De tijger keert terug

Bero Beyer is de nieuwe directeur van het International Film Festival Rotterdam. Een bulldozer is hij niet, wel gaat hij dingen veranderen.

Nieuwe directeur Bero Beyer wil het Rotterdam Filmfestival opschudden. Beeld Adriaan van der Ploeg

Kate Winslet moest opgehaald worden van het vliegveld in Rotterdam. Klusje voor Bero Beyer. Thans kersvers directeur van het Rotterdam Filmfestival (IFFR), maar die januaridag in 1995 nog gewoon vrijwilliger bij de carservice.

Veel verder reikt de anekdote niet: de slaperige Kate hing met haar toenmalige vriendje op Beyers achterbank. De latere Oscarwinnares was nét doorgebroken, vanwege haar spel in Heavenly Creatures, geregisseerd door Nieuw-Zeelander en toekomstig Lord of the Rings-filmvader Peter Jackson. Díé kende kunstacademiestudent Beyer al, van de horrorfilms Bad Taste en Braindead. 'Dat zag je op het festival dan gewoon in de grote zaal, zo cool. Volkomen idiote films, maar er zat een energie in: whááááp.

Al die introverte, kleine en moeilijke arthousefilmpjes kunnen prachtig zijn, maar soms moet je even iets openbreken, iemands kop openschieten, zoals in Bad Taste. Die energie, dat moet in elk geval weer terug.'

Opschudden, dat was het advies dat Beyer, ook ongevraagd, van alle kanten kreeg aangereikt, toen bekend werd gemaakt dat hij IFFR-directeur Rutger Wolfson opvolgde. Er moest wat gebeuren op het festival, dat de laatste jaren uit alle hoeken van de filmwereld onder vuur werd genomen. Onvoldoende onderscheidend, onoverzichtelijk en naar binnen gekeerd, dat was het Rotterdamse filmfestival.

Geen lange tenen

Vanuit het festival zelf werd die toenemende kritiek vooral hard ontkend. Beyer brak direct met die gesloten cultuur, al tijdens zijn eerste publieke optredens. 'Met een bunkermentaliteit los je niks op', zegt hij nu. 'Ik ga ervan uit dat degenen die gezegd hebben: Bero, ga jij dit maar doen, daarmee ook bewust wilden breken. Niet introvert, geen lange tenen.'

Vandaag, twee maanden voor Beyers eerste festivaleditie, maakt IFFR al enkele programmawijzigingen bekend. Voortaan worden álle films verdeeld over de vier secties 'Bright Future', 'Voices', 'Deep Focus' en 'Perspectives'.

Die eerste categorie - voor jong en grillig talent - bestond al. De overige drie zijn nieuw. 'Ik wil het zo duidelijk mogelijk maken. Dus de sectie Bright Future, out of the box, vernieuwend; of het nu je eerste, tweede of tiende film is. Dat is één. En dan Voices voor makers die meer vanuit een traditie werken, de meesters met een eigen stem. Ook de films die al een distributeur hebben, vallen onder deze sectie.

Deep Focus is voor de masterclasses en retrospectieven. En Perspectives is voor de films op en over het grensgebied: de overlap met beeldende kunst, maar ook televisie, webseries enzovoorts. Daar vinden auteurs soms meer vrijheid dan in de speelfilms.'

Beyer (45) was jarenlang producent, onder meer van het voor een Oscar genomineerde Paradise Now van Hany Abu-Assad en van het dit jaar in Rotterdam vertoonde surfmigrantendrama Atlantic. Tevens werkte hij als consulent voor het Filmfonds.

Het Internationaal Film Festival in Rotterdam staat in de filmwereld bekend als creatief en een beetje anarchistisch. Beeld anp

Intimiteit

'We moeten realistisch zijn. Niet enkel het festival, maar ook de artistieke cinema die we vertonen, heeft zich de laatste jaren wat te klein gemaakt. De wijze waarop we films maken en subsidiëren, zelfs hoe we over film dénken, is te veel naar binnen gekeerd. IFFR zit geperst tussen Sundance en Berlijn, en dan is Cannes al in aantocht.

Vraag je mensen uit de filmwereld wat ze waarderen aan Rotterdam, dan noemen ze dat beetje anarchistische, de creativiteit en de warmte, dat het bij ons niet om kopen en verkopen gaat. Maar ik hoorde te vaak: ja, IFFR, te gek, maar ik ben de laatste jaren niet geweest.'

Iets van dat typisch Rotterdamse is gekopieerd door de kleinere festivals, ondervond Beyer als producent. 'Bij de festivals van Goa of Thessaloniki - om een paar te noemen - vind je het directe contact tussen de filmmakers, de intimiteit. Precies waar Rotterdam zo goed in was.

Al mijn ambitie ten spijt, dat kun je niet in een eerste editie ineens veranderen. Maar als je iets van Rotterdam kunt zeggen: hier zijn altijd dingen geprobeerd. Soms mislukken die faliekant, maar dan denk ik: ze proberen wel. En alles wat wél lukt, wordt meteen overal overgenomen.'

Bij de festivals van Venetië, Toronto en het New Yorkse Telluride, die in september plaatsvinden en elkaar deels overlappen, valt op dat de premièrefestiviteiten steeds vaker worden gedeeld. Zou Rotterdam gebaat zijn bij wat meer samenwerking met Berlijn?

Logische keuze

'Ik ben ervan overtuigd dat het wegkapen van premières niet goed is voor de festivals en het ergste is nog als de films er de dupe van zijn - wat vaak gebeurt. Ik heb nog geen officieel overleg gehad met Berlijn, wel informeel voor ik echt in functie was. Ik denk dat we elkaar juist kunnen versterken, minder tegenwerken. Het blijft lastig, omdat ze direct na ons zitten. Uitwisselen met Sundance, dat drie dagen overlapt, is in dat opzicht makkelijker.'

Het afgelopen half jaar deden opmerkelijk veel prominente filmers kleine festivals en voorvertoningen in Amsterdam aan: László Nemes (Son of Saul), Jacques Audiard (Dheepan), Jayro Bustamante (Ixcanul), Pablo Larraín (El club), Yorgos Lanthimos (The Lobster). Een droom line-up. Die komen dus niet naar Rotterdam.

'Hun films gaan voor het IFFR uit in de bioscoop, vanuit de filmer of distributeur bezien is zo'n bezoek dan een logische keuze. Op zich is het mooi dat die filmmakers komen, daar worden we allemaal beter van. Bij aantal van die films, zoals Ixcanul en The Lobster, is IFFR ook betrokken geweest als partner. Dat moeten we in de toekomst meer laten zien, dan zullen we een evenementje om zo'n release heen bouwen. Zodat mensen weten: ah, dit is gekoppeld aan IFFR.'

Tiger Awards zijn de prijzen voor de beste (eerste of tweede) film van filmmakers op het International Film Festival Rotterdam. Beeld anp

Hoger prijzengeld

Wie is de cineast die Beyer sowieso eens naar Rotterdam wil halen? 'Ik heb een lijstje, uiteraard. Daarmee ben ik meteen aan de slag gegaan. Maar namen noem ik pas zodra ze hebben toegezegd.'

Een opvallende, al eerder aangekondigde verandering op het aanstaande International Film Festival Rotterdam (27 januari - 7 februari) is de krimp van de Hivos Tiger Awards Competition, het vlaggenschip van het festival, de competitie voor eerste en tweede films.

Voortaan acht films in plaats van zestien, en één Tiger-award in plaats van drie. Met hoger prijzengeld: 40 duizend euro. Directeur Bero Beyer: 'Zo kun je die films tijdens het festival meer aandacht geven en het maakt de selectie belangrijker.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden