bellen met Arnout Brouwers

De uitnodiging van de koning aan Trump: goedmakertje of toeval?

Nederland investeert volgens de VS tegen de afspraken in veel te weinig in Defensie. De Amerikaanse ambassadeur tikte het kabinet woensdagochtend op de vingers. We vragen diplomatiek redacteur Arnout Brouwers van de Volkskrant of deze ruzie nog bijgelegd kan worden. Is de uitnodiging van de koning aan Trump een goedmakertje?

Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

Nederland trekt tot 2024 1,5 miljard extra uit voor Defensie. Toch zijn de Amerikanen kwaad op ons. Waarom?

‘De uitgaven voor defensie gaan wel omhoog, maar als je rekening houdt met de economische groei, dan stijgen de defensie-uitgaven niet als percentage van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Dat is wat de Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra zegt. Daar heeft hij wel een punt.’

Alle NAVO-landen, inclusief Nederland, hebben beloofd dat ze hun Defensie-uitgaven zullen verhogen tot 2 procent van het BNP in 2024. Waarom houden we ons daar niet aan?

‘Op de NAVO-top in Wales in 2014 hebben de lidstaten die belofte gedaan. Maar als je de tekst van die top goed leest, dan is er meer sprake van een politiek commitment om ons in de richting van die 2 procent te bewegen dan van een harde afspraak. Ik lees het meer als een inspanningsverplichting.’

Toch heeft onze premier Mark Rutte onlangs bij een toespraak in Zürich nog eens herhaald dat Nederland zich aan die afspraak wil houden. Waarom doet hij dat dan?

‘Ik denk dat het gewoon lekker is om te zeggen op een internationaal podium. Maar als je dan bij de minister van Financiën langs moet, dan heeft het land andere zorgen, zoals de kosten van de jeugdzorg die uit de hand lopen en de pensioenen. Om wel aan die norm van 2 procent te voldoen zou Nederland jaarlijks zes miljard euro extra moeten uittrekken voor Defensie, een enorm bedrag.’

‘Van de andere kant: als je niet van plan bent je eraan te houden, moet je misschien niet zulke gezwollen retoriek gebruiken. Wat dat betreft houdt ambassadeur Hoekstra ons een spiegel voor: you talk the talk, but  you don’t walk the walk. Nederland zat vroeger in het clubje landen dat redelijk meedeed. Ik denk dat dit een signaal is dat we die positie aan het verliezen zijn.’

Nederland is in goed gezelschap. De Duitsers trekken maar 1,24 procent van hun BNP uit voor Defensie.

‘Ergens is het wel ironisch. Duitsland en Nederland zijn op economisch gebied juist de trekkers in Europa. Maar op veiligheidsgebied geven ze niet thuis. Natuurlijk zegt onze minister van Defensie Ank Bijleveld dat we de goede kant op gaan. Er is sprake van een kentering in het defensiebeleid; er komt geld bij, in plaats van dat erop gekort wordt.’

‘Maar Defensie is jarenlang uitgehold. Er zijn grote personeelstekorten, logistiek en materieel moet er van alles gebeuren. Nederland moet van ver komen. En het is niet alleen defensie. Nederland heeft de afgelopen jaren bezuinigd op alle vormen van buitenlands beleid, ook ontwikkelingssamenwerking.’

Zijn er Europese landen die wel aan die 2 procentnorm voldoen?

‘Ja, Frankrijk en Polen bijvoorbeeld. Een land als Griekenland wordt ook altijd genoemd. Maar dat moet je wel met een korreltje zout nemen. Griekenland besteedt een groot deel van zijn defensie-uitgaven aan tanks die op eilanden staan ter bescherming tegen de Turken. Aan internationale vredesoperaties doet Griekenland nooit mee. Je moet je niet blindstaren op die 2 procent. Je moet, zoals de defensie-expert van Clingendael Dick Zandee zegt, ook kijken naar de output. Daar doet Nederland het veel beter.’

President Trump heeft gedreigd dat de VS uit de NAVO stappen als Europese landen hun afspraken niet nakomen. Hoe serieus moeten we dat nemen?

‘Volgens The New York Times heeft Trump zoiets binnenskamers gezegd tegen medewerkers. In het openbaar heeft hij daarmee nooit gedreigd. Daar zegt hij juist: wij geloven in de NAVO. Als bewijs daarvan geven de VS dit jaar drie miljard dollar extra uit aan militaire versterkingen in de Oost-Europese landen.’

‘Het is een discussie die al jaren speelt binnen de NAVO. Het is natuurlijk ook een beetje een jij-bak van de Amerikanen. Europa heeft de laatste tijd veel kritiek op het wispelturige buitenlandse beleid van de VS. Maar alleen al die Amerikaanse opstelling zou een aansporing moeten zijn voor Europa om zelf meer te doen aan defensie. Ook in het eigenbelang. Europa heeft jarenlang vakantie gevierd van de wereldpolitiek. Dat feestje is nu ten einde.’

‘Ik hoorde dit jaar op een veiligheidsconferentie in München de Amerikaanse senator Lindsey Graham spreken, een echte Republikeinse ijzervreter. Die zei: het kan me niet schelen hoe jullie het noemen en hoe jullie het doen, in Europees verband of niet, als je maar meer investeert in defensie. Dat vond ik wel tekenend.’

Kan de kritiek van de Amerikanen wel andere nadelige gevolgen hebben voor de betrekkingen tussen Nederland en de VS?

‘De banden tussen Nederland en de VS zijn heel goed, de relatie is heel breed: economisch, cultureel. Dat die banden zullen verslechteren, daar ben ik eerlijk gezegd niet zo bang voor.’

Vandaag werd bekend dat koning Willem-Alexander president Trump heeft uitgenodigd voor een bezoek aan Nederland. Is dat een goedmakertje?

‘Ik denk niet dat dat er iets mee te maken heeft. Dat lijkt mij toeval. President Trump is uitgenodigd voor een bezoek aan Nederland in verband met de internationale herdenking van de Slag om de Schelde. Die herdenking is op 31 augustus in Terneuzen en markeert een belangrijke stap naar de bevrijding bijna 75 jaar geleden. Zoiets is al maanden geleden voorbereid.’

Lees meer over de ruzie tussen Nederland en de VS

De VS uit forse kritiek op het Nederlandse kabinet: ‘Waarom is Nederland niet bereid om zijn eerlijk aandeel bij te dragen aan de Navo?’, zegt de Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra tegen de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden