De Tokkies als norm

'ZE ZIJN BINNEN MENSEN!' Meet & greet Hanna, Gerrie en de kinderen, oftewel: op tournee met De Tokkies. 'Ze worden gezien als soapsterren, niet als een maatschappelijk probleem.'..

Dit verhaal gaat niet over de Tokkies, of over de familie Ruijmgaart zoals ze eigenlijk heten dit verhaal gaat over hun aanbidders. Over Tim en Nina, die zich 's nachts in discotheek Lucky & Co de longen leegschreeuwen: TOK-KIES TOKKIES TOK-KIES TOK-KIES en dan het podium opspringen in een poging Gerrie, Hanna danwel Natasja aan te raken.

Maar het gaat ook over Rob Jordaan en Cinet, die het tot nationaal aso-gezin geoormerkte groepje Amsterdammers huldigen als helden van de onderklasse. Omdat ze het, net als de Tokkies, arm hebben en omdat niemand daar aandacht voor heeft.

De Tokkies op tournee. Het voert ze van Disco Loco in Steenwijk naar Het Danspaleis in Haaksbergen, naar 't Hoekhoes in Almelo, naar discotheek Moonlight in Middelstum, naar De Kelder in Hank. Ze staan er op het podium verbaasd naar zichzelf te kijken en vragen zich af waar het allemaal gaat eindigen. Wij kunnen niks, zeggen ze, waarebben die disco's dan geld voor ons over?

'Vroeger kon je nog een zanger en een bandje boeken', zegt een sombere Ron van Dinteren van De Kelder in Hank, 'tegenwoordig wil de jeugd een meet & greet met televisiemensen. Of ze wat kunnen doet er niet toe.' Harold Oosterlaar van De Leeren Lampe in Raalte: 'Ze worden gezien als soapsterren, niet als een maatschappelijk probleem.' Mara van Bodegom, eigenaar van Disco Loco: 'Het is een kermisattractie. Het is gekkigheid, het is maf, gezellig.'

Hoe een uitgespuugd gezin roem vergaart: nadat de clan rond Hanna Tokkie (1962) en Gerrie Ruijmgaart (1952) uit de Amsterdamse Burgemeester van Leeuwenlaan het huis is kwijtgeraakt wegens een jarenlange vete met een andere clan, culminerend in geweld, maakt de IKON een documentaireserie en brengt ook SBS6 ze op televisie. De familie figureerde vaker in de pers maar nu pas raken ze landelijk bekend.

Emile Ratelband werpt zich op als mecenas, de Tokkies treden op in een sterspot, ze zijn te gast in gezelligheidsprogramma Life- & Cooking Hanna, Gerrie, de tweelingzussen Nathalie en Natasja, de zoons Wim en Wesley (met aanhang Jennifer) bereiken in een paar maanden geheel onverwacht het BN'erschap.

Ze krijgen woonruimte in Zeewolde van een ondernemer.

Ze gaan een kerst-cd maken met 'diverse artiesten'.

Ze zijn te boeken bij Jan Vis Agency in Rosmalen: voor 1775 euro ex btw (en 100 euro aan consumpties) doen ze een meet & greet en inmiddels staan ruim dertig afspraken in de agenda. Veel discotheken, maar ook besloten feesten. 'Ze zijn populair', zegt Jan Dirk Vis van het bureau, 'omdat ze grappig zijn. Niet omdat ze asociaal zijn. Er zit geen spatje kwaad in die familie.'

Waarop hij voorspelt: 'Dit is nog maar het begin.'

De Tokkies op tournee: 'ZE ZIJN BINNEN MENSEN!', schalt een spreekstalmeester dwars door de van housemuziek bonkende danszaal in Rijssen, Overijssel, grotendeels gevuld met bakvissen en jongens met het haar stijf van de gel. Eigenaar Manfred K heeft de komst van de familie in zijn discotheek geadverteerd in de lokale bladen, maar de vraag blijft waarom de jeugd op een donderdagnacht naar een slecht bekendstaande familie uit Amsterdam komt kijken.

'Geen idee', zegt Nina (17).

'Voor de fun', zegt Lisa (16).

'Het is de televisie', zegt Ronny (18).

'Ze zijn beroemd', zegt Tim (20), 'het is raar dat je hier staat maar ja, je ziet ze op tv en dan wil je toch met ze op de foto of een handtekening of zo.'

Terwijl hij dat zegt zweten zes Tokkies in hun kleedkamer, verder gevuld met (Vlaamse) pers, een begeleider van Jan Vis, een fles Malibu, een fles cola en soapie Morris (GTST) die zijn ster ziet verbleken tussen zoveel authentiek geweld. 'Voor de miljoenste keer', zegt mater familias Hanna Tokkie, 'als dit beroemd zijn is, hoeft het niet voor mij; beroemd zijn doe je door te zingen ofzo, niet door je huis kwijt te raken en neergeschoten te worden.'

Hanna is bang glazen bier naar haar hoofd te krijgen vanavond. 'Ik ben niet zenuwachtig', zegt Gerrie, 'ik kniet zenuwachtig zijn, want ik doe niks.' 'As je in me hart kijkt', zegt Hanna, 'had ik liever me huis gehad. Wat heb je aan beroemd als je in het dakloos zit?'

Dan gaan ze, achtervolgd door een cameraploeg, onder een donderend Heb je even voor mij, met zoveel mogelijk glimlach op het gezicht de meute in. DEEEEEE TOKKIEEEEEEEEES! Wat volgt is opmerkelijk: de meute stort zich hongerig op het gezin, beklimt het podium, raakt ze aan, wil met ze dansen, schreeuwt ze toe, maakt mobieletelefoonfoto's, rukt posters uit hun handen.

'Gerrie, hoe gaat het?', schreeuwt de spreekstalmeester door een microfoon.

'Heeeeerlijk!'

'Hahahahahahahahahahaha!'

Het is de realitysoap van Patty Brard voorbij. Deze mensen, omgeven met een geschiedenis van straatterreur, doodsbedreigingen, honkbalknuppels, ijzeren staven, schulden en dakloosheid, zijn werkelijk idolen geworden.

Op dit punt van het verhaal komen doorgaans de deskundigen aan het woord, die het fenomeen-Tokkies kunnen verklaren aan de hand van al dan niet wetenschappelijke kennis. 'Het is een grap, een gimmick', zei Peter Hofstede (mediasocioloog) in het Algemeen Dagblad, het is 'de vrouw met de achtentwintig tieten', zei BN-deskundige Cornald Maas in B & W, 'Alles wat op televisie komt, is nieuws, is interessant', zei Mark Zellenrath van UPC, dat de familie in een sterspot liet acteren. 'Vulgariteit is in Nederland de norm geworden', schreef Anil Ramdas in NRC Handelsblad, zonder overigens de familie te noemen. 'Ze voldoen aan de vraag naar puurheid', zegt Dirk Jan Vis, 'de Nederlanders hebben genoeg van het platte Big Brother-realityamusement. Ze willen af van de gemaakte Amerikaanse glimlach.'

Dat kan allemaal waar zijn, maar bij gebrek aan degelijk onderzoek is het aardig te luisteren naar Rob Jordaan. Rob heeft zijn goedbezochte Hazes-fansite op internet omgebouwd tot een zeer goedbezochte Ruijmgaart-Tokkie-fansite (www.tokkies.punt.nl), en bewondert de familie vooral 'omdat ik zelf een Tokkie ben'.

Rob Jordaan groeide op in de Haarlemse Parkwijk, ook zo'n verzamelplaats voor minder gefortuneerde gezinnen. 'Als de bus voor ons huis stopte, zei de buschauffeur: alle asocialen uitstappen. Ik zeg niet dat we asociaal waren maar de hectiek en de gezelligheid die je bij de Tokkies ziet, herken ik wel. Buiten zitten, kratje bier erbij. Mijn zwager zag ze op televisie en zei: kijk eens naar televisie. Man, dat zijn wij. Ik herkende onszelf erin, ik herkende mijn moeder en mezelf.'

Hij wil zeggen: er zijn veel meer Tokkies in Nederland dan men beseft.

Rob Jordaan is landmeter van beroep en gezinshoofd met vier dochters, en zelfs dat is niet gemakkelijk. Voor vakanties is geen geld, terwijl het wel de norm is. De Tokkies, zegt hij, staan voor iets dat nauwelijks aandacht krijgt; zoveel mensen zijn in de problemen aan de onderkant van Nederland. 'Toen ik mijn site was begonnen, liep het zo hard dat ik merkte: de mensen zn de Tokkies. Eindelijk aandacht. Ik krijg mailtjes: lieve Tokkies, wij zijn ook ons huis kwijt, mogen wij bij jullie wonen?'

Natuurlijk is het een kermisact, zegt Rob Jordaan, als Gerrie en Hanna & co op een podium handtekeningen uitdelen terwijl ze niets anders doen dan zichzelf zijn. Maar het is wel een kermisact met inhoud, 'een hoop mensen voelt zich nu serieus genomen.'

Het loopt inmiddels tegen een uur 's nachts en De Tokkies lijken de greep kwijt op de situatie in discotheek Lucky & Co. Ze roepen wat door de microfoon, tussen het OENK OENK OENK OENK van de dj door. Jennifer en Natasja staan schichtig in een hoek en Hanna zit met heel haar lijf te zweten in een stoel. Ze voelt een hand op haar schouder, kijkt om en ziet Cinet, een kortgeknipte, blonde vrouw van 33 die uit de toon valt bij de hossende jeugd.

Hanna pakt de hand van Cinet, Cinet buigt zich naar haar oor en zegt: kom op meid. Ik weet wat je doormaakt, ik sta achter je. Cinet uit Nijverdal geeft Hanna een zoen. 'Ik heb in dezelfde situatie gezeten', zegt ze, 'mijn vriend was drugs-en gokverslaafd, we zaten diep in de schulden en zijn zo ons huis kwijtgeraakt.' En: 'Mensen als Hanna geven me hoop dat het leven nog de andere kant uit kan.'

Dan wankelt Hanna het podium af, het wordt haar te veel, ze valt half in de armen van Cinet, vindt haar weg naar de kleedkamer waar ze op een stoel neerzijgt.

Hoe lang houden ze het vol?

Het moet wat minder, zegt Rob Jordaan, 'te veel zout is ook niet goed'. Het duurt niet lang meer, zegt Dirk Jan Vis, 'een jaar maximaal, dit zijn geen artiesten'. Het is zo weer voorbij, zegt Mara van Bodegom, 'dan zijn ze aangepast en is er weinig meer aan'.

Gerrie inmiddels, blijft zich die nacht amuseren achter de bar, hij is de ster en tussen zijn fans staan vier mannen met bolle buiken onder wie Hans van Lies uit Oldenzaal. Hans trekt zijn overhemd open en showt een handtekening van Gerrie Ruijmgaart, in ballpoint, dwars over zijn bezwete borst. Hans schreeuwt: 'IK VIND DIT ZO ERG! WEET JE WAT DIT IS? WAT EEN... WAT EEN SCHANDE! DAT WIJ HIER STAAN TE KIJKEN IS SCHANDALIG!'

Zijn vrouw schreeuwt terug: 'DIE MENSEN WORDEN LELIJK AANGESPROKEN MAAR ZE ZIJN DOODGOED MAN!'

Maar Hans blijft erbij: 'SCHRIJF OP: WE LEVEN IN EEN SCHANDALIG LAND.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden