De twee gezichten van Labour, op straat in Londen

Met Jeremy Corbyn als leider gooide Labour het roer om. De strijd in de partij is nergens beter zichtbaar dan in de Londense wijk waar de traditionele socialist én Tony Blair wonen.

Jeremy Corbyn Beeld reuters

Op de kerstboom in cafetaria Gadz, gelegen achter metrostation Finsbury Park in de Noord-Londense wijk Islington, prijkt geen piek maar de tronie van Jeremy Corbyn. 'De kerstman helpt de mensen eens per jaar; Jeremy elke dag', staat op de muur, waar verder een schilderij van Van Gogh en foto's van Elvis hangen. Eigenaar Hussein Jabar is een van de grootste fans van de Labour-leider die hem, zo vertelt hij geestdriftig, eens met de afwas heeft geholpen. 'Jeremy komt hier al zeven jaar. Ook nu hij opeens zo bekend is. 'Heb je geen beveiligers', vroeg ik hem. Toen wees hij lachend naar mij en andere aanwezigen. 'Jullie vormen mijn beveiliging', zei hij toen. Dat vond ik mooi.'

Jabar zegt vooral te zijn ingenomen met de principes van zijn vriend, of het nu gaat om vegetarisme, pacifisme of zijn desinteresse in rijkdom. Als gewoon fractielid met massale steun in zijn kiesdistrict is het vasthouden aan principes gemakkelijk geweest voor Corbyn, een man van gegoede komaf. Als leider van Hare Majesteits oppositie blijkt het voeren van een principiële politiek een stuk veeleisender te zijn. Uit peilingen blijkt dat kiezers vooralsnog niet geneigd zijn om deze idealist over vier jaar met racefiets en al naar 10 Downing Street te sturen. Het dempt het optimisme van Jabar amper. 'Alles kan veranderen. Wie had in juni gedacht dat hij partijleider zou worden?'

Niemand had de Corbyn-manie zien aankomen, ook Roger Liddle niet, voormalig Europa-adviseur van Tony Blair. 'Blair en Brown pleegden indertijd ook een interne coup tegen de gevestigde orde binnen de partij.' Corbyn, daarentegen, heeft vooral steun gehad van nieuwe leden. 'Stel je voor dat leden van GroenLinks en de SP massaal lid worden van de PvdA', legt Liddle uit, 'en vervolgens een radicale leider kiezen. Dat is hier gebeurd. Het is duidelijk dat hij tegemoetkomt aan een verlangen naar een principiële politiek, ongeacht de politieke gevolgen. New Labour combineerde een radicale visie voor een sterkere samenleving mét een drang naar electoraal succes. Dat laatste is nu afwezig.'

Beeld afp

Wederopbouwwoning

Een overeenkomst tussen Blair en Corbyn is dat beiden zich tijdens de jaren tachtig hebben gevestigd in Islington. Deze wijk heeft van oudsher twee gezichten. Het was ooit een recreatieoord, maar veranderde in Victoriaanse tijden in een volksbuurt. Klerken uit de boeken van Charles Dickens kwamen hier vandaan en George Orwell omschreef het in 1984 als een 'bruinkleurige sloppenwijk'. Tegenwoordig is Islington een synoniem voor Labour, en de progressieve, stedelijke elite. Londen kent zelfselectie. Waar linkse mensen plegen te trekken naar oude arbeiderswijken in noord, oost en zuidoost-Londen, opteren conservatieven voor Putney en Battersea. In Islington zie je het cultuurverschil tussen de sociaal-democratische Blairites en de democratisch-socialistische Corbynista's.

Het toenmalige raadslid Corbyn vestigde zich in Holloway, het arme deel van Islington. Daar woont hij, met zijn jonge Mexicaanse vrouw, nog steeds in dezelfde eenvoudige wederopbouwwoning aan de Berriman Road. Vanuit zijn woning kijkt hij uit op The Famous Cafe, een cafetaria die niet zou misstaan in een felrealistische Mike Leigh-film. De straat loopt uit op de Andover Estate, een grote groep gemeentewoningen die voer is voor criminologen, sociaal werkers en geëngageerde documentairemakers. Op de Andover bevindt zich ook het kantoortje waar Corbyn, in zijn hoedanigheid van afgevaardigde, zijn wekelijkse spreekuur houdt.

Dat doet de 66-jarige socialist al sinds 1983, het jaar waarin hij het Lagerhuis betrad. Een gewone volksvertegenwoordiger is hij nooit geweest, eerder een sociaal werker, ombudsman en actievoerder. Zijn kiesdistrict is dan ook atypisch. Het huizenbezit ligt er tegen de 30 procent, de helft van het nationale gemiddelde, terwijl het aantal gebedshuizen er juist hoger ligt, evangelische kerken en moskeeën vooral. Door de decennia heen hebben zich hier veel Ieren, Cyprioten en Arabieren gevestigd. Huisvestings- en immigratieproblemen zijn hier een way of life. 'Om Corbyn te begrijpen', zo beweerde Damian McBride, Browns voormalige spindoctor, 'moet je Holloway begrijpen.'

Tony Blair Beeld epa

Niet verder bezuinigen! Met die kreet kozen de Grieken de confrontatie met Brussel. Er kwam een nieuwe deal, met nieuw geld en nieuwe maatregelen. Zijn ze er in Athene gelukkig mee? (+)

Twee keer troffen terroristen de straten van Parijs. Eerst de satire, daarna de terrassen. Het dodental liep op, het bezoek aan het Louvre liep terug. Is 'la douce France' verleden tijd?

Na de brandstichting in de asielopvang werd het Oost-Duitse stadje Tröglitz het gezicht van de Duitse vreemdelingenhaat. Hoe kijkt men er daar nu tegenaan? (+)

Bruine vestjes

Waar de rest van het land wat meewarig kijkt naar deze anti-politicus met zijn bruine vestjes, zijn onvermoeibare interesse in putdeksels en zijn weerzin om het volkslied mee te zingen, kan hij geen verkeerd doen in eigen buurt. Hij profileert zich als de kampioen van de armen, voor de mensen die volgens de Conservatieve staatssecretaris voor volkshuisvesting Brandon Lewis eens goed bij zichzelf moeten nagaan of ze wel in de dure Britse hoofdstad thuishoren. De strijd van Corbyn is een verre echo van de slagen die de Keltische koningin Boudicca voerde in 'Iseldon' tegen de machtige Romeinen.

De machtige Romeinen van nu zijn de Blairites die zich hebben genesteld in het zuiden van Islington, in de wijken Angel, Barnsbury en Canonbury. Sinds de jaren tachtig is dit dichtbevolkte deel van Londen geliefd bij advocaten, acteurs en journalisten, een kliek die op de korrel wordt genomen in de It's Grim Up North London-rubriek van Private Eye. De laatste jaren hebben ze gezelschap gekregen van de Masters of the Universe, die in de nabijgelegen City hun tonnen verdienen. Het uithangbord van de omgeving is de Upper Street, dat na Soho de hoogste horecadichtheid van Londen kent, een omgeving waar de naam The Workers Cafe een ironische klank heeft.

Hier bevond zich het Italiaanse restaurant Granita waar Blair zijn rivaal Brown in 1994 middels een niet-aanvalsverdrag de toezegging deed dat hij hem kon opvolgen. Tegenwoordig zit er een makelaarskantoor waar je een driekamerflat van een miljoen euro kunt kopen. Makelaars doen de beste zaken in 'Latte Land', hun town houses hip adverterend op ronddraaiende scheepswielen. Een ervan is Hotblack Desiato, waar Douglas Adams, een Islingtonian, een personage naar vernoemde in The Hitchhiker's Guide to the Galaxy. Voorbeeld van de hausse: Waar de Blairs in 1993 350.000 pond betaalden voor hun zevenkamerwoning, ligt de waarde nu op het tienvoudige.

Dat zal snel hoger worden, want de huidige bewoners van 1 Richmond Crescent hebben een trendy architect ingehuurd om een 'supersouterrain' aan te leggen, de hobby van de Great Gatsby's van Londen. Aan de overkant kan Stephen Flanagan zich de dag in mei 1997 nog herinneren dat een slaperige Cherie Blair, gekleed in een badjas, de deur opende om zich een hoedje te schrikken van de massaal toegestroomde pers. Een dag eerder hadden de Britten, op de melodie van Things Can Only Get Better, massaal voor haar man gestemd. 'Het was de laatste keer dat er een feestje was in de straat. Mijn buurtgenoten zijn te druk met geld verdienen. Tegenwoordig kan een 'hallo' er amper meer af.'

Toen Corbyn leider van Labour werd

7 mei: Het Labour van Ed Miliband lijdt een pijnlijke verkiezingsnederlaag. De Tories gaan regeren.

3 juni: Jeremy Corbyn kandideert zich voor het leiderschap van Labour, dit om de verkiezing te verlevendigen.

12 september: Met bijna 60 procent van de stemmen wint Corbyn, tot ieders verbazing.

16 september: In zijn eerste optreden tijdens het vragenuurtje leest Corbyn vragen van gewone partijleden voor.

2 december: Eerste nederlaag in het Lagerhuis: 66 fractiegenoten stemmen met de Conservatieven mee tijdens een debat over het bombarderen van Syrië.

4 december: Labour slaat een aanval van UKIP af in een tussentijdse verkiezing in Oldham-West. Corbyn kan weer even door als leider.

7 mei: Het Labour van Ed Miliband lijdt een pijnlijke verkiezingsnederlaag. De Tories gaan regeren.

3 juni: Jeremy Corbyn kandideert zich voor het leiderschap van Labour, dit om de verkiezing te verlevendigen.

12 september: Met bijna 60 procent van de stemmen wint Corbyn, tot ieders verbazing.

16 september: In zijn eerste optreden tijdens het vragenuurtje leest Corbyn vragen van gewone partijleden voor.

2 december: Eerste nederlaag in het Lagerhuis: 66 fractiegenoten stemmen met de Conservatieven mee tijdens een debat over het bombarderen van Syrië.

4 december: Labour slaat een aanval van UKIP af in een tussentijdse verkiezing in Oldham-West. Corbyn kan weer even door als leider.

Met zijn wandelstok wijst de 75-jarige kunstenaar op de elegante vroeg-Victoriaanse huizen van prominente Labour-politici als Margaret Hodge en Emily Thornberry, het plaatselijke kamerlid. Laatstgenoemde kwam eerder in het jaar in het nieuws toen ze zich op Twitter badinerend uitliet over de blanke arbeidersklasse. De op Anton Heyboer gelijkende Flanagan krijgt talrijke muzen over de vloer, wier foto's in de entreehal hangen, maar een buurtbewoner heeft de enige overgebleven sociaal huurder in de straat de afgelopen decennia nooit mogen verwelkomen. 'Elke scheet van de buren hoor je, maar toch leven ze in een andere wereld.'

Het relaas van de bohémien, wiens levenslange ambitie het is om een 8 meter hoge engel van aluminium op metrostation Angel te zetten ('Mijn gift voor de buurt'), is typerend. Islington is niet alleen trendy, maar ook de meest ongelijke buurt van Londen, waar rijk en arm een ongewilde lat-relatie koesteren. De hoogbouwflats torenen uit boven de elegante panden langs Upper Street, zoals de Union Chapel. Nergens in de hoofdstad is de levensverwachting voor mannen lager dan in postcodegebied N1. Alleen al dit jaar zijn hier twee tieners door leeftijdsgenoten doodgestoken. De ongelijkheid neemt toe en de minder bedeelden raken steeds meer in de marge.

De gentrificatie rukt steeds verder op richting Corbynland, dat begint bij Holloway Road met haar oriëntaalse eettentjes, brutalistische gebouwen van de stadsuniversiteit en een boekwinkel voor 'the bizarre and erotic'. Tussen beide territoria bevindt zich de plaatselijke voetbalvereniging Arsenal, waar Corbyn supporter van is. In 2004, na het seizoen waarin The Gunners onder leiding van Dennis Bergkamp ongeslagen kampioen waren geworden, diende hij, in een zeldzame vlaag van humor, zelfs een motie in om Arsenal uit te roepen tot beste club van het land. Indertijd speelde Arsenal in Highbury, een stadion dat was vastgegroeid aan de arbeiderswoningen.

Tegenwoordig is de Emirates de thuisbasis, dat als een ruimteschip lijkt te zijn neergedaald tussen de oude woningen, bijna op het geboortehuis van Johnny Rotten. Ooit opgericht als een club voor arbeiders van een kruitfabriek, is Arsenal nu 's lands meest exclusieve club, eentje waar fans hun onvrede over een ziekenhuisbal uiten door met rode wijn te gooien. Het stadion, de enige toeristische attractie in Holloway, is geheel overdekt, wat de bewoners op de bovenste etages van de nabijgelegen hoogbouwflats langs Citizen Road, een doodlopende weg, de kans ontneemt clandestien mee te kijken. Een kaartje kunnen zij zich niet meer veroorloven.

Corbyn staat de pers te woord Beeld afp

Ambachtelijk bier

De bourgeoisie bereikt ook Holloway, een oord van knakenwinkels en lommerds. Op de hoek van Corbyns Berriman Road staat The Bedford Tavern, een Victoriaanse krocht die veranderd is in een trendy taveerne. 'Het is een plek waar de bewoners van de Andover Estate niet dood gevonden willen worden', weet David Medhurst, een gepensioneerde sociaal advocaat en de overbuurman van Corbyn. 'Ambachtelijk bier is middle class, niet working class.' Hij vertelt blij te zijn met de opkomst van zijn bebaarde straatgenoot. 'Er valt weer wat te kiezen. Labour en de Conservatieven mikten allebei op de middenklasse, op de mensen die het goed maken. Jeremy denkt ook aan de achterblijvers.'

Hij noemt Corbyn een product van zijn omgeving. 'Als je hier komt wonen, dan loop je langs die Turkse supermarkt daar, dan probeer je eens Turks brood en exotische groenten. Niet omdat het hip en gezond is, maar praktisch en goedkoop.' Na een korte stilte: 'Laat ik het zo stellen. Als Blair hier had gewoond, zou hij waarschijnlijk een andere politiek hebben gevoerd. Jeremy spreekt met moslims, leeft te midden van ze. Blair las in het vliegtuig de Koran. Dat is het verschil. Jeremy ziet hoe mensen dagelijks kampen met sociale problemen, huisvesting voorop. Het besef dat de armen altijd met ons zijn kun je snel verliezen in dat andere Islington.'

De grote vraag komend jaar is wat dat 'andere Islington' gaat doen. Begin jaren tachtig, toen Labour onder Michael Foot naar links opschoof, richtten gematigde partijleden de Social Democratic Party op, die haar wortels had in deze wijk. Een van de rebellen was de voorganger van Corbyn in Islington North. Roger Liddle behoorde indertijd tot de mede-oprichters van de partij die later zou opgaan in de Liberaal-Democraten, maar keerde op het rode nest terug nadat Blair partijleider was geworden. 'Een nieuwe afscheiding acht ik weinig kansrijk. De gematigde vleugel moet een nieuwe visie ontwikkelen en hopen op de komst van een aansprekende leider. Voorlopig is het een puinhoop.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden