De toekomst is aan de kosmopolieten

Of je nu voor of tegen zwarte Piet bent, iedereen zal het erover eens zijn dat de Hollandse hufterigheid in dit debat een absoluut dieptepunt heeft bereikt. Dreigen, schelden, pesten; als het maar nodeloos kwetsend is, is het kennelijk vermakelijk. Intussen kaart ombudsman Alex Brenninkmeijer aan dat racisme bij politie en in de politiek een wezenlijk probleem is. Dat zal dankzij Twitter en Facebook inmiddels weinigen meer verbazen. Het is zoetjesaan normaal geworden. Zelfs de obligate opmaat 'Ik ben geen racist, maar', voordat men losgaat, raakt uit zwang. Die laatste druppel vormelijke wellevendheid, waarna je een rabiate rotopmerking in ruwe schuttingtaal met een geruster hart kunt maken ('Anouk is een...'), is kennelijk een te grote aanslag op de hoeveelheid twittertekens. Een bepaald slag volk dat zich tot voor kort verontwaardigd toonde als het van racisme werd beticht, zal de beladen term binnenkort ongetwijfeld omarmen. Als geuzennaam misschien of als 'ja, zo zijn wij nou eenmaal'.


Intussen vraag ik mij wel eens af of de ouders van het lieve grut dat over een paar weken met bonzende hartjes 's ochtends in het schoentje kijkt of Piet - zwart, groen, geel of rood, met roetveegjes en zonder afropruik en rode lippen - de peen voor een chocoladeletter heeft ingeruild, wel eens bezig is met de wereld waarin hun oogappeltjes jongvolwassen zijn. Want die is over 15, 20 jaar ingrijpend veranderd.


Met geborneerd provincialisme, met bang en boos populisme of hufterig racisme gaat de Hollandse jeugd van morgen het niet redden. Niet alleen in ethisch opzicht, omdat de Nederlandse multiculturele samenleving dan onleefbaar zou worden. Maar vooral internationaal, op economisch gebied. De wereld verandert in rap tempo en als Nederland, en de EU, economisch willen blijven meetellen, zal men een multiculturalistische en kosmopolitische houding moeten omarmen.


Interculturele vaardigheden behoren volgens de Harvard Business Review tot de drie belangrijkste competenties van de manager en de werknemer van de 21ste eeuw, te vergelijken met taalvaardigheid. Zakenblad Forbes beschrijft hoe 'multicultural minds' als managers een geweldig, positief verschil kunnen betekenen voor projecten op het gebied van globale innovatie. Door de voortschrijdende technologie werken steeds meer mensen samen aan projecten met online collega's in andere tijdzones, landen en culturen. Op die virtuele werkvloer moet het contact wel zo prettig mogelijk zijn.


We zitten midden in een historische omslag: in 2030 is tweederde van de wereldwijde middenklasse in Azië (India en China) te vinden. De VS en Europa krimpen tot betrekkelijk kleine spelers in de wereldeconomie. Landen als Brazilië en Mexico zijn ook major players, en grondstofrijk Afrika is economisch een van de snelste groeiers.


Op de Afrikadag van 2 november werd het weer eens helder: Afrika is het continent van de 21ste eeuw en kan wel eens de motor van de wereldeconomie worden. De economie groeit er - al 10 jaar - harder dan waar ook ter wereld, de technologische innovatie, vooral op het gebied van mobiele telefonie, loopt wereldwijd voorop. Afrika is van levensbelang voor de nieuwe economische reuzen. Niet voor niets bezoekt elke nieuwe Chinese leider steevast Afrika als eerste. Rutte lijkt vooralsnog niet overtuigd van de noodzaak van een Afrikaanse reis. Misschien ligt hier een prachtkans voor het koningspaar. Het is allemaal niet zonder risico: de economische groei komt met enorme uitdagingen op het gebied van duurzaamheid.


Gelukkig is er ook een ander Nederland dan het bange, boze en bekrompene, besefte ik op de Afrikadag. Ik mocht er een Oneworld talkshow presenteren vol sociaal ondernemers. Inspirerende kosmopolieten die het verschil maken. Jonge, praktische idealisten, die Gandhi's principe Be the change you want to see in the world, vindingrijk in praktijk brengen. Fairphone bijvoorbeeld, een Amsterdams bedrijf zonder telefonie-achtergrond dat het vrijwel onuitvoerbare plan een smartphone te maken die uit onderdelen bestaat - wel 30 metalen - die zo eerlijk en conflictvrij mogelijk gewonnen worden, gewoon uit de grond stampte. Kleine bedrijven met een grote impact, die ook hun zinvolle bijdrage aan een betere wereld leveren door de eigen broek op te houden. Geen bureaucratie, geen strijkstok.


De veranderende wereld biedt ook Nederland volop kansen. De negatieve twittertirades en agressieve kleingeestigheid leken lichtjaren ver weg op deze dag, die zinderde van de inspiratie. Hoopvol durf ik te stellen dat de toekomst is aan de kosmopolieten, de multiculturalisten, en zelfs de dromers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden