Media in Tsjechië

De Tsjechische minister-president Andrej Babiš raakte verzeild in een soap die zelfs Frank Underwood vergezocht zou vinden

Waar hebben ze het over in Tjechië? Over ‘House of Czechs’ in Praag en over de vraag of de premier chantabel is, constateert onze Oost-Europa-correspondent Jenne Jan Holtland.

De Tsjechische minister-president Andrej Babiš.

De kijkers die House of Cards vinden tegenvallen dit seizoen (en dat zijn er nogal wat), doen er deze winter goed aan af te stemmen op de Tsjechische politiek. De minister-president daar, Andrej Babiš, raakte verzeild in een soap waarvan Frank Underwood zou zeggen: tikje vergezocht.

Eerst even de achtergrond. Babiš is multimiljardair. Een deel van zijn eigendommen heeft hij geparkeerd in een trust dat op naam staat van zijn kinderen en vrouw. Dat regeert namelijk wat makkelijker. Justitie verdenkt Babiš van fraude met EU-subsidies bij de aanbouw van een luxe hotel (‘het ooievaarsnest’) even buiten Praag. Dat was op zichzelf al vervelend, maar werd in ‘House of Czechs’ nog vervelender toen onderzoeksjournalisten van Seznam Zprávy met een brisant verhaal kwamen over de zoon van de premier. Andrej junior, 35 jaar, was met een geheime camera gefilmd. Hij beweert door vertrouwelingen van zijn vader te zijn gekidnapt naar de Krim, om te voorkomen dat hij een belastende verklaring kon afleggen tegenover de politie.

Nee hoor, sloeg de premier terug: junior heeft een bipolaire stoornis waarvoor hij medicijnen slikt, u moet hem niet zo serieus nemen. ‘Hij heeft Tsjechië vrijwillig verlaten.’ Opiniemakers bleven sceptisch: dus de zoon van de premier is bipolair, maar wel in staat de bedrijven van zijn vader te leiden? De oppositie eiste een vertrouwensstemming. Babiš wankelde. Hij werd gered door zijn coalitiepartner, de sociaaldemocraten, die de plenaire zaal vlak voor de stemming verliet. Babiš bleef overeind.

Problematische verloving

Wat niemand ontkent, is dat Andrej junior op de Krim is geweest, een schiereiland tjokvol Russische spionnen. Zoonlief zou er verloofd zijn met een niet nader genoemde vrouw. Dat kan een probleem worden, speculeert politiek duider Jirí Pehe op de website Aktuálne.cz. Want wie is deze vrouw precies en wat is ze te weten gekomen over het zakenimperium van het gezin Babiš?

‘De Tsjechische geheime diensten zijn ongetwijfeld geïnteresseerd in haar rol.’ Volgens Pehe is het niet zozeer de vraag óf de Russen iets te weten zijn gekomen, maar hoeveel. ‘Maakt dat de premier chantabel?’

Het netto effect van deze hele affaire: nul. In Hospodárske noviny merkt columnist Peter Honzejk fijntjes op dat de steun voor Babiš – 37 procent – nog precies even hoog (of laag) is als ervoor. Een meerderheid van de Tsjechen moet hem niet, maar tja, daar kopen ze niks voor. ‘De champagne mag terug in de koelkast.’

Zijn kiezers weten best dat ‘Babišconi’ een boef is die af en toe een leugentje verkoopt om een belangenconflictje toe te dekken, analyseert Jan Kubita in dezelfde krant. Het maakt ze niet uit. ‘Na veertig jaar communisme is de moraal in de Tsjechische republiek nog steeds kapot. Feit is dat het electoraat niet op zoek is naar waarden als eerlijkheid, matigheid en wijsheid. De meeste punten krijg je voor agressie, populisme, eenvoud en meedogenloosheid.’

Op 17 november gingen Tsjechen zoals ieder jaar massaal de straat op om de ‘fluwelen revolutie’ van 1989 te gedenken. Betogers riepen op tot het vertrek van de premier. Columnist Alexandr Mitrofanov ging kijken en zag de emotie in hun ogen. Het zal niets uitrichten, schrijft hij in Právo. Het land van Kafka beleeft volgens hem een ‘zachte normalisering’ waarbij de vrijheid het aflegt tegen een machtsconcentratie in economie, politiek en media (Babiš is eigenaar van een reeks kranten). Mitrofanov haalt Jozef Stalin aan die zich retorisch afvroeg hoeveel divisies de paus op de been kon brengen. ‘Het antwoord is duidelijk.’ Nul.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.