De ultralangeafstandsvlucht is terug

In 16,5 uur van Qatar naar Nieuw-Zeeland

Dagelijks vliegt nu een toestel van Qatar naar Nieuw-Zeeland, een reis van meer dan 16 uur. Is dit een reclamestunt? Of juist een voorbode? Als hypersoon vliegen mogelijk wordt, duurt een reis Londen-Sydney nog maar 1,5 uur.

Een toestel van Qatar Airways Beeld reuters

Terug van weggeweest: de ultralange, non-stopvlucht. Pas 16 uur en 23 minuten na het opstijgen zetten de piloten van de Boeing 777 van Qatar Airways begin deze week de wielen aan de grond op de landingsbaan in Nieuw-Zeeland. De vliegafstand van Doha tot Auckland was 14.535 kilometer, zodat de dagelijkse lijndienst tussen die steden vanaf nu de langste non-stopvlucht ter wereld is.

Het fenomeen van de ultralange lange vluchten deed eerder zijn intrede. In 2001 introduceerde luchtvaartmaatschappij Continental Airlines een bijna 14 duizend kilometer lange non-stopvlucht tussen New York en Hongkong. Dat was de eerste lijnvlucht van meer dan 16 uur, wat gold als een doorbraak in de luchtvaart. Meer maatschappijen volgden, waaronder Singapore Airlines, dat in 2004 de route Singapore-New York in het assortiment opnam (meer dan 15 duizend kilometer).

Zuiniger

Door de snel stijgende olieprijs stokte aan het einde van het vorige decennium echter de opmars: de vliegtuigtickets werden er onbetaalbaar door. Verre vluchten kosten extra veel kerosine, legt Joris Melkert uit, docent Luchtvaarttechniek aan de TU Delft: 'Alle brandstof, ook die voor de laatste minuten van de vlucht, moet je namelijk vanaf het opstijgen al meenemen. Dat maakt het vliegtuig extra zwaar. Dat extra gewicht moet je compenseren met grotere motoren - en die verbruiken meer brandstof.'

Kostte een liter kerosine in 2000 slechts 15 cent, in 2008 was de prijs van de vliegtuigbrandstof gestegen tot 65 cent. Momenteel kost kerosine 37 cent per liter. Nieuwe, zuiniger vliegtuigmodellen maken de lange afstanden ook beter betaalbaar. De Boeing 747-400 uit 1988 verbruikt ruim 13 liter kerosine per kilometer, de nieuwe Dreamliner de helft. En de Airbus A350-900 verbruikt weer 25 procent minder dan andere toestellen van vergelijkbare grootte.

Qatar: gunstig gelegen overstappunt

Qatar Airways en andere luchtvaartmaatschappijen op het Arabisch Schiereiland maken slim gebruik van hun gunstige geografische locatie (op het punt waar de belangrijkste intercontinentale vliegroutes tussen Azië, Europa, Afrika en Amerika elkaar kruisen) om zo veel mogelijk directe vluchten aan te bieden. De thuismarkt van de luchthavens van Dubai, Abu Dhabi en Doha is klein, dus de vliegmaatschappijen die daar gebaseerd zijn moeten het vooral hebben van overstappers. Dit geldt ook voor Schiphol, dat veel te vrezen heeft van de uitbreiding van het netwerk op de Arabische luchthavens. In plaats van een vlucht met de KLM, bijvoorbeeld via Singapore naar Australië, is een overstap op Dubai, Abu Dhabi of Doha steeds vaker een optie.

Toch beschouwt Jaap de Wit, hoogleraar vervoerseconomie aan de Universiteit van Amsterdam, de extreem lange vluchten vooral als een reclamestunt: 'Ik betwijfel of het stormloopt voor tickets tussen de golfstaten en Nieuw-Zeeland. Daarnaast geldt: hoe langer de vliegafstand, des te kleiner de vraag naar de vliegtickets.' De meeste vliegreizigers zoeken hun bestemming dichter bij huis, dus de markt voor korte vliegreizen is veel groter dan die voor langeafstandsvluchten.

Ook afgezien van de extra kerosinekosten zijn kortere routes volgens De Wit doorgaans lucratiever voor luchtvaartmaatschappijen dan de lange routes. 'De lijndienst die de Qatarezen nu opzetten tussen Doha en Auckland leidt tot behoorlijk wat extra kosten. Tijdens de vlucht zullen de bemanningsleden elkaar moeten afwisselen, omdat piloten en stewardessen niet 16 uur achtereen mogen werken. Dat geldt zowel voor het cabinepersoneel als voor de piloten in de cockpit. Dat betekent dat passagiersstoelen plaats moeten maken voor slaapplaatsen voor de bemanning.'

Hypersoon

De echte doorbraak in het langeafstandsvliegen moet komen van vliegtuigen die 'hypersoon gaan', verwacht Melkert van de TU Delft. 'Dan vlieg je buiten de dampkring en ben je binnen anderhalf uur van Londen in Sydney. Op dit moment vinden er alleen nog maar proeven plaats met onbemande vliegtuigjes. Dus voordat hypersoon vliegen met passagiersvliegtuigen tot de mogelijkheden behoort, zijn we in de tweede helft van deze eeuw.' Als dit ooit al mogelijk wordt, voegt Melkert er weifelend aan toe.

Qatar Airways en andere luchtvaartmaatschappijen op het Arabisch Schiereiland maken slim gebruik van hun gunstige geografische locatie (op het punt waar de belangrijkste intercontinentale vliegroutes tussen Azië, Europa, Afrika en Amerika elkaar kruisen) om zo veel mogelijk directe vluchten aan te bieden. De thuismarkt van de luchthavens van Dubai, Abu Dhabi en Doha is klein, dus de vliegmaatschappijen die daar gebaseerd zijn moeten het vooral hebben van overstappers. Dit geldt ook voor Schiphol, dat veel te vrezen heeft van de uitbreiding van het netwerk op de Arabische luchthavens. In plaats van een vlucht met de KLM, bijvoorbeeld via Singapore naar Australië, is een overstap op Dubai, Abu Dhabi of Doha steeds vaker een optie.

De kortste

De kortste lijnvlucht ter wereld wordt uitgevoerd door de Schotse luchtvaarmaatschappij Loganair. Het duurt ongeveer 2 minuten om de 2,7 kilometer tussen de noordelijke Orkney-eilanden Westray en Papa Westray te overbruggen. De exacte vliegtijd hangt af van windkracht en -richting. De snelste vlucht op dit traject duurde 53 seconden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.