De toekomst van de mens zal eenzelfde zijn als die van de altijd liggende vetzakken in de film WALL-E

.

De volgende president van de Verenigde Staten wordt Mark Zuckerberg. De baas van Facebook reist van staat naar staat, een traditie in de wereld van alle presidentskandidaten in Amerika. Weliswaar bevestigt hij zijn plannen nog niet, maar hij heeft al ervaren campagneleiders in dienst genomen die in het verleden voor Barack Obama en George W. Bush werkten. Omdat niemand tegen hem op kan en er een hele nieuwe tijd aanbreekt, zou ik een bescheiden poging willen wagen om deze nieuwe periode van een naam te voorzien: 'de finale nihilisering van de mens'.

De makers van de prachtige animatiefilm WALL-E hebben ons al een beetje voorbereid op het nieuwe leven in de 'stal'. In die film is WALL-E een zelfbewust robotje dat in opdracht van zijn makers al 700 jaar afval samenperst op een door alles en iedereen verlaten aarde. De mens heeft de wereld verlaten omdat deze te vervuild is geraakt en onleefbaar is geworden. WALL-E is de enige robot die nog functioneert en is de enige hoop van de mensheid die in de ruimte zweeft.

De ruimteschepen en daarmee ook de mensen die er resideren zijn eigendom van het bedrijf Buy 'n' Large. De mensen spannen zich er totaal niet meer in, maar liggen de hele dag plat op bedden, terwijl alles bij ze wordt gebracht wat ze verlangen of hun opgedrongen wordt door een door robots in stand gehouden Buy 'n' Large-commercie. De mens beweegt haast niet meer, is overvoed, dik en hoeft zich niet meer bezig te houden met het maken van keuzes. De sympathieke robot moet dan ook het onderste uit de kan halen om deze rollende 'koeien' in beweging te krijgen en ze zo uit de klauwen van Buy 'n' Large te krijgen.

Dat de opgave voor WALL-E een loodzware was moge duidelijk zijn. We zijn immers verzot op comfort en daardoor zijn zaken als de vrije wil, de vrije keuze en het vrije denken ondergeschikt aan het vraagstuk onder wiens gezag wij het beste kunnen gedijen. God heeft wat dat betreft in behoorlijk wat tijd prima werk geleverd. Maar toen ging de weergaloze pen van Nietzsche als een vlijmscherp mes tussen Zijn ribben en heeft de mens met het bloed van God aan zijn handen zichzelf volledig overgeleverd aan een nieuwe baas: de staat.

Nieuwe baas, nieuwe mogelijkheden. Het nieuwe regime bleek een betere organisator dan de Schepper. Oorlogen, pogroms, concentratiekampen, genocides volgden elkaar op in de laatste eeuwen. Mocht de neergestoken God nog steeds in leven zijn, dan zal Hij wel jaloers zijn op wat Zijn vervanger in een betrekkelijk korte tijd aan een hel heeft weten te creëren.

Ook het tijdperk van de staat komt langzaam ten einde en er heeft zich een nieuwe baas aangemeld. Mark Zuckerberg dient zich aan als de nieuwe heerser en de mensheid heeft allang geknield voor hem. Alleen met zijn Facebook heeft hij twee miljard mensen onder zijn invloedssfeer. Hij kent de voorkeuren van zijn gebruikers, weet welke lusten wanneer boven komen drijven, wanneer ze wat willen aanschaffen, in welke gevallen de 'onnozelen' op 'vind-ik-leuk' drukken en heeft een betere inkijk in de menselijke ziel dan Zeus, Allah, God en alle overheden bij elkaar.

Tekst gaat verder onder video.

De toekomst van de mens zal eenzelfde zijn als die van de altijd liggende vetzakken op het ruimteschip Axiom in de film WALL-E. De nieuwe Chef van de wereld kent ons en onze behoeften zo goed dat hij geen tijd zal verspillen met het wachten op onze bestellingen. Hij zal weten dat we die woensdag voetbal willen zien en zal die wedstrijd op de televisie voor ons kopen zonder ons iets te vragen. We zullen schoenen thuis bezorgd krijgen die naar onze smaak zijn en waarover we niet hebben overlegd met de Chef. Hij zal ons zolang voeden dat we het moeten uitkotsen, we zullen blij zijn met zijn keuzes omdat hij ons beter zal kennen dan onze eigen moeders.

Mocht de oranje malloot de ambtstermijn vol kunnen houden dan verhuist over drieënhalf jaar Mark Zuckerberg dus naar het Witte Huis. Zoals Spinoza verwoordde: mensen strijden voor hun slavernij als betrof het hun vrijheid. De mens zal hem ongetwijfeld dankbaar zijn voor de stal en het hooi. Of er dan ooit een nieuwe WALL-E opstaat om de mens zijn waardigheid terug te geven? Fictie wordt soms werkelijkheid, niet altijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden