De vacature-Koole

Krijgt de PvdA een voorzitter die de rol van Koole als constructief tegenspeler van Bos kan overnemen? Het eerste debat tussen de kandidaten gaf geen uitsluitsel..

Tussen 19 en 31 oktober kunnen, voor het eerst in degeschiedenis van de partij, alle leden van de Partij van deArbeid meedoen aan de verkiezing van een nieuwe voorzitter. Erzijn niet minder dan vijf kandidaten: twee dertigers en drievijftig-plussers.

De zittende voorzitter, Ruud Koole, werd eind 2001 tegen dewil van de politieke top in - dus volgens de beste PvdA-tradities- op een stormachtig congres gekozen (als ik me goed herinner inRotterdam). De Leidse politicoloog had een moeilijke start. Opde al op volle toeren draaiende campagne voor de verkiezingen enop de keuze van de lijsttrekker, Ad Melkert, kon hij geen greepmeer krijgen. Zijn openlijke kritiek op de falende presentatievan Melkert werd Koole zeer kwalijk genomen. Maar hij overleefdehet verkiezingsdebacle van 2002, waarin de PvdA van 45 naar 23zetels terugviel.

Koole was de stuwende kracht achter een belangrijkevernieuwing: de ledenraadpleging. Als politicoloog heeft hijaltijd gewezen op de funeste gevolgen van de marginalisering vangewone leden van politieke partijen. Als voorzitter van de PvdAheeft hij de daad bij het woord gevoegd. De leden mochten zelfde politiek leider kiezen, tevens voorzitter van deTweede-Kamerfractie. De verkiezing van Wouter Bos, ten koste vanfractievoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven, betekende voor de PvdAhet begin van de weg uit het diepe dal omhoog. De rechtstreeksdoor de leden gekozen Bos beschikte over een uniek mandaat om dehervorming van de PvdA ter hand te nemen.

Een tweede ledenraadpleging, over de gekozen burgemeester,pakte voor Bos minder gelukkig uit. Bos is voorstander van eendirect gekozen burgemeester, maar de meerderheid van dedeelnemers aan het referendum koos voor een door de gemeenteraadgekozen burgemeester.

Ruud Koole, die altijd een tegenstander is geweest van depaarse samenwerking van dePvdA met de VVD, vormde hetideologische tegenwicht van de pragmaticus Bos. Gezamenlijkhielpen ze de partij aan een nieuw beginselmanifest, vrij vandogma's. Koole overtuigde ook de aarzelende Bos van deelname aande demonstratie van 2 oktober 2004 tegen de plannen van hetkabinet om de vervroegde pensionering aan te pakken.

Omdat Ruud Koole wist wat hij wilde, was hij effectief alsvoorzitter én als links contragewicht ten opzichte van Bos, metwie hij overigens goed kon samenwerken.

(Even terzijde: dat Koole nu hoogleraar politicologie aan zijn'eigen' Leidse Universiteit wordt, vind ik bedenkelijk. Nietomdat Koole ongekwalificeerd zou zijn; hij is een competent enproductief wetenschapper. Maar omdat er al veel te veelhoogleraren in de politicologie PvdA-activist zijn, zeker inLeiden. En omdat Koole als politicoloog uit de klassieke Leidseschool van Lijphart, óók al meer van hetzelfde is. Zijnbenoeming is dus een gemiste kans om de politicologischemonocultuur in Nederland te doorbreken.)

Een enthousiaste Hedy d'Ancona, boegbeeld van de tweedefeministische golf, oud-staatssecretaris en Europees Kamerlid,presenteerde vorige week in Amsterdam de vijf kandidaten voor devacature-Koole. Diverse betrokkenen bezwoeren mij dat departijtop zich deze keer bewust heeft onthouden van inmenging.Heel verstandig, want die bemoeienis is altijd contraproductiefgebleken. Blijft wel het probleem: krijgt de PvdA een voorzitterdie de rol van Koole als constructief tegenspeler van Bos kanovernemen?

Het eerste debat gaf daarover geen uitsluitsel. Gelukkigtoonde Hedy d'Ancona weinig geduld met de neiging van alle vijf kandidaten om zich van gemeenplaatsen en open deuren te bedienen.De ergste in dit opzicht was Hans Logtens (55), een werklozetypograaf uit Venlo, die niet in staat bleek op de eenvoudigstevragen een helder antwoord te geven.

Annemarie Goedmakers uit Kesteren (57), al dertig jaaractief in de PvdA, vindt de club te flets. De PvdA wordt volgenshaar slapend de grootste partij, omdat het kabinet het zo slechtdoet. Ze mist het 'bevlogen verhaal', maar slaagde er niet indie leemte zelf op te vullen.

Bert Middel (53) uit Kollum was jarenlang een onopvallendKamerlid. Hij wil dat de PvdA links van het midden komt te staan,terwijl ze nu links in het midden staat. Maar hij verbond daarniet de consequentie aan van een duidelijke voorkeur voorsamenwerking met de SP en GroenLinks, waar Femke Halsema omvraagt (zie artikel hiernaast, red).

De vijftigers overtuigden mij niet. Dat ligt niet in de eersteplaats aan hun leeftijd. Iemand van het kaliber d'Ancona zou bestkunnen. Maar als die er niet tussen zit, verdient de jeugd hetvoordeel van de twijfel.

Anne Marie Hoogland (38) is sinds 2000 voorzitter van destadsdeelraad van de Amsterdamse deelgemeente Westerpark. Deenergieke Hoogland staat te popelen om de afdelingen van de PvdAbij de hand te nemen. Haar PvdA is een actiepartij, die zichvooral in de wijken laat zien.

Michiel van Hulten (36) uit Almere maakte de meeste indruk.Hij is vice-voorzitter van Policy Network, een in Londengevestigde internationale denktank van de sociaal-democratie. Netals Bos is hij het knapste jongetje van de klas, in zijn gevalde London School of Economics. Van Hulten toonde zich zonderreserve voorstander van een progressieve coalitie met de SP enGroenLinks.

Hij vroeg zich af: hoe hou je de tienduizend nieuwe PvdA-ledenvast? Antwoord: door ze allemaal stemrecht te geven op hetpartijcongres!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden