De tragiek van zwarte Amerikaanse mannen

Verkrachting

Ik heb iets recht te zetten. Mijn laatste column ging over Bill Cosby, en het feit dat ik de aantijgingen die er toen lagen deels weinig overtuigend vond. Na de verklaring van het zwarte fotomodel Beverly Johnson ben ik 'om'.

Johnson vertelde dat Cosby haar een cappucino had aangeboden, en dat ze daarna gedrogeerd bleek. Een spijkerhard verhaal.

In mijn vorige stuk maakte ik een vergelijking met Woody Allen; maar het geval van Cosby gaat verder dan 'beroemdheid wordt beschuldigd van verkrachting'. Want er is ook een ongemakkelijke raciale laag.

Ik geef het schoorvoetend toe en ben er niet trots op. Het speelde mee, zeker bij de vagere aantijgingen, dat het voornamelijk blanke vrouwen waren die Cosby tot die tijd beschuldigden. Dus dacht ik, zeker gezien de historische context: ruis. Ik wantrouwde hen.

Johnson benoemde in haar verklaring de twijfel die ze gehad had om de wereld te vertellen wat hij haar aangedaan had. Omdat Cosby een zwarte man was. Omdat het land op zijn kop stond om de gewelddadige dood van Trayvon Martin en Michael Brown. Ze benoemde de spagaat van dubbele loyaliteit die zij als zwarte vrouw ervoer.

Cosby was een icoon wiens cultureel-historische waarde voor de Verenigde Staten niet kan worden onderschat. De Cosby show spiegelde een voorbeeldig gezinsgeluk voor waar elke kijker, zwart, blank, en waar ook ter wereld, van droomde. Door alle vooroordelen over zwarte mensen te doorbreken, baande ook hij de weg, misschien nog wel meer dan Oprah, voor het feit dat het raciaal nog altijd diep verdeelde Amerika het presidentschap gunde aan een zwarte man.

En juist deze man blijkt een verkrachter.

In de Amerikaanse geschiedenis is er weinig beladener dan de combinatie van de vermeende beestachtige seksualiteit van de zwarte man en de eerbaarheid van de blanke vrouw. Tegenover het feministische uitgangspunt dat vrouwen in een rape culture nooit geloofd worden over verkrachting, staat het historische gegeven dat in het racistische verleden van de Verenigde Staten door onware aantijgingen van verkrachting lynchpartijen werden goedgepraat.

De zwarte activiste en publiciste Ida B. Wells, geboren als slavin, stelde al in haar pamflet Horrors of the South in 1892 en A Red Record in 1895 de 'rape myth' als verdediging voor lynchpartijen aan de kaak. Gruwelpraktijken die nog minstens driekwart eeuw zouden duren.

De roemruchte moord op de dertienjarige Emmet Till in 1955 is een typisch voorbeeld. Een puberjoch uit Chicago, niet gewoon aan de apartheidsmores van het Diepe Zuiden, die zijn familie in Mississippi ging opzoeken. Zijn moeder Mamie, een oorlogsweduwe, had haar zoon nog zo geïnstrueerd: Als je een blanke tegenkomt op straat, buig je je hoofd, stap je hoffelijk van de stoep af. Nooit kijk je een blanke in zijn gezicht aan. En nooit, nooit, nooit, kijk je om naar een blanke vrouw. Was het puberale branie? Hij zou in een winkel naar haar gekeken hebben, naar Carolyn Bryant, de blanke vrouw. Had hij wat gezegd? Gefloten? Geknipoogd? In elk geval was het voor de echtgenoot vanhaar genoeg om hem, samen met zijn halfbroer, beestachtig af te slachten en in de Tallahatchie River te gooien.

Toen na drie dagen zijn ernstig gehavende ontbindende lichaam gevonden werd, besloot Mamie het ondenkbare te doen. Ze besloot het lichaam van haar kind in een open kist op te baren in een kerk in Chicago. De beelden van de diep geschokte, kokhalzende, maar waardige rij van tienduizenden zwarte mensen die hem de laatste eer betoonden, werden wereldnieuws. Niemand werd veroordeeld.

'Cause he was a black skinned boy, he was born to die' zong Bob Dylan in 1963 in over Emmett Till. Een zin die het afgelopen jaar vreemd actueel leek, na de dood van Michael Brown, Eric Garner, Tamir Rice en andere vaak jonge zwarte mannen en jongens die hun puberteit niet overleefden. Nu niet dankzij de KKK, maar door politievuur. Vooral de 12-jarige Tamir Rice had net zo'n guitig jongenskoppie als de 13-jarige Emmett. 'From Emmett Till to Michael Brown, a story as old as America itself', kopte MSNBC dit jaar. Het stuk haalt een rapport aan waaruit blijkt dat in 2012 alleen minstens 313 Afro-Amerikanen buitengerechtelijk gedood werden door politieagenten, veiligheidsbeambten of zelfbenoemde vigilantes.

MSNBC's prominente zwarte analist Michael Eric Dyson beschuldigde Cosby intussen woedend van 'raping the entire black community'. Want dit was het laatste wat men in 2014 nog kon gebruiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.