De tijdgeest

'DE GENERATIES van na de jaren zestig', zei de Amsterdamse burgemeester Cohen in z'n nieuwjaarstoespraak, 'hebben niet meegekregen hoe je als mensen in een samenleving met elkaar moet omgaan....

Jan Blokker

Met instemming geciteerd uit de mond van de vader van Joes Kloppenburg.

Het zal je maar gezegd wezen als je veertig bent, en intussen zelf alweer vader van opgroeiende kinderen. Het komt neer op twee, drie, misschien wel vier generaties die we gevoeglijk kunnen afschrijven. De stad wordt bevolkt door ouderen van dagen (veertig plussers) die nog hebben geleerd hoe het hoort, maar die helaas tot uitsterven gedoemd zijn, en verder louter door jongeren die al voor galg en rad zijn gerijpt, of bezig zijn nog erger te worden omdat niemand ze heeft verteld hoe het anders zou moeten. Klaar zijn we. En alleen als we vandaag maatregelen nemen, zou het omstreeks het midden van de eeuw mogelijk weer ergens naar kunnen gaan lijken.

Dat was de boodschap.

'Zoals het nu gaat, zo gaat het niet langer', vertolkte de burgemeester dus het 'algemene gevoelen'.

Altijd fascinerend: het algemene gevoelen dat misschien al een poosje heeft gesluimerd, maar ineens wakker wordt. Zoals wanneer je in april de klok een uur terugdraait, en in oktober weer een uur vooruit.

'Wat doe je, vader?'

'Heb je het niet gelezen? De tijdgeest is veranderd.'

Lubbers probeerde het al twintig jaar geleden met opvangkampen, maar hij vergiste zich: de generaties van na de jaren zestig hadden het sein nog niet gegeven.

Hirsch Ballin was ook zo iemand die dacht dat het tijd werd. Te vroeg. En nooit meer iets van gehoord.

Later zijn vooral in Amsterdam nog acties ondernomen tegen wildplassen, of obscene plaatjes op het Damrak, of snelrecht als je je middenvinger tegen een agent van politie opstak. Allemaal tevergeefs: het algemene gevoelen sliep nog.

Nu dan?

Maar hoe dan?

'Ten eerste', sprak burgemeester Cohen, 'vraag ik aandacht voor de rol van de religie in de stad.'

Want als je iets wil, zul je bij nul (bij zero) moeten beginnen. Het is in de jaren zestig begonnen toen we de kerk herschiepen in tapijthal of eenvoudig afbraken, en nog een geluk dat er intussen zoveel moslims bij zijn gekomen die nog wel voor een god zijn blijven buigen, zodat hun imams tenminste nog volle moskeeën trekken.

Reden te meer om het voorbeeld van Den Haag te volgen, en vrome meisjes het recht op een hoofddoekje en desnoods een burqa te gunnen. Ciska Dresselhuys is zelf vanwege haar leeftijd mischien niet verdacht, maar Opzij is bij uitstek een pamflet dat de geest van de jaren zestig ademt. Ik wil niet meteen zeggen weg ermee, maar het zweemt in de nieuwe verhoudingen natuurlijk naar subversiviteit.

Door het bedrijfsleven regelrecht gefinancierde privé-scholen - dat past er volgens mij ook in. Yolanda Eijgenstein begint nu in Schoonhoven, maar ik las dat ze een netwerk wil opbouwen om ouders een alternatief te bieden, dus je mag hopen ze eerlang ook in Amsterdam neerstrijkt waar de nood volgens mij hoger is. Hoeveel verloren generaties kan Schoonhoven nou helemaal tellen?

Van een heel andere orde, maar toch hetzelfde, zijn waarschijnlijk de voedingssupplementen waarvan nu is vastgesteld dat onze voetballers (allemaal kinderen van kinderen van de jaren zestig, denk ook aan het strafblad van Kluivert, en aan Kopenhagen) er in feite junks van zijn geworden.

Burgemeester Cohen heeft de klok geluid, het uur verzet, het algemene gevoelen gewekt.

Nu nog wachten tot we af zijn van de laatste kindskinderen van de jaren zestig - dan kunnen we weer rustig slapen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden