij te worden behandeld. Hij wilde absoluut niet naar het ziekenhuis. Daar ben je vaak een nummer. Bij mij is het persoonlijk, makkelijk, en snel.'


Wind heeft inmiddels ruim tweehonderd mannen geholpen. Regelmatig worden ze naar hem verwezen door collega-huisartsen.


'Minister Schippers vindt dat huisartsen moeten concurreren, maar ik denk dat huisartsen juist moeten samenwerken om de zorg betaalbaar te houden. Zelf verwijs ik patiënten met spiraaltjes bijvoorbeeld graag door naar anderen.'


Verzekeraars als VGZ en CZ steunen zijn ideeën rond sterilisatie niet, zegt hij. 'In het ziekenhuis vergoeden ze rond de 800 euro. Maar zodra ze horen dat de huisarts het heeft gedaan, zakt dat tot 227 euro. Dat bedrag is voor mij niet werkbaar. Hun gedrag klopt ook niet met de wens om de zorg goedkoper te maken. Andere verzekeraars zoals Menzis en Achmea denken wel met de huisarts mee.'


Zowel VGZ als CZ zegt zijn klacht niet te herkennen. 'Maar wij betalen niet meteen wat iemand vraagt als hij hard schreeuwt', zegt VGZ. Of de operatie in het ziekenhuis of bij de huisarts gebeurt, maakt de verzekeraar niet uit. 'Wij staan hier neutraal tegenover. Het is logisch dat het in het ziekenhuis duurder is.'


Maar ondanks het financiële gedoe blijft 'de Vasman' zijn eigen koers volgen. Met Brabantse humor, dat wel.


'Het is gewoon een grappig onderwerp', zegt hij. 'Je moet er niet te moeilijk over doen. In mijn voetbalelftal zetten we een roze stip bij het logo van mannen die dit hebben ondergaan. Ik heb mijn auto nog net niet bestickerd met 'de Vasman', maar daar zit ik niet ver meer vanaf.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.