bellen metonze correspondent in marokko

‘De tweede golf is tragisch, maar Marokko kan het zich economisch niet veroorloven weer in lockdown te gaan’

Ook Marokko staat voor een tweede golf coronabesmettingen, net op het moment dat het land de economie weer aan de praat probeert te krijgen, onder andere door de grenzen weer te openen. We bellen met correspondent Maartje Bakker op de uitgestorven markt van Marrakech.

Djemaa el Fna, een centraal plein in Marrakech, is in september uitgestorven vanwege de coronamaatregelen.Beeld AFP

Wat was er nodig aan documenten om Marokko binnen te komen?

‘Ik kon er gewoon in op vertoon van een hotelreservering, een negatieve covidtest en een bloedtest om te zien of ik de afgelopen maanden geen corona heb gehad. Het nut van die laatste test is me niet duidelijk: ik was negatief en mocht doorlopen, maar een Marokkaanse passagier met een positieve bloedtest ook. De overheid wil de eisen aan die documenten trouwens binnenkort versoepelen in de hoop dat meer buitenlanders naar Marokko komen.’

Marokkaanse steden met veel uitbraken, zoals Casablanca, zijn afgesloten en het is niet de bedoeling dat er tussen steden wordt gereisd. Ben je ergens vast komen te zitten?

‘Ik dacht dat op elke straathoek politie zou staan. Dat is ook wel zo, maar er wordt niet heel actief gecontroleerd. Al met al is de sfeer in Marrakech losser dan in mijn standplaats Spanje. Op weg vanuit Tanger naar Marrakech werd ik op de luchthaven wel tegengehouden, omdat ik een officiële toestemmingsbrief voor die reis moest hebben. Maar met de trein reizen kon wel. Dat was vijf keer langer reizen, maar niemand vroeg naar die brief. Een hotelreservering was voldoende.

‘Hoewel Marokkanen die beperkingen natuurlijk lastig vinden, zijn ze allang blij dat het normale leven in de steden doorgaat. De eerste maanden mochten ze hun huizen niet uit, ze willen gewoon geloven dat het ergste nu achter de rug is. Op papier zien de regels er sluitend en duidelijk uit, maar de praktijk is warriger en daar maken ze gebruik van. Een meisje vertelde dat ze flirt met de politie bij een checkpoint: als je me doorlaat zonder officiële brief mag je me alles vragen, zegt ze dan. Soms vraagt zo’n politieman een tientje, soms haar telefoonnummer. Dat is nog altijd sneller dan zo’n brief regelen.’

Jij bent nu in Marrakech, een stad die leeft van het toerisme. Hoeveel vakantiegangers zijn daar?

‘Ik ben de enige. De beroemde medina, het centrum met zijn steegjes, en de souk vol winkeltjes en ambachtslieden zijn uitgestorven. Al die vergrendelde deuren zijn beklemmend. De enkelingen die hun zaak openhouden zijn zo verbaasd als ze me zien dat ze foto’s van me maken. Normaal maken toeristen foto’s van de ambachtslieden en nu maken ze foto’s van mij en zetten die op Facebook, in de hoop dat vakantiegangers denken: daar is het leuk. Ik moest mijn best doen een winkel te vinden die open was. De prijzen zijn laag in de hoop dat ze nog iets verkopen.”

Wat zijn alternatieven voor de ingezakte toeristenindustrie?

‘Die zijn er nauwelijks. Als je werkloos bent, kun je een winkeltje openen, maar als niemand inkomsten heeft omdat er geen toeristen zijn, komt niemand iets kopen. Een baan in de bouw is moeilijk: ook die sector leunt zwaar op toerisme en ligt dus stil. Taxichauffeurs en mannen die met paardenkoetsjes vakantiegangers rondrijden hopen op klandizie van Marokkanen zelf. Dat levert minder op, maar het is beter dan niets. 

‘Vergeleken met Marokko is Spanje er beter aan toe: toen deze zomer de gebruikelijke 80 miljoen buitenlandse vakantiegangers wegbleven, gingen Spanjaarden op vakantie in eigen land en waren de restaurants best levendig. Maar in Marokko is vakantie slechts weggelegd voor een kleine, rijke toplaag. Ik ben in dorpen geweest waar mensen in huisjes met golfplaten daken wonen en geen schone kleren hadden.  Daar stonden ze uren in de rij bij een liefdadigheidsorganisatie die gratis schooltassen uitdeelden voor scholieren. Die Marokkaanse armen zijn nooit op vakantie geweest en gaan nu zeker niet.’

Zondag werd een dagrecord van 2.234 nieuwe infecties gemeld. Hoe weert Marokko zich tegen een tweede golf?

‘Casablanca heeft een avondklok ingesteld en in andere steden met uitbraken gelden strengere maatregelen zoals reisbeperkingen. Ze hebben in het begin alles uit de kast gehaald: de grenzen zijn dichtgegooid en de noodtoestand werd in een vroeg stadium ingevoerd. Dat wordt gewaardeerd, de bevolking zag dat op tijd ingrijpen werkt. Tegelijkertijd kan Marokko het zich economisch niet veroorloven weer in lockdown te gaan. De tweede golf is tragisch, mensen staan te trappelen om aan de slag te gaan. De hotels in Marrakesh zijn van plan in oktober gewoon open te gaan.

‘Ik was ook in het noorden van het land. Daar wordt in drie zomermaanden met snoeihard werken de inkomens voor een heel jaar verdiend. Aan vakantiegangers en Marokkanen vanuit Europa op familiebezoek komen. Dan zijn er bruiloften en bruist de economie. Nu zijn ze die inkomsten misgelopen en moeten ze het zonder geld uithouden tot volgende zomer. Middenklassengezinnen maken zich zorgen dat ze geen reserves overhouden voor bijvoorbeeld ziektekosten, voor armeren is verkoop van bezittingen de manier om het hoofd boven water te houden. De prijs van paarden is gekelderd tot 100 euro: koetsiers verkopen massaal hun dieren om aan geld te komen om hun gezin eten te geven.’

Welke invloed heeft dat op migratie?

‘Bij jongeren die zonder werk zitten speelt dat idee duidelijk weer door hun hoofd. De afgelopen jaren was clandestiene migratie minder populair omdat de inkomens stegen. Maar nu denken veel mensen over de aankoop van een bootje en een oversteek naar Europa. Daar is immers een grotere kans op werk dan thuis. Ze zijn realistisch, ze denken niet dat iedere Marokkaanse migrant in Europa een Mercedes rijdt, maar ze weten dat daar een grotere kans op werk is dan thuis. Misschien onderschatten ze de recessie in Europa, maar ze hebben niets te verliezen en ze hebben niets te doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden