Analyse KLM-piloten

De tijd van KLM-piloten die dagen aan het zwembad doorbrengen, is al decennia voorbij

Pilotenvakbond VNV wijst een laatste cao-voorstel van KLM af. De kans dat de piloten gaan staken wordt steeds groter. Piloot is een schitterend beroep, zegt Willem Schmid (40). ‘Maar de lol gaat er een beetje vanaf als je vrouw en kinderen op de camping in Frankrijk staan, en jij wéér niet.’

Stakende piloten van Air France in februari 2018. Foto NurPhoto via Getty Images

Schmid is vicevoorzitter van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV), en onderhandelt met de KLM over een nieuwe cao. Die leek in mei rond. Maar het eindresultaat stuitte op een ‘njet’ van de leden. De reden? De ‘Koninklijke’ wil de tijd nemen om 110 extra piloten aan te nemen om de werkdruk verlichten. Dat duurt de piloten te lang. Schmid: ‘We willen niet weer een zomer de gaten dichtvliegen.’ Vrijdag wordt duidelijk of KLM en piloten het alsnog eens worden. Zo niet, dan dreigen er acties.

‘Duurbetaalde knoppendrukkers’

Op sociale media kunnen de KLM’ers op weinig sympathie rekenen: ‘duurbetaalde knoppendrukkers die op de autopiloot vliegen’. Schmid werkt al veertien jaar voor de KLM. Om de week verruilt hij het VNV-kantoor voor de cockpit. Goedbetaald zijn de piloten zeker: anderhalve ton salaris na tien jaar is niet ongewoon. Maar Schmid denkt ook dat de buitenwacht geen idee heeft van wat vliegen inhoudt.

‘Vroeger zat er vijf man in de cockpit. Toen had je een boordwerktuigkundige en een radio-officier. Alle procedures die piloten toen moesten doorlopen bestaan nog steeds, maar die doe je nu met zijn tweeën of drieën. Dat is alleen maar mogelijk omdat automatisering veel efficiency heeft gebracht. Maar op vluchten naar verre bestemmingen ben je negen uur of langer in touw.’ Op verre bestemmingen vliegt een piloot door de nacht heen: funest voor het slaapritme.

Ontregeld privéleven

De echte pijn van piloten, zegt Schmid, zit hem in een ontregeld privéleven. ‘Je werkt in de weekenden, vakanties en tijdens feestdagen. Je bent veel van huis. In een jaar slaap je zo’n 150, 160 dagen niet in je eigen bed.’ Ook de werkdag van een KLM-piloot op de korte afstand eindigt meestal niet op Schiphol. ‘Dan overnacht je in Moskou of Athene om de volgende dag passagiers van verre bestemmingen ’s ochtends vroeg naar Amsterdam te vliegen.’

Wat de vliegers opbreekt is dat ze steeds minder tijd krijgen om te herstellen van de slopende jetlag en om hun huwelijk en gezin in stand te houden. De tijd van piloten die tussen twee vluchten dagen aan het zwembad doorbrengen, is al decennia voorbij. Wie wil bijtanken moet vrij nemen, en vanwege een tekort aan vliegers gaat dat vaak niet.

Zomervakantie in oktober

‘Er zit geen rek in de roosters’, stelt Schmid: ‘Je zomervakantie moet je een jaar van tevoren aanvragen. Maar je kunt moeilijk weg in de zomer, omdat KLM dan de meeste vliegers nodig heeft. Je moet dus verschillende opties opgeven. Meestal krijg je je derde of vierde keuze – en vier je je zomervakantie in oktober.’

Klagen over werkdruk is van alle jaren. In kranten uit 1998 doen KLM’ers ook al hun beklag. Het probleem is dat in de luchtvaart goede en slechte tijden elkaar voortdurend afwisselen. Toen het water KLM vijf jaar geleden aan de lippen stond, ging de bond akkoord met de nullijn, bezuinigingen op de pensioenen en een versobering van de werk- en rusttijdenregeling. Tegelijkertijd werd het aantal vlieguren fiks opgeschroefd en de werving van nieuwe piloten stopgezet.

Nu lijkt de rek eruit. Uit een peiling in juli van dit jaar onder de VNV-piloten bleek dat 62 procent wel is eens opgestegen terwijl ze bij nader inzien beter aan de grond hadden kunnen blijven. Het mooiste uitzicht van iedereen in het vliegtuig weegt daar niet langer tegenop.

Ben Smith: meesterbrein achter snelle internationale expansie Air Canada

Bij Air Canada wordt Ben Smith, de nieuwe baas van Air France-KLM, gezien als de man die het bedrijf redde van de financiële afgrond. Ook zette hij een nieuwe prijsvechter op, met lagere lonen voor het personeel.

Een topbaan met veel tegenwind: deze uitdagingen staan de nieuwe ceo van Air France-KLM te wachten

Ben Smith wordt de nieuwe ceo van Air France-KLM. Hij staat voor het zwaarste karwei uit zijn carrière: het rommelt intern en de buitenwereld heeft vele boze gezichten. De belangrijkste tegenstrevers in zes portretten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.