De tuchtiging van een kleurig mannetje in het Stedelijk

Het lawaai is luider dan verwacht, de muziek indringender, het effect ruiger. En o ja, het is een kunstwerk waar je je kinderen niet snel mee naartoe zal nemen. Ze zouden wel eens kunnen denken dat ook een goed bedoelde opvoeding behoorlijk uit de klauwen kan lopen.

Levensgroot jongetje gemarteld.

Uit de klauwen loopt het werk in de nieuwe erezaal van het Stedelijk Museum namelijk wel degelijk. Kort samengevat komt het hierop neer: in nog geen vijftien minuten tijd wordt met geraffineerde precisie een meer dan levensgroot jongetje duchtig gemarteld.

Oké, het is een marionettenpop van een klein jongetje, maar wel een die aan kettingen over de grond wordt getrokken, ratelend wordt opgetakeld en met geweld tegen de vloer gesmeten - en dat onder de zoetgevooisde klanken van Percy Sledge's ballade When a Man Loves a Women. Wie bedenkt zoiets?

(Tekst gaat verder onder de video)

Wolfsons solodebuut

Jordan Wolfson, 36 jaar oud. Bij de première, eerder dit jaar in de New Yorkse galerie van David Zwirner, stonden de bezoekers tot buiten in de rij. Begrijpelijk: in een land waarin alleen het wijzen naar een kind al als child abuse wordt gezien, was deze 'bijdrage' gelijk talk of the town.

De tentoonstelling in het Stedelijk is Wolfsons solodebuut in Nederland, in twee delen. Aflevering één (titel Colored Sculpture) bestaat tot eind januari dus uit de sinistere choreografie voor een marteling. In het voorjaar volgt aflevering twee, Female Figure, een gehavende pinup-pop die dansend de bezoeker probeert te verleiden.

Al met al geen werk dat de kijker ongemoeid zal laten. In tegendeel. Met name dankzij de tuchtiging van het kleurige mannetje met zijn helblauwe ogen, sproeten en spleetje tussen de tanden, dat grote gelijkenis vertoont met het grimmige gezichtje van Alfred E. Newman van MAD Magazine. Het kind krijgt het zwaar te verduren; in afgemeten proporties, dat wel. Want de kracht zit 'm in de goed gedoseerde afwisseling van geveinsde rust en openlijk geweld. Er wordt, als door een Hogere Macht, met hem gesold en gespeeld. En dat terwijl de grijns van zijn gezicht niet verdwijnt alsof hij, gelijk The Joker in de Batman-films, geniet van de straf die hij ondergaat.

(Tekst gaat verder onder de video)

Walt Disney

Wolfson deed zijn idee voor computergestuurde figuren op in Walt Disney World Resort in Florida, vier jaar geleden. Hij zag er The Hall of Presidents, de ingenieuze opstelling van alle Amerikaanse presidenten die met welluidende stemmen en levendige gebaren de zaal toespreken. Wolfson: 'Vooral de manier waarop Barack Obama zijn handen gebruikte bleef me bij. Het bracht me op het idee mijn werk een vergelijkende lichamelijkheid te geven.'

De kunstenaar omringt zich nu met een groepje technici om het mechaniek aan het werk te krijgen, met een choreografie die 'tot op de millimeter' nauwkeurig is georkestreerd. Opvallend detail: de haast lichtgevende ogen van de pop die echt contact lijken te maken met de toeschouwer, en waarin zelf heel even ronddraaiende cupcakes zijn te zien. Het maakt de gelijkenis met horror clowns alleen maar groter. Een horror clown die zijn verdiende straf ondergaat.

Of Wolfson zelf sadistische neigingen heeft? 'Niet echt. Laat ik het zo zeggen, mijn sinistere pleziertjes zijn niet veel anders dan bij anderen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden