De tien gouden regels van ontrouw

Voor Bibi is de affaire met Silvijn eigenlijk al passé maar haar vriendinnen willen nu alles weten.

Er kwam geen huifkar om de koffers en de rest van het gezelschap op te halen, maar een petieterige bestelwagen met het logo van Strandresidence Duynstaete. Kick en Silvijn konden met de bagage meerijden, de vijf vrouwen moesten te voet terug naar het hotel. Voor Bibi een opluchting, omdat ze daarmee tijdelijk was verlost van het Silvijn-probleem. Weg met die man. Ze had er nu al spijt van hem ooit als yogacursist te hebben aangenomen.


Toen de vrouwen even later door het verder doodstille besneeuwde duinlandschap kuierden, ging hun gesprek - helaas voor Bibi - toch over de vreemdeling die zojuist in de keuken van de jeugdboerderij had gestaan, met zijn natte bordeelschuivers. Hoe bijzonder was het dat Kick een cliënt van Bibi kende en hem had meegenomen?


'Was het mijn indruk of heb je eigenlijk nogal een hekel aan hem?', zei Rosalie tegen Bibi.


Bibi keek naar haar op.


'Was het mijn indruk of vond je hem eigenlijk nogal leuk?', zei Sanne.


'Heb, ja,' zei Bibi tegen Rosalie, en tegen Sanne: 'Vond, ja.'


Deze woorden bleven hangen boven de sneeuw, tot Klaartje vroeg: 'Hoezo vond? Was je verliefd op hem?'


Ze zei het lachend, want het was een vraag die in feite te direct was voor hoe de groep de laatste jaren met elkaar omging. Volgens wetenschappers heeft meer dan vijftig procent van onze gedragingen en gedachten op een of andere manier te maken met onze - al dan niet gesublimeerde - geslachtsdrift. Wellicht dat dit verklaart waarom het thema door de eeuwen heen zo fascineert.


Ontrouw was een onderwerp dat bij De Vijf regelmatig ter sprake kwam, maar de gesprekken gingen vrijwel uitsluitend over de escapades van anderen, mensen buiten de groep, collega's, familieleden, buren, beroemdheden. Er waren de afgelopen jaren geen bijeenkomsten geweest waar ze niet hadden gepraat over kennissen die al jarenlang geheime relaties hadden, collega's die zich in een vergaderhokken lieten grijpen door hun bazen, buurvrouwen die dronken op familiefeesten met zwagers hadden getongd, verliefde moeders op het schoolplein die niet weg wilden gaan bij hun mannen vanwege huizen, kinderen en weemoed.


Vaak kwam het onderwerp ook in algemenere termen voorbij. Een op de tien mensen zou niet het kind zijn van de man die zij hun vader noemen. De helft van alle mensen zou eens of meerdere keren zijn vreemdgegaan, vrouwen minstens net zo vaak als mannen. Maar hun eigen eventuele misstappen en heimelijke verlangens werden in de regel niet en groupe besproken. Althans, niet de afgelopen jaren.


Ooit (op een avond die al diep was weggezakt in het moeras van hun collectieve geheugen) (lang geleden) (de eerste kinderen waren net geboren) hadden Bibi, Klaasje en Frederique elkaar in een eetcafé ontboezemingen gedaan over fantasieën en - schaarse - verboden momenten met vreemd volk. Ze waren met z'n drieën geweest, een samenstelling die klein genoeg was om eerlijk tegenover elkaar te zijn en veilig genoeg om elkaar niet openlijk te veroordelen.


Later waren Klaartje en Sanne ook aangeschoven en toevallig hadden zij over hetzelfde onderwerp gepraat, met eenzelfde openhartigheid. Het was er de avond naar: ze bespraken in het diepste vertrouwen de ondenkbare gevallen dat ze in een onbekend bed zouden belanden of zichzelf zouden terugvinden in een steeg met een man wiens voornaam ze hoopten te vergeten.


Ze moesten het namelijk nooit doen, was de overheersende gedachte, nooit nooit doen, nooit nooit nooit doen, en omdat ze het nooit nooit nooit nooit deden, was het ook niet verschrikkelijk erg als het dan per ongeluk toch een keer gebeurde. Mits ze hun grote mond erover hielden.


Hun stelregel was altijd een uitspraak van Helmut Lotti geweest 'dat ge vreemdgaan zo geheim moest houden dat ge het bij wijze van spreken nie eens zelf wist'. Altijd ontkennen, aan niemand vertellen, niet aan bekenden, zeker niet aan vriendinnen, en zeker zeker niet aan partners. Bekennen veroorzaakte alleen maar ellende, ontkennen was een teken van liefde voor die ene man, die ene felbezuchte vurigbegeerde ebenbürtige, die gelijkhartige, die bijna alles bood wat nodig was, en andersom.


Deze al lang weer vergeten avond discussieerden de zusters-in-zonde over voorschriften in onbespreekbare gevallen. Het allerbelangrijkste: er is er maar één van wie oprecht wordt gehouden. De relatie is het enige wat telt, al het andere is onbeduidende spelerij ('een geweldig niets' zoals de moeder van Bibi het ooit noemde).


Hoewel Bibi het later zou hebben ontkend, was zij degene die tijdens die nacht in dat café op een velletje 'Tien Gouden Regels Van Ontrouw' noteerde, mede gevoed door de ervaringen en wijsheid van de anderen.


Regel 1. Het gaat om gefrunnik in de marge en stelt dus in principe niets voor. Seks heeft met opspelende lust te maken, maar zodra dit gevoel omslaat in verliefdheid moet 'de handrem er direct op' (ook dit was een uitdrukking van Bibi's moeder, maar dat vertelde Bibi er niet bij).


Regel 2. Een flirt mag maar een paar keer worden geconsumeerd, met minimaal enkele weken tussen de ontmoetingen.


Regel 3. Met zo min mogelijk mensen over de misstap praten en er al helemaal niet over opscheppen tegen vriendinnen.


Regel 4. Altijd 'op de waarheid' gaan zitten en zo min mogelijk liegen.


Regel 5. Voorkom fysieke herinneringen: geen schrammen, geen zuigzoenen, geen strepen. Verwijder haren.


Regel 6. Doe het veilig.


Regel 7. Mijd vreemde geuren. Neem eigen douchegel mee.


Regel 8. Wis alle digitale bewijzen: sms'jes, bel- geschiedenissen en mails.


Regel 9. Vermijd bij terugkomst al te grote stemmingswisselingen: wees niet te uitbundig, te somber, te zwijgend of te praatgraag.


Regel 10. Vertrouw de ander zoals we onszelf vertrouwen. Kom nooit in de verleiding te vertellen van dwaasheden. Wat het ook was: het stelde niets voor en het is voorbij. Opbiechten maakt de dingen alleen maar onherstelbaar kapot.


Wat er met het lijstje regels van die avond gebeurde, is weggezakt in de tijd. Waarschijnlijk is het papiertje verfrommeld achtergebleven in het eetcafé of misschien heeft Bibi het op een later moment weggegooid toen ze het in haar jaszak was tegengekomen. Zonder dat ze dat van elkaar wisten of het elkaar vertelden, hebben alle leden van De Vijf in de loop der jaren zo'n beetje alle regels geschonden.


'Was je verlíefd op hem? Heb je wat met hem gehad?' vroeg Klaartje nogmaals, waarop Bibi geïrriteerd een bevestigend grommend geluid maakte.


'Jezus! Je hebt dus echt iets met hem gehad?' zei nu ook Sanne, die haar zin hard begon en zachtjes eindigde, alsof er iemand in het bos hun gesprek zou kunnen afluisteren.


'Ga je het aan Kick vertellen?' vroeg Frederique, terwijl Rosalie tegelijkertijd zei: 'Voel je je niet schuldig?'


'Schuldig?'


'Nou ja...'


'Schuldig? Godsamme, het is niet zo dat ik mensen heb aangegeven bij de SS of oude vrouwtjes van hun spaargeld heb beroofd: ik heb even iets gehad met een andere man. Big deal. Duurde alles bij elkaar opgeteld tweeënhalf uur van mijn leven. De wereld is er niet slechter op geworden. Waarom zou ik dat vertellen aan Kick als dat alles in mijn leven op z'n kop zal zetten?'


'Maar waarom heb je het dan überhaupt gedaan?' zei Rosalie.


'Waarom jij dat soort dingen ook überhaupt hebt gedaan, Rosalie. Ik dacht er niet over na. Het gebeurde. Ik was gevleid door de aandacht. Ik voelde me gewild. Het was een uit de hand gelopen spelletje. Wéét ik veel. Het was niet zo dat ik mijn tong in zijn mond had en me ondertussen afvroeg waarom ik dat deed. Waarom hebben jullie het ooit gedaan? Ik ben toch niet de enige, of wel?'


Ook deze vraag bleef hangen boven de sneeuw.


WAT ERAAN VOORAF GING

De Vijf is een groep van vijf vrouwen die elkaar al kent sinds de studietijd. Ze willen gezamenlijk Oud en Nieuw vieren op Vlieland, met mannen en kinderen. Omdat het hotel is overboekt, wijkt het gezelschap uit naar een verlaten jeugdboerderij, waar Bibi onder de dekens tekstberichten heeft uitgewisseld met haar geheime minnaar Silvijn. De volgende ochtend komt Bibi's man Kick tijdens een ochtendwandeling diezelfde Silvijn tegen in het dorp. Hij neemt hem mee naar de jeugdboerderij, waar Bibi in één klap al haar gevoel voor haar minnaar verliest. Wat doet hij in godsnaam op het eiland?


Personogram

Er zijn vier gezinnen mee en een alleenstaande moeder met kinderen. Spil zijn Bibi Roskam (yogalerares en uitvaartverzorgster) & Kick Groen (platenbons). Kicks vader wordt Opa Kick genoemd. Cameravrouw Frederique Severijn heeft al jaren de geheimen van haar vriendinnen verzameld. Ze is getrouwd met tv-maker en practical joker Pim Staal. Sanne Moens is persrechter en getrouwd met Bram Laprice, redacteur bij Libelle. Klaasje Binninga is ambtenaar, getrouwd met Korneel Petersen, duik-instructeur bij de brandweer. Rosalie van Lokeren is een gescheiden puzzel- ontwerpster.


1.1. Ontrouw

Op 2 oktober jongstleden stelde ik de meelezers op Facebook de algemene vraag of vreemdgaan een onderwerp was dat vijf bevriende vrouwen van een jaar of 38 à 40 en groupe zouden bespreken. De vele reacties spraken elkaar diametraal tegen. Klaske de Haan zei dat vrouwen het niet in groepsverband vertellen, maar eerder aan één vriendin uit de groep. Die staat volgens Marjolijn van Kooten hoger in de 'vertrouwelijkheidshiërarchie'. Het gaat juist precies andersom, vond Miriam Piters. Tenzij, volgens Anke Millenaar, de vrouwen ook bevriend waren met de mannen, in verband met loyaliteitsconflicten.


Volgens Anne-Marieke Staal wordt alleen 'de theorie (of fantasie) over wat je zou doen als' in de groep besproken, de praktijk niet. Volgens Petra Teeuwen zijn de meeste vrouwen bang voor 'be- en veroordelingen' en houden ze dus publiekelijk hun mond. Behalve als het, volgens Yvonne van Oers en Patricia Jimmink, over 'verjaarde acties' uit het verleden gaat. Cleo Wattimena schreef: 'Echt wel, de vrouwen waarmee ik omga wel. Wij kennen elkaars ins en outs. Weten van elkaars minnaar en als we écht goed met elkaar zijn, delen wij nog wel eens elkaars man.'


1.2 Gouden regels

Een paar jaar geleden kwam ik op een sociale verplichting wat oude schoolvrienden tegen. We waren vijfentwintig jaar rijper, wijzer en sadder. Na een tijdje riep de enige vrouw van deze onverwachte reünie brutaal: 'En, mannen? Gaat er nog wel eens iemand vreemd?' Hierop werd voorzichtig gestotterd, waarna de vrouw 'de tien gouden regels van het vreemdgaan' opdreunde. Ik vroeg of zij die zelf had opgesteld, maar het bleek te gaan om een lijstje dat circuleerde onder haar vriendinnen ('iedereen kent ze, maar niemand heeft ze bedacht'). Ze beloofde me de regels te sturen, maar dat heeft ze nooit gedaan.


Paradox

In de aflevering van vorige week stond de passage: 'hoe moeilijk het was geweest weer sleur in het leven te vinden'. Op Facebook vroeg Elly Claasen zich af of dat niet 'kleur' moest zijn?: 'Ik wist niet dat het vinden van sleur een streven kon zijn.Dat is een voorbeeld ven een paradox, een schijnbare tegenstelling. Sleur staat voor 'gewone dingen'. Na de dood van een geliefde kan het lang duren voor iemand het leven weer als een sleur ervaart. Het lijkt negatief, sleur, maar het werd in deze passage positief bedoeld.


twitter.com/vfeuilleton;


volkskrant.nl/feuilleton;


facebook.com/VolkskrantFeuilleton


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden