Column

'De totalbodyscan geeft mensen valse zekerheid'

Totalbodyscans jagen de gezondheidszorg op kosten en verminderen de kwaliteit van leven. Niet toestaan dus, schrijft columnist Malou van Hintum.

Een totalbodyscan in de kliniek van Dr. Klass in Reihe, Duitsland. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Hoeveel zekerheid wil een mens hebben? Veel, zeggen de broers Van Heel van het bedrijf Prescan afgelopen maandag in de Volkskrant. Inmiddels hebben vijftigduizend mensen in hun scanners gelegen. De broers noemen het 'gezondheidswinst' als je met een rapportje naar huis kunt waarin staat dat je niets mankeert. Dan moet je wel elke drie jaar terugkomen, want uiteraard zijn de gunstige uitslagen geen garantie voor eeuwige gezondheid.

Een totalbodyscan kost 1000 euro. Die betalen hun cliënten zelf. Dus wat is het probleem?

Incontinentie
Het probleem is dat mensen nodeloos ongerust kunnen worden omdat we bijna allemaal met kleine afwijkingen rondlopen waar we helemaal geen last van hebben of hoeven te krijgen. Zo krijgen vrijwel alle mannen prostaatkanker (op 12:36). Maar de meesten gaan daar niet aan dood en hebben dus ook geen behandeling nodig. Behandelen 'voor de zekerheid' kan leiden tot impotentie en incontinentie - een wel erg hoge prijs om 'gezond' te blijven.

Hypotheek
Het probleem is dat een scan afwijkingen aan het licht kan brengen die dat bij nader onderzoek niet blijken te zijn - opnieuw nodeloze ongerustheid.

Het probleem is dat er afwijkingen gevonden kunnen worden waarvoor geen behandeling is. Dat probleem is des te schrijnender als zulke afwijkingen pas jaren later of zelfs helemaal nooit aan het licht waren gekomen. Maar ja, wat je weet moet je vertellen. Dag baan, dag hypotheek, dag levensverzekering!

Valse zekerheid
Het probleem is dat er meteen na het geruststellende rapportje van de broers Van Heel alsnog van alles kan misgaan in je lichaam. En dan kan het snel bergafwaarts gaan. Sommige kanker verspreidt zich zo agressief dat zelfs een vroege ontdekking te laat komt.

En tenslotte kan Prescan natuurlijk niet uitsluiten dat het mensen valse zekerheid geeft. Als jouw ziekte of afwijking niet op een scan te zien is - zo wordt bij borstkankerscreening een op de drie tumoren niet ontdekt - wil dat nog niet zeggen dat je op en top gezond bent.

Wall of fame
Van al deze problemen kun je zeggen dat ze iemands individuele verantwoordelijkheid zijn. Maar. Je ziet natuurlijk wat er gaat gebeuren, want dat zien we bij de borstkankerscreening ook. Mensen worden onterecht als patiënt aangewezen en behandeld. Zo zijn bij borstkanker van elke 20 'ontdekkingen' er 14 loos alarm. Dat leidt tot veel onrust en onnodige, belastende behandelingen, op kosten van de premiebetaler.

De mannen van Prescan lopen geen enkel financieel risico; die beuren hun 1000 euro, zwaaien hun klanten uit, en voegen daar zo nodig een welgemeend 'sterkte' aan toe. Het is een gouden business, met een heuse Wall of Fame waar meer dan vijftig BN'ers de loftrompet steken over het bedrijf. Onder deze 'topambassadeurs' bevindt zich onder meer Willeke van Ammelrooy - 'Prescan heeft mijn leven gered!' - die bij nader inzien gewoon veel te lang heeft doorgelopen met een opgezette buik.

Kwaliteit van leven
Minister Schippers heeft de Gezondheidsraad gevraagd of een totalbodyscan, nu in Nederland verboden, onder bepaalde voorwaarden kan worden toegestaan. Ze zou er vanuit het oogpunt van kostenbeheersing en gezond verstand beter aan doen zich duidelijk uit te spreken tegen een methode die nodeloze kostenstijgingen zal veroorzaken, valse illusies schept en schadelijk is voor de kwaliteit van leven.

Screening is een middel dat selectief en precies moet worden ingezet. Een totalbodyscan doet precies het omgekeerde, met alle gevolgen van dien. Dat is goed voor de portemonnee van de broers Van Heel, maar we kunnen in de zorg het geld wel beter besteden.

Malou van Hintum is columnist voor Volkskrant.nl. Twitter: @Malouvh

 
Mensen worden onterecht als patiënt aangewezen en behandeld. Zo zijn bij borstkanker van elke 20 'ontdekkingen' er 14 loos alarm. Dat leidt tot veel onrust en onnodige, belastende behandelingen, op kosten van de premiebetaler
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden