De valkuil van de Steve Jobs-school

Wat heeft de wetenschap te zeggen over de actualiteit? Deze week: de opmars van iPads op scholen.

Geen kilo's schoolboeken meer in de rugtas, maar alleen een iPad. Op het Hondsrug College in Emmen is dit al dagelijkse praktijk. Ook andere scholen in Nederland vervangen pen en papier door laptops en tablets. Na de zomer beginnen in Nederland tien Steve Jobs-basisscholen met e-learning als norm.


De initiatiefnemers denken dat tablets leerlingen meer motiveren dan boeken. Sommige onderzoeken beamen dit, zoals dat op de Amelia Earhart Middle School in de Verenigde Staten. Van de scholieren die rekenden met een speciaal ontwikkelde wiskunde-app, haalde 78 procent na een jaar een voldoende. Bij de controlegroep - leerlingen die hun wiskunde uit traditionele schoolboeken haalden - was dit slechts 59 procent.


Toch is het dubieus of deze verbetering is toe te schrijven aan de tablet. Leerlingen die weten dat zij zijn uitverkoren om een nieuwe onderwijsmethode te volgen, kunnen alleen al daarom extra gemotiveerd raken. Bovendien hangt er rondom studies naar onderwijsmethoden meer dan eens een commercieel luchtje. Zo werd het experiment met de wiskunde-app mede mogelijk gemaakt door Apple en software-uitgever HMH.


Onafhankelijke studies tonen een ander beeld, namelijk dat de vele mogelijkheden van de iPad in het onderwijs zowel een kracht als een zwakte zijn. Bij het opnemen van leerstof via een computer moeten scholieren doorgaans meer beslissingen nemen dan bij het lezen van een boek. Elk filmpje, elke hyperlink zorgt voor een keuzemoment: klikken of niet?


Bij al die kleine beslissingen draait het werkgeheugen van de hersenen overuren. Dat heeft gevolgen voor het opnemen van de leerstof, blijkt uit onder meer een grote overzichtsstudie in het wetenschappelijke tijdschrift Computers in Human Behavior. Hoe meer hyperlinks een tekst bevat, hoe slechter de tekst beklijft. Buiten het lab - waar ook werkonderbrekingen met Facebook of YouTube op de loer liggen - zal dit effect eerder groter dan kleiner zijn.


Het is te hopen dat de Nederlandse Steve Jobs-scholen niet het voorbeeld volgen van het Amerikaanse Kyrene School District. Daar wordt al jaren een onderwijsfilosofie gevolgd die lijkt op wat de Nederlandse initiatiefnemers nastreven: leraren zijn er coaches, leerlingen leren op eigen tempo achter computers en maken bij het vak Engelse literatuur Facebookprofielen voor Shakespeare-personages.


Enthousiasme en creativiteit alom op de scholen, maar een journalist van The New York Times ontdekte hoe de reken- en taalprestaties van deze leerlingen al sinds 2005 achterblijven ten opzichte van het landelijk gemiddelde.


Het wordt spannend hoe de Nederlandse Steve Jobs-scholen over een aantal jaar scoren op de Citotoets. Om de whizzkids een eerlijke kans te geven, is het bovendien te hopen dat het Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling een speciale iPad-versie van de test ontwikkelt. Voorlopig gaat het beantwoorden van de Citovragen nog heel ouderwets met papier, potlood en gum. En daarmee is het lastig swipen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden