Columnmartin sommer

De uitbestede formatie heeft de Kamer weer iets verder gecastreerd

null Beeld

Zelden zo’n bizar stuk onder ogen gehad als het pak van sjaalman dat Mariëtte Hamer dinsdag afleverde. Het eindverslag van haar bezigheden als informateur beslaat negen pagina’s, plus achttien over het herstelbeleid, plus ruim tachtig in de bijlage. De samenvatting kan in één zin. Ze zijn niks opgeschoten, Kaag (D66) en Rutte (VVD) gaan een ‘proeve’ schrijven, en half augustus verder. Woensdag gaf Hamer in de Kamer toe dat het wel een dik pak was geworden. Eigen schuld, sprak ze. De Kamer heeft me opgedragen ook buiten de deur mijn licht op te steken.

Per motie was haar bevolen om met jongeren te praten. Daarna voelden de ouderen zich gepasseerd. En zo kwam het dat nu achterin een lijst staat van de 37 organisaties die mochten aanschuiven. Niets had Hamer ervan weerhouden om de Kamer in een scherp betoog duidelijk te maken dat een formatie draait om de uitslag van verkiezingen, waaraan de politiek uitdrukking moet geven. Nu is het een optelsom van thema’s en belangen geworden. Inderdaad, eigen schuld dikke bult, wie de polder bestelt, krijgt de polder.

Mariëtte Hamer gaf in de Kamer toe dat haar eindverslag wel een dik pak was geworden. Eigen schuld, sprak ze. De Kamer heeft me opgedragen ook buiten de deur mijn licht op te steken. Beeld ANP
Mariëtte Hamer gaf in de Kamer toe dat haar eindverslag wel een dik pak was geworden. Eigen schuld, sprak ze. De Kamer heeft me opgedragen ook buiten de deur mijn licht op te steken.Beeld ANP

Niemand heeft die 109 vel helemaal gelezen. Daarom heb ik het maar gedaan. Na de gespreksverslagen van Hamer kreeg het Sociaal en Cultureel Planbureau vijf pagina’s, voor een weeïge opsomming van ‘maatschappelijke opgaven’: samenleven in verscheidenheid, zinvol en volwaardig meedoen, zorg voor kwetsbaren en burgers die zich gehoord voelen. Daarmee zullen Kaag en Rutte in hun proeve van een regeerakkoord zeker hun voordeel doen.

Echt verbaasd was ik bij het volgende onderdeel, ‘kernpunten uit de themadialogen’, waarboven een bedrijfslogo prijkte. Dit onderdeel is aangeleverd door Kessels & Smit, the learning company, ‘opent mogelijkheden’, ‘realiseert leer- en veranderprocessen’. Er zijn niet minder dan 86 dialogen gerealiseerd, er is met 600+ burgers gesproken, 37 wethouders en burgemeesters, 26 bedrijven, 2,7 miljoen mensen via sociale media. De Kamer, uitgezonderd Wilders en Eerdmans van JA21, viel niet over deze proeve van politieke privatisering.

Dat verwonderde eens te meer aangezien een van de opdrachten van de informateur, als uitvloeisel van de toeslagenaffaire, was dat de rol van de Kamer moest worden versterkt: meer tegenmacht, betere wetgeving, en ook: minder zeggenschap weggeven aan externe partijen, dat wil zeggen tafels, lobby’s of agentschappen. Het ontging de Kamer dat ze zichzelf met deze uitbestede formatie weer iets meer heeft gecastreerd.

Tijdens het debat maakte Wilders een onsmakelijk nummer toen hij Kaag beschuldigde van het heulen met terroristen. Waarop Kaag haar diepe verachting voor Wilders uitsprak. Zelf moest ik terugdenken aan het nachtelijke debat over ‘verkennergate’, toen dezelfde Wilders als verzetsleider tegen Rutte door bijna de hele Kamer op het schild werd geheven. Hier scheiden onze wegen, zei Kaag toen, niet aan het adres van Wilders, maar aan dat van Rutte. Driekwart van de volksvertegenwoordiging sprak uit Rutte niet terug te willen zien.

Hier scheiden onze wegen, zei Sigrid Kaag tijdens het debat over ‘verkennergate’. Dat was niet alleen een misrekening, maar ook een gebrek aan politiek vakmanschap. Beeld ANP
Hier scheiden onze wegen, zei Sigrid Kaag tijdens het debat over ‘verkennergate’. Dat was niet alleen een misrekening, maar ook een gebrek aan politiek vakmanschap.Beeld ANP

Dat laatste was niet alleen een misrekening, maar ook een gebrek aan politiek vakmanschap. Daarvoor wordt nu betaald. De andere middenpartijen waren vergeten dat de VVD in de formatie onontkoombaar is, en dat zijzelf niet over de leiding van de VVD gaan. Nu hebben we de wonderlijke figuur dat Rutte, aanvoerder van de grootste partij, achteroverleunt; dat is niet moedig, wel effectief. GroenLinks en PvdA, die begin april nog zijn hoofd eisten, verlangen op dit moment maar één ding: dat hij ze welkom heet aan de onderhandelingstafel.

Zoals ook telkens door Hamer werd onderstreept: er is nauwelijks inhoudelijk verschil tussen de partijen. In de optiek van Hamer zijn er alleen maar ‘beelden’. Maar ook ‘beelden’ zijn politiek, soms met heel tastbare gevolgen. In de polder wil men verschillen wegmasseren, maar in dit geval vormt het gebrek aan inhoudelijk verschil juist het politieke probleem. De koers van de volgende regering ligt in grote lijnen vast, de politieke ruimte is minimaal. Wat moet gebeuren is grotendeels vooraf bepaald: geld naar Europa, stikstof, klimaat. Al die onderwerpen zijn omstreden, zeker bij de kiezers van de VVD. Maar Rutte weet dat hij de meloenen een voor een zal gaan doorslikken.

Mark Rutte weet dat hij de meloenen een voor een zal gaan doorslikken. Beeld ANP
Mark Rutte weet dat hij de meloenen een voor een zal gaan doorslikken.Beeld ANP

Het verklaart waarom hij niet met links wil. In 2013 vormde hij met de PvdA een rechts kabinet, omdat er bezuinigingen op de rol stonden. Dat was prettig voor de VVD. Nu komt er links beleid, ongeacht de regering. Er gaat veel geld worden uitgegeven voor diep overheidsingrijpen in dagelijks leven, werken, wonen en vervoer. Dat is liberalen een gruwel. Rutte weet dat hij dit alleen voor elkaar krijgt als er geen linkse collega-ministers in de buurt zijn om aanhoudend victorie te kraaien. Zodoende voorspel ik het volgende.

Rutte en Kaag maken een vlak stuk, want de een wil de ChristenUnie en de ander progressief. Daarna komen GroenLinks en de PvdA hardhollend vertellen hoe geweldig deze proeve van regeerakkoord is; morgen beginnen. Beide partijen zitten niet te wachten op weer vier jaar oppositie, waar Sylvana Simons of Caroline van der Plas van BBB afzonderlijk meer aandacht produceert dan GroenLinks en PvdA met zijn tweeën. Ze zullen elkaar blijven vasthouden, maar ook Ruttes onuitgesproken reden om niet met links te willen, zal straks niet zijn verdwenen.

Dat wordt dus niets, en dan hebben we na pakweg nog een half jaar een kabinet dat als twee druppels lijkt op het huidige. In de tussentijd is er weinig anders te horen dan een zacht geknaag aan het gezag van de politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden