De trainingsstage van Job Cohen

Hij was zes weken voor de buitenwereld onzichtbaar. In die tijd stoomden PvdA-prominenten hem klaar voor de verkiezingsdebatten...

den haag Job Cohen is terug. De oud-burgemeester van Amsterdam, die het partijleiderschap van de PvdA zondag overneemt van Wouter Bos, presenteerde deze week de kandidatenlijst.

Hij zat bij De Wereld Draait Door en organiseerde donderdagavond zijn eerste eigen ‘Tafel van Job’, een discussie met zeven deskundigen over de economie in de Rotterdamse haven. Zondag op het PvdA-congres in Nijmegen zal hij schitteren als de grote nieuwe leider. Een collegetour ligt nog in het verschiet.

Hij is terug – terug van weggeweest. Maar waar was Job Cohen de afgelopen weken? Wat dééd hij in de luwte, sinds Bos hem op 12 maart zo plotseling aanwees als zijn opvolger?

Studeren
Job Cohen studeerde. Hij las, en hij sprak met zoveel mogelijk Tweede Kamerleden, oud-bewindslieden, wetenschappers, vakbonds- en werkgeversvoorlieden, toppers uit het bedrijfsleven. Er was daarbij één constante factor. Wouter Bos zat de afgelopen zes weken dag-in-dag-uit aan zijn zijde.

‘De meeste kennis hebben we zelf in huis’, verklaart Lilianne Ploumen, partijvoorzitter en campagneleider van de PvdA. ‘We hebben Wouter gevraagd adviseur te blijven voor de campagne. Het is zonde om zijn kennis en ervaring niet in te zetten.’

Maar ook al die andere ministers en staatssecretarissen, al die PvdA-Kamerleden, benadrukt Ploumen. ‘Iedereen zat jarenlang bovenop de materie.’

Bijspijkercursus
En dus kwamen Bert Koenders en Frans Timmermans, het kabinetsduo op Ontwikkelingshulp en Europese Zaken, bij Cohen langs voor een bijspijkercursus buitenlands beleid: de kwestie Uruzgan, het Irakrapport van de commissie-Davids. De Kamerleden Roos Vermeij en Hans Spekman schoven aan voor de ins en outs over het heikele thema van de AOW: de verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar.

Ze reconstrueerden de coalitieonderhandelingen en de manier waarop het debat in de achterban is beleefd, en inhoudelijk: wat houdt zo’n zware-beroepenregeling in? Parlementariër Angelien Eijsink lichtte Cohen voor over de aanschaf van de straaljager JSF.

De Kamerfractie richtte een paar dinsdagen in voor een ‘rondje-Cohen’. Iedere fractiespecialist kreeg een half uur om hem bij te praten over zijn portefeuille. Hoewel het kabinet was gevallen, zette de PvdA het gebruikelijke bewindspersonenoverleg (bpo) op de donderdagavonden voort. ‘Ex-bpo’s’ gingen ze heten: zo kon iedereen Cohen ontmoeten en hem inwijden in de Haagse mores en eigenaardigheden.

‘Er is een verschil tussen het burgemeesterschap van een stad en het bestuur van een land’, zegt oud-staatssecretaris Frank Heemskerk. ‘Er zijn technische issues waarop Cohen moet worden bijgepraat.’

Deels gebeurde dat gaandeweg. De uitwerking van de financiële paragraaf van het verkiezingsprogramma bijvoorbeeld was voor Cohen zeer leerzaam. Met een clubje van acht was hij er dagen achtereen mee bezig – Ronald Plasterk, Frank Heemskerk, Paul Tang, Jet Bussemaker, Mariëtte Hamer, Diederik Samsom, Ploumen en Bos. ‘Je merkt dat Job met veel terreinen vertrouwd is’, zegt Ploumen. ‘Hij stelt de goede vragen.’

Ook extern werd informatie ingewonnen. FNV-voorzitter Agnes Jongerius kwam langs, werkgeversvoorman Bernard Wientjes, Alexander Rinnooy Kan van de Sociaal-Economische Raad. Cohen sprak met vooraanstaande economen als Paul de Beer en Flip de Kam en politiek econoom Anton Hemerijck, voormalig directeur van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR).

PvdA-collega’s die Cohen bezig zien, ontwaren veel overeenkomsten met oud-premier Wim Kok. ‘Luisteren en dan de kern samenvatten’, zegt Heemskerk. ‘Dat deed Kok ook, hoor ik van collega’s die met hem hebben gewerkt.’

Stokje
Willem Vermeend, destijds financiënspecialist in de Tweede Kamerfractie, kan het weten. Hij was één van degenen die Kok inwerkten toen die in 1986 het stokje overnam van Joop den Uyl. Vermeend: ‘Kok voerde lange gesprekken met fractiespecialisten, ging daarna af op zijn intuïtie en bleef dicht bij zichzelf.’

Net als Cohen. Het zijn daarmee andere types dan de oude leider Wouter Bos. ‘Wouter is een wandelende database’, zegt Heemskerk. ‘Hij neemt werkelijk alles tot zich, tot drie cijfers achter de komma.’ Cohen communiceert volgens Heemskerk meer in speeches, Bos doet dat meer in interviews.

Cohens mening krijg je in dat soort gesprekken amper te horen, valt oudgediende Jet Bussemaker op. Ze was eveneens staatssecretaris in het gevallen kabinet. ‘Soms zie je dat Job zelf ook iets vindt, maar daar geeft hij niet meteen gevolg aan.’

In tegenstelling tot Kok destijds weet Cohen veel meer van het politieke handwerk, zegt Bussemaker. ‘Job is staatssecretaris (Justitie, red.) geweest in een heel moeilijke tijd. Met lekkende tenten waarin migranten werden ondergebracht, en grote protesten binnen en buiten de partij. Job Cohen is verre van een onbeschreven blad.’

Aan mediatraining hebben ze met Cohen een makkie, zegt campagneleider Ploumen. ‘Natuurlijk kijk je voor een debat wat de zwakke punten van de tegenstander zijn, en oefen je wat met vragen. Maar trainen vind ik een groot woord.’

Als burgemeester heeft hij ook veel media gedaan, onderstreept Ploumen. ‘Job gaat weinig anders doen dan anders.’

Framen
Wat dat betreft hoeven de campagnestrategen van Cohen weinig meer te framen, zoals dat in campagnetermen heet: Cohen is wie hij is. Hij heeft een degelijk imago en een premierwaardige uitstraling. Niets meer aan doen.

Niet voor niets houdt de PvdA de nieuwe leider vooralsnog in de coulissen. Hij zal er stáán, belooft Ploumen, in de vele lijsttrekkersdebatten die volgen. Maar liever over de inhoud tegen VVD-leider Mark Rutte, dan straatvechten tegen Geert Wilders.

Klein aandachtspuntje volgens Jet Bussemaker: Job Cohen heeft nog nooit campagne gevoerd. ‘Hij zal een houding moeten vinden tegen de vileine aanvallen van anderen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden