Column

De toespraak van Geert Wilders was slappe hap

Het stijlverschil tussen Geert Wilders en Zsa Zsa Gabor.

Geert Wilders tijdens de laatste zittingsdag van zijn proces.Beeld anp

Onlangs zag ik, rechtstreeks uitgezonden op de televisie, de toespraak die Geert Wilders hield op de laatste dag van zijn proces.

Wilders had in mijn ogen een sterke zaak. Het was zinloos om dat proces te houden, maar nu het eenmaal zo ver was gekomen, zat er niet veel anders op dan vrijspraak.

De rechters vonden toch nog een tussenoplossing, waarin de verdachte wel schuldig werd verklaard, maar geen straf kreeg opgelegd. Zo werden kool en de geit gespaard en gaat dat lamlendige gezeur straks gewoon verder in hoger beroep.

Wat ik jammer vond was de toespraak van Wilders. Die is van verschillende kanten geprezen - van Geenstijl tot aan Trouw - maar ik vond het nogal een slappe hap.

Wilders sprak in korte staccato-zinnen waardoor je eerst wakker werd geschud, maar die allengs zo'n eentonigheid begonnen te vertonen dat ik erbij in slaap viel.

Dat kwam natuurlijk ook door de inhoud. Daar zat veel retoriek in, en ook dat kan mooi zijn, maar wanneer iemand komt aanzetten met een miljoen kiezers die achter hem staan, ben ik geneigd mijn schouders op te halen.

Zo'n argument kan ook als verdediging worden ingebracht door een politicus die er met de kas vandoor is gegaan, of die al zijn vrienden aan een baantje heeft geholpen.

Als Wilders voor zichzelf had gesproken, had hij in elk geval op mijn sympathie kunnen rekenen. Nu deed zijn optreden mij denken aan de toespraak die Fidel Castro hield in 1953, toen hij werd aangeklaagd voor een aanslag op de Moncada-kazerne.

'La historia me absolverá', zei Fidel. De geschiedenis zal me vrijspreken.

Die toespraak heeft destijds diepe indruk gemaakt op links en veel Cuba-gangers wisten eruit te citeren. Als je hem nu overleest, word je getroffen door het pompeuze van Fidels woorden.

Rechters, als jullie mij niet vrijspreken dan doet De Geschiedenis dat wel. Wilders heeft zich op een soortgelijke wijze uitgelaten.

Humorloos en zonder zelfspot. Ja, en als er nou treinen naar Auschwitz klaar stonden, dan zou ik het mij dat soort pathetiek nog kunnen voorstellen, maar voor zover ik weet, werd Wilders aangeklaagd voor een paar tientjes.

Recht, amusement en televisie slapen op één kussen en ik zou ik er voorstander van zijn om elke dag een zaak live te brengen.

In 1989, toen ik een reis door de Verenigde Staten maakte, zag ik toevallig op Court TV het proces dat gevoerd werd tegen Zsa Zsa Gabor, de actrice en seksbom die deze week op 99-jarige leeftijd is overleden.

In Hollywood was zij met haar open auto van 215.000 dollar door rood licht gereden, waarop zij werd aangehouden door een agent die haar ook een boete wilde geven.

Hoewel bijna vijftig jaar ouder dan de diender, een jong broekie nog, gaf zij hem met haar handtas een paar welgemikte klappen.

Om Zsa Zsa fatsoen bij te brengen, stond de rechter even stil bij al haar huwelijken. Hij dacht dat zij zich daarvoor zou schamen, maar zij richtte zij zich op en straalde ineens grote trots uit.

In de rechtszaal was Zsa Zsa Gabor net zo blond en ordinair als Wilders, maar zij had heel wat meer stijl. Negen mannen en allen hadden van haar gehouden, zei ze, behalve die ene dan die hem niet omhoog had gekregen. De rechter voelde zich geschoffeerd door dit antwoord en gaf haar nog een extra straf wegens contempt of court: wc's schoonmaken in een bejaardentehuis.

Vergezeld door de Hollywoodpers heeft zij dat gedaan en het schijnt dat het haar zo is bevallen dat zij de instelling sindsdien met kerst elk jaar driehonderd kalkoenen heeft gestuurd.

Vaak is wat je zegt minder belangrijk dan hoe je het zegt. In de literatuur gaat stijl doorgaans boven inhoud, ondanks al het geklaag over gebrek aan engagement. Volgens de historicus Ronald Havenaar zou dat stijlcriterium ook goed voor politici kunnen gelden.

De crux is hoe een politicus zijn ideeën verwoordt, want dat vertelt ons meer over zijn integriteit dan die ideeën zelf. Bij Wilders hoor je altijd de hyperbool. Wanneer hij iets niet accepteert, accepteert hij iets niet, nog in geen honderdduizend jaar. Enzovoort.

Rest mij te vertellen dat die agent er ongelukkig bijstond. Hij had er duidelijk spijt van dat het incident had gerapporteerd.

Geslagen door een tweeënzeventigjarige filmster en die bij de rechter aangeven, dat was niet iets waar je tegenover je vrienden over kon opscheppen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden