De ultieme strijd tegen de oprukkende A2

Honden markeren hun territoria met plasjes. Waar het cijfer 130 in het landschap prijkt, is het kabinet-Rutte II geweest. In die territoria werd de autorijdende Nederlander bevrijd uit de ketenen van de milieulobby en de politiek correcte goegemeente.

Marianne Briels voor de behouden beuk uit de 16de eeuw, met achter haar de geluidswal van de A3. Links een deel van het oudste huis van Vught. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Noem het 130-bord het meest herkenbare sieraad uit Ruttes omvangrijke politieke erfenis. Wie zuidwaarts rijdt op de A2, ziet het eerste 130-bord verschijnen aan de zuidelijke gemeentegrens van Vught. Als daar een mensensoort van profiteert, dan Vughtenaren die in Eindhoven werken. In ons buurtje in Vught-Zuid zijn dat er nogal wat. Ik vroeg ze steekproefsgewijs hoe hun leven sinds de komst van dat 130-bord is veranderd. Unaniem zeggen ze dat het niets uitmaakt, ze komen geen minuut sneller op hun werk, zeker niet als het verkeer vaststaat, ondanks de verbreding van de A2.

Wellicht verzwijgt onze sportief rijdende achterbuurman stiekem het plezier dat hij dankt aan dat bord. Wellicht wonen de echte fans van 130-borden in Vught-Noord, waar de VVD het grootst is en de auto's het snelst van 0 naar 130 accelereren. Dan nog geldt dat dít bord ook voor de echte fans nauwelijks iets meetbaars oplevert, behalve dan extra fijnstof in de lucht.

Ratio laat zich soms lastig betrappen. 'Zo'n bord wekt een illusie: mensen, hier heeft de VVD iets voor jullie gedaan', zegt Marianne Briels. Zij is het boegbeeld van de Stichting Overlast A2. Bij verkeersminister Melanie Schultz-Verhagen is zij goed bekend als 'die vrouw uit Vught'. Zoek op Google hoe vaak hun namen samen voorkomen en hoe beroemd 'het Briels-arrest' of 'the case Briels' dankzij de minister van 130 is geworden.

Marianne Briels ontvangt in een pand waarvan het oudste deel tevens het alleroudste stukje Vught is, van medio 1400. In de aangebouwde serre heb je fraai uitzicht op een beuk uit de 16de eeuw en een wat minder fraai uitzicht op een geluidswal: de A2 ligt op enkele meters hiervandaan. Die beuk stond er al in 1629, toen mannen van Frederik Hendrik in dit huis ingekwartierd zaten bij het beleg van Den Bosch. Marianne Briels legde dat uit aan een man van Rijkswaterstaat die toevallig Eik heette en deze beuk wilde laten kappen.

Standplaats Vught

Olaf Tempelman bericht tot aan de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart vanuit Vught over de stand van het land.
Aflevering 6: hoe 'the case Briels' Europa veranderde.

26 stoplichten

Toen Briels en haar man hier ruim vier decennia terug kwamen wonen, was het oudste huis van Vught een bouwval, was de A2 tussen Den Bosch en Eindhoven nog een rijksweg met 26 stoplichten en kon je aan de overkant het kasteel Maurick nog zien liggen. In de decennia die volgden naderde het asfalt haar huis als een rivier die overstroomt. Toen begin 21ste eeuw een zesbaanse A2 werd aangekondigd, begon Briels met goede vriendin en advocate Lyda Bier aan een juridische strijd tegen Rijkswaterstaat. 'Je kunt wel met een bord voor een ministerie gaan staan', zegt zij, 'maar het enige dat effect kan hebben zijn juridische stappen.'

Zo bleek: in 2004 stelde de Raad van State dat een verbreding van de A2 zou leiden tot een overschrijding van de norm voor fijnstof. Een paar jaar later trad Melanie Schultz aan, was de norm voor fijnstof opgehoogd en werd de verbreding prompt opnieuw gelanceerd.

Voorbij Vught is het 130 kilometer. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In 2012 maakten Marianne Briels en Lyda Bier in plaats van fijnstof het Bossche Broek inzet van hun strijd. Dit moerasgebied ten zuidoosten van Den Bosch behoort tot de Natura 2000-gebieden oftewel de beschermde Europese natuur. Er waren al stukken van geruimd en er reden al walsen voor Briels' huis toen de Raad van State de vraag of dat mócht voorlegde aan het Europese Hof van Justitie. De verbreding van de A2 was al bijna voltooid toen het Europese Hof in mei 2014 oordeelde dat het níet mocht. Die uitspraak werd bekend als 'het Briels-arrest'. De Raad van State feliciteerde de Vughtenaren, maar stelde dat de 'rechtsgevolgen', de inmiddels zesbaanse A2, 'in stand werden gehouden'.

Je kunt het hoogste juridische gelijk halen, Melanie Schultz stoppen kun je niet. Dat is te fatalistisch geformuleerd, zegt Marianne Briels. Dankzij het Briels-arrest zijn op andere plekken, in Nederland én daarbuiten, ingrepen in Natura 2000-gebieden tegengehouden. Daarbij: de plannen voor een volgende verbreding van de A2 lagen al klaar, dit arrest beschermt het overgebleven Bossche Broek, én: het zorgt ervoor dat je pas ná Vught 130 mag rijden. Als het had gelegen aan de minister die 130-borden plaatst, had dat stukken eerder gemogen. Nu moet je zodra je het Brabantse provinciehuis en het Bossche Broek nadert van 120 terug naar 100 en verschijnt het eerste 130-bord pas als je Vught bijna voorbij bent. Tot tijdverlies leidt dat nauwelijks.

In de jaren zeventig reden we een paar keer per jaar over rijksweg 64 met 26 stoplichten van Vught naar de Bijenkorf in Eindhoven. Ik zat achter in onze Simca 1301, die amper 130 haalde. We deden er steevast om en nabij een half uur over. Nu duurt dezelfde reis als je 130 rijdt en geen files treft 20 minuten. Tel uit je winst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden