'De Tories hebben ervoor gezorgd dat ze hier arm zijn als de ratten en dat de gemeente ook geen geld meer heeft' Inwoners Bethnal Green stemmen Labour uit pure wraak

De zon geeft Bethnal Green een vriendelijk gezicht en verzacht de grimmige statistieken. Aziatische winkeliers zitten voor hun kleine nerinkjes, moeders duwen kinderwagens over de trottoirs....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

Bethnal Green ligt in Oost-Londen, in het hart van East End. Al sinds de vorige eeuw is dit deel van de Britse hoofdstad opvanggebied voor nieuwe emigranten. In de vorige eeuw voor joden uit Oost-Europa, na de Tweede Wereldoorlog voor Jamaicanen en in de jaren tachtig voor grote groepen landverhuizers uit voornamelijk Bangladesh.

In de Tweede Wereldoorlog werd Londens East End zwaar gebombardeerd. De getroffen plaatsen zijn goed herkenbaar: aan de grauwe naoorlogse flats die nu voor huisvesting zorgen. Op andere plaatsen lijken de herstelwerkzaamheden nog in volle gang. Overigens wekt Bethnal Green niet de indruk van een getto naar Amerikaans voorbeeld; daarvoor zijn er naast vervallen te veel goed onderhouden wijken, bloeien de narcissen in de parken te uitbundig en zijn er nog te veel mensen die wél werk hebben.

Niettemin: Groot-Brittannië mag dan volgens de Conservatieven een geweldige economische boom beleven, aan het kiesdistrict Bethnal Green & Bow lijkt die enigszins voorbij te gaan. Van de 659 kiesdistricten neemt het de achtste plaats in op de lijst van districten met de hoogste werkloosheidscijfers. 23 Procent van de beroepsbevolking zit zonder werk.

En volgens Andrew Green - niet zijn echte naam, Britse ambtenaren in de hogere echelons worden geacht zich buiten de politieke discussie te houden -, verantwoordelijk voor huisvesting in de gemeente Tower Hamlets, waarvan Bethnal Green deel uitmaakt, is dat nog geflatteerd; het echte cijfer komt vermoedelijk boven de 40 procent.

'Werkloosheid en armoede zijn de twee grote problemen hier', zegt hij. 'En daaruit komen alle andere voort.' Zoals daar zijn: racisme, misdaad en drugsgebruik.

Volgens de Conservatieven bestaat er, dankzij hun succesvolle beleid vooral, in Groot-Brittannië geen armoede meer. Volgens Labour wel. Die partij wijst naar een in Europa algemeen aanvaarde definitie van wat armoede is: een inkomen dat onder de helft van het gemiddelde inkomen ligt. Dat geldt in Groot-Brittannië voor ongeveer 14 miljoen mensen, een kwart van de bevolking. Die hebben een gezinsinkomen, na aftrek van kosten voor huisvesting, van 330 gulden per week of minder.

Green: 'Iedereen die hier rondloopt en met mensen praat, weet dat de armoede in Bethnal Green schrijnend is. Mensen zitten hier in de winter onder een deken op de bank, omdat ze de verwarmingskosten niet kunnen opbrengen. Ik zie hier ondervoede kinderen. Het verhaal dat armoede niet meer bestaat in Groot-Brittannië is balls.'

Green kreeg deze week bijval van een rapport van de Raad van Kerken voor Groot-Brittannië en Ierland. In dat 298 pagina's tellende stuk, Unemployment and the Future of Work waarschuwen de verzamelde kerken voor een zich ontwikkelende tweedeling in de Britse maatschappij, waarin voor een grote groep mensen het bestaan volstrekt uitzichtloos is geworden.

De werkloosheid, menen de opstellers, is veel groter dan de regering wil doen geloven. Het aantal werklozen ligt niet op 1,8 miljoen, maar op 4,5 miljoen. Die mensen zijn afhankelijk van uitkeringen die, zegt het rapport, 'niet hoog genoeg zijn om een normale levensstandaard te onderhouden'.

Er zijn de afgelopen maanden meer rapporten verschenen die een ander beeld schetsen dan de Conservatieven graag willen zien. Van de in 1995 geboren kinderen kwam 30 procent ter wereld onder behoeftige omstandigheden, aldus een rapport van 179 gemeenteraden en 26 gezondheidsorganisaties. Door slechte en onvoldoende voeding nemen rachitis - Engelse ziekte - en tuberculose onder kinderen in arme wijken sterk toe, evenals het aantal kinderen met een groeiachterstand.

En zelfs overheidsrapporten wijzen op een toenemende kloof tussen arm en rijk. Sinds 1979 was er, volgens het ministerie van Sociale Zaken, één groep die haar besteedbaar inkomen zag verminderen: de onderste 10 procent op de inkomensladder. Die ging er 13 procent op achteruit. In geen ander rijk land - op de VS na - namen de inkomensverschillen de afgelopen twee decennia zo sterk toe als in Groot-Brittannië.

'De mensen hier in Bethnal Green haten de Conservatieven', zegt John Michaels, die met een collecte-emmer heeft plaatsgenomen voor het Queen Elizabeth kinderziekenhuis. Daarvan zijn de schoonmakers al achttien maanden bezig met een wilde staking, omdat na privatisering van de schoonmaakdienst hun inkomen van 450 gulden naar 330 gulden per week - voor een volledige baan - werd verlaagd.

Volgens Michaels zal de Labour-meerderheid, bij de verkiezingen van 1992 behaalde die partij in Bethnal Green 54 procent van de stemmen, alleen maar groter worden. 'Maar niet omdat de mensen zoveel vertrouwen hebben in Blair, want dat hebben ze helemaal niet. Het is alleen maar haat jegens de Tories. Die hebben ervoor gezorgd dat ze hier arm zijn als de ratten en dat de gemeente ook geen geld meer heeft.'

Michaels voorziet grote onrust, als een komende Labourregering daar niets aan doet. 'De mensen hebben er genoeg van, ze eisen verandering. Als Labour ze straks ook in de steek laat, barst er hier een bom, dan gaat het helemaal mis.' Field vreest het ergste. 'Want wat kun je van Blair verwachten? Dat is toch een halve Conservatief? En die andere mannen en vrouwen van Nieuw Labour, die zijn toch ook alleen maar uit op een mooie politieke carrière? Wat weten die nog van het gewone volk? Van armoe? Daar zijn ze helemaal niet in geïnteresseerd.'

In Bethnal Green & Bow is 29 procent van de bevolking van Aziatische afkomst. 57 Procent van de inwoners woont in huurhuizen van de gemeente, in heel Groot-Brittannië zijn maar drie districten waar dat percentage hoger ligt. Andrew Green: 'In veel van de flats wonen veel te veel mensen. Er is een groot tekort aan woonruimte, vooral omdat de investeringen in sociale woningbouw de afgelopen achttien jaar met tweederde zijn verminderd.'

Behalve werkloosheid en armoede heeft Bethnal Green te kampen met een toenemend racisme-probleem. Botsingen tussen jeugdige blanke aanhangers van de BNP, de Britse fascisten, en jonge kleurlingen nemen in aantal toe. In de Wellington Estate, een groep huurflats, loopt de jonge Bengalees Mamun (15). Zijn arm zit in het gips: het resultaat van een aanval door een groep van zo'n 25 skinheads.

'Die komen op vrijdagavond bij elkaar in de pubs van Whitechapel Road', zegt Mamun. 'En dan gaan ze vandaar hierheen. Om even wat Aziaten in elkaar te rammen, zoals ze dat noemen.' Zijn vriend Azizul komt erbij staan. Hij heeft wit verband om zijn handen gewikkeld. 'Dan voel ik me zekerder bij het vechten. Natuurlijk organiseren we ons. Moeten we ons dan maar in elkaar laten slaan?'

'Ik hoop dat u niet een al te negatief beeld schetst van Bethnal Green', zegt Andrew Green. 'In principe is dit best een mooi district, met goede en slechte kanten, waar mensen van verschillende rassen met elkaar samenleven.' Dus hij woont er zelf ook? 'Ehh... nee, dat niet. Nee zeg. Ik moet er niet aan denken. Ik woon in Greenwich, dat is ehh..., wat rustiger, zeg maar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden