ReportageSingel Utrecht

De Utrechtse singel is weer rond: ‘Prachtig dat het water terug is’

In 1971 dempte Utrecht een deel van zijn historische singel, ten faveure van een autobaan langs Hoog Catharijne. Nu is die fout weer hersteld. ‘Deze mijlpaal wil ik vastleggen.’

De afgelopen jaren werd er hard gewerkt om het water in de singel weer ‘dicht’ te maken. De binnenstad van Utrecht is vanaf nu weer helemaal omringd door water.Beeld Arie Kievit

‘Prachtig’. ‘Schitterend.’ Wat een uniek moment’. Lyrisch zijn de voorbijgangers op de Marga Klompébrug. Ze stoppen er even om te genieten van het uitzicht op het water dat hier opnieuw stroomt. Het is het laatste stukje van de Utrechtse singel die weer is uitgegraven. In de jaren zeventig werd de singel deels gedempt, voor de aanleg van een stukje snelweg dwars door de stad.

Die fout heeft Utrecht nu hersteld. Vanaf deze zaterdag kan er, voor het eerst sinds vijftig jaar, weer een volledig rondje worden gevaren over de in totaal zes kilometer lange singel om de Utrechtse binnenstad.

‘Ik kan niet wachten!’, zegt gepensioneerd predikant Gerrit Krul (67). Vanaf de brug neemt hij een foto van het water dat onder een vernieuwd deel van winkelcentrum Hoog Catharijne stroomt. Daarop is een opvallend, amorf gevormd negen verdiepingen hoog gebouw verrezen, met grijze, witte en roze vlakjes. Mooi of niet: daarover verschillen de meningen. Maar Utrecht heeft volgens de gemeente nu wél het eerste overdekte winkelcentrum in Nederland waar je onderdoor kunt varen.

‘Deze mijlpaal wil ik vastleggen’, zegt Krul, een geboren en getogen Utrechter, in een T-shirt met het logo van de stad Utrecht erop. ‘Ik heb meegemaakt dat ze de singel gingen dempen en heb er nog tegen geprotesteerd. Ook tegen de bouw van Hoog Catharijne trouwens. ‘Haa Cee Nee!’, riepen we. Ze hebben niet geluisterd.’

Utrecht heeft volgens de gemeente nu het eerste overdekte winkelcentrum in Nederland waar je onderdoor kunt varen.Beeld Arie Kievit

Standbeeld

Een voorbijgangster van in de zeventig valt Krul bij. ‘Het is niet voor niets dat deze nieuwe brug is vernoemd naar Marga Klompé. Zij heeft in haar eentje het onzalige plan tegengehouden om van de hele singel een autoweg te maken. Die vrouw verdient een standbeeld.’

Nu is het nauwelijks nog voor te stellen: dat op de plek van de Utrechtse stadsbuitengracht, al in de twaalfde eeuw uitgegraven als verdedigingslinie van de stad en omgeven met eeuwenoude bomen, inderdaad een autoweg was ingetekend. Dat was het plan uit 1958 van de Duitse verkeerskundige Max Feuchtinger. Mede doordat Marga Klompé in haar functie als minister een groot deel van de singel als Rijksmonument had bestemd, werd in 1971 maar een deel van de historische vaarweg dichtgegooid: onder meer ter hoogte van het toen gebouwde Hoog Catharijne, dat in 1973 opende.

In de jaren zeventig was deze stedenbouwkundige vernieuwing even je van het: een modern, groot overdekt winkelcentrum en een racebaan voor auto’s ernaast. Maar smaken veranderen snel. In de jaren tachtig groeide al de twijfel of het wissen van dit water wel verstandig was geweest. Met de grootschalige verbouwing van het Utrechtse stationsgebied besloot de stad de singel weer rond te maken. Kosten: 65 miljoen euro, inclusief de sloop van de weg en de aanleg van de bruggen.

En nu, na jarenlange bouwwerkzaamheden, is de singel weer terug van weggeweest. ‘Uniek dat een autoweg met ruimte voor twaalf rijbanen weer plaats maakt voor water en groen. Het terugbrengen van het water is de kers op de taart van de vernieuwing van het Stationsgebied’, zegt wethouder Eelco Eerenberg.

Vanaf deze zaterdag kan er, voor het eerst sinds vijftig jaar, weer een volledig rondje worden gevaren over de in totaal zes kilometer lange singel om de Utrechtse binnenstad.Beeld Arie Kievit

Zocherpark

Langs de nieuw uitgegraven waterweg zijn natuurvriendelijke oevers aangelegd. En ook het Zocherpark te hoogte van het Willemsplantsoen is hersteld zoals ontwerper Jan David Zocher het park rond 1830 heeft ontworpen. Meneer Van Zoelen (72), die in een statig huis woont aan het Willemsplantsoen, is er blij mee. ‘Ze zeggen over ons dat we hier slapend rijk worden zo. Eerst woonden we aan een snelweg en nu aan een park aan het water. Maar dat is onzin, want ik blijf hier wonen tot mijn dood.’

Ook Van Zoelen, toen actief als bouwondernemer, vertelt dat hij vijftig jaar geleden nog heeft geprotesteerd tegen het dempen van de singel. ‘We kunnen alleen maar heel blij zijn dat Marga Klompé er toen voor is gaan liggen en niet de hele singel verloren is gegaan. Prachtig, dat het water weer terug is.’

Ter hoogte van het muziekcomplex TivoliVredenburg bestuderen Peter Bosch (45) en zijn vriendin het nieuwe stromende water. Bosch, geboren in de Utrechtse Sterrenwijk en sinds zes jaar woonachtig in Vianen, is er speciaal voor naar zijn geboortestad gereden. ‘Ik wilde toch even zien wat het was geworden’, zegt hij.

Het stationsgebied verandert de laatste jaren razendsnel, valt hem op nu hij er niet meer woont. ‘Hoog Catharijne moest inderdaad vernieuwd worden’, zegt hij. Maar andere nieuwbouw, zoals het nieuwe muziekcentrum, vindt hij toch wel wat fors uitgevallen voor de schaal van de stad. ‘Met het water erbij is het al met al toch een hele verbetering.’

LEES OOK:

Stilstaand blik op dure grond: de parkeerplek verdwijnt uit de steden, Utrecht en Amsterdam gaan voorop
De auto wordt steeds verder teruggedrongen uit de stad. Utrecht, dat met Amsterdam vooroploopt, vermindert het aantal parkeerplaatsen in de historische binnenstad en bij nieuwbouw in en rond het centrum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden