De tien beste boeken van 2002

Het beste boek bestaat niet. Maar toch een poging. Tien medewerkers en redacteuren van Cicero maakten hun keuze uit het aanbod van 2002....

Jonathan Safran Foer vertelt in Alles is verlicht (Ambo Anthos; euro 19,90) twee verhalen: de geschiedenis van een Oekraïens dorp door de eeuwen heen en het relaas over de zoektocht van een hedendaagse Amerikaanse jongeman naar datzelfde dorp. Beide komen uit bij de gruwelijkste episode uit de wereldgeschiedenis: de holocaust. Toch is dit romandebuut behalve ontroerend en hartverscheurend ook buitengewoon humoristisch. Dat die elementen op een overtuigende en meeslepende manier in één boek samengaan, bewijst dat hier een waarlijk groot talent aan het werk is geweest. (Hans Bouman)

'In essentie', schrijft Alberto Manguel in Kunstlezen - Over het kijken naar beeldende kunst (Ambo; euro 34,90), 'zijn we wezens van beelden, van afbeeldingen.' In zijn schitterende oefening in zowel lezen als kijken schrijft hij op een zeer persoonlijke en zelfs autobiografische manier over kunstwerken. Wanneer we afbeeldingen lezen, zegt Manguel, alle mogelijke soorten beelden eigenlijk, of ze nu geschilderd, gebeeldhouwd, gefotografeerd, gebouwd of geacteerd zijn, 'geven wij ze de tijdelijke kwaliteit die eigen is aan een vertelling'. Manguel is een erudiet schrijver en een buitengewoon goed kijker en criticus. (Paul Depondt)

Het jaar was rijk aan spannende bundels van meer en minder gerenommeerde dichters, zowel levende als dode. Zo verschenen er nieuwe boeken van H.H. ter Balkt, Gerrit Kouwenaar, Kees Ouwens, Arjen Duinker, Jacob Groot en Rob Anker, terwijl Geert Buelens debuteerde met Het is. Heel bijzonder is de verse bundel met cd van Tonnus Oosterhoff. Maar de poëtische gebeurtenis van 2002 was toch de verschijning van de Verzamelde gedichten van Lucebert (De Bezige Bij; euro 49,50), met dertig nieuwe gedichten uit de nalatenschap: 'schaamteloze pasteitjes potjeslatijn taalpuree radbraken/ en heel veel letterbanket gebakken in de dikke schuiftrompet'. (Piet Gerbrandy)

In het jeugdboek De gevleugelde kat (Querido; euro 17,95) reizen drie kinderen samen met het dode zusje van een van hen door een droomwereld om handelsonderneming Giphart te redden. Gaandeweg ontdekken ze hun talenten waarmee dat lukt. Ze leren het meest over zichzelf: dat het niet gaat om de antwoorden, maar om de vragen, niet om waar je vandaan komt, maar waar je naartoe gaat. Het verhaal gaat over de waarde van familiebanden en vriendschap, en over de tragiek van conflicten om geld. Isabel Hoving schreef een meeslepend, spannend, ingewikkeld, maar geloofwaardig, hartverwarmend en fantasievol debuut, dat terecht meteen internationaal belangstelling wekte. (Marieke Henselmans)

(Nederlands-)Indië: Hella S. Haasse tikt ertegen en het zingt, blijkt uit Sleuteloog (Querido; euro 16,95), de terugblik waartoe de kunsthistorica Herma Warner wordt gedwongen op haar jeugd, de band met haar boezemvriendin Dee en haar huwelijk met de (inmiddels overleden) historicus Taco. Een journalist vraagt naar de feiten, maar Herma heeft geen toegang tot de documenten en dient te varen op herinneringen en gissingen. Zekerheden worden ondermijnd, en wat verzonken leek, komt dreigend bovendrijven. De schone schijn van de kunst is dan niet minder dan een baken. Aldus eert Haasse de fictie, die de waarheid zo mooi liegen kan. (Arjan Peters)

Grootmeesters verdringen elkaar om met de eer van de beste thriller te gaan strijken. Scott Turow, met zijn aandacht voor recht, moraal en rechtvaardigheid, verloor met zijn boek Cassatie, net als Martin Cruz Smith, die met December 6 een schitterende, kleurrijke schelmenroman schreef over Tokio aan de vooravond van de aanval op Pearl Harbor. Robert Littell torende er huizenhoog bovenuit met zijn duizend pagina's tellende spionageroman De machtsfabriek (Bruna; euro 34,95) over de worsteling van de CIA met de KGB in het Europa van de tweede helft van de twintigste eeuw. (Theo Capel)

De personages van Maria Stahlie gaan struikelend en met een beklemd hart door het leven. Ze geloven blind in hun illusies en grossieren in leugens om bestwil. Maar cynisch zijn ze nooit, en ze verliezen nooit de goede moed. Dat komt doordat hun schepper Stahlie onvoorwaardelijk in hen gelooft. Zij publiceerde afgelopen voorjaar de omvangrijke roman De lijfarts (Prometheus; euro 24,95), een hoogtepunt in haar sprankelende oeuvre. Stahlie is een verhalenverteller die het spel ernstig speelt en gelooft in de vitale kracht van de verbeelding. Haar Muriel Wijnings, de 'ontaarde' moeder en onbevoegde lijfarts die we in deze roman enkele jaren volgen, is een onvergetelijk personage. (Aleid Truijens)

De 75-jarige Nobelprijswinnaar Günter Grass schreef met In krabbengang (Meulenhoff; euro 17,50) het op ware feiten gebaseerde relaas van drie generaties Pokriefkes, die als gevolg van een scheepsramp in 1945 onontkoombaar tot elkaar veroordeeld blijven. Gevangen in elkaars lichtbundels stevenen zij af op een regelrechte tragedie. En zelfs na die noodlottige afloop is het niet gedaan. Want: 'Het houdt nooit op. Nooit houdt dat op.' Een somber stemmende, maar briljant gecomponeerde roman over waarheid en verdichting en de onontwarbare verwevenheid van dader- en slachtofferschap, van de hand van een schrijver die wel het linkse geweten van Duitsland wordt genoemd, maar desondanks geen idealist wil heten. (Gert J. Peelen)

Het duurzaamste en vermakelijkste, het interessantste en het meligste, het rijkste en zinledigste boek dat afgelopen jaar in Nederland verscheen, is Opperlans! van Battus (Querido; euro 74,95). Het is niet overal opgemerkt, vermoedelijk doordat menigeen denkt dat het een herdruk is van Opperlandse taal- & letterkunde, van twintig jaar terug, maar dat is een misverstand. Het is meer dan drie keer zo dik, bevat een weelde aan nieuwe rubrieken, vondsten en inzichten - en veel vrolijke verhalen. (Michaël Zeeman)

Bill Wyman, Stones-bassist in ruste, blijft uitpakken met opmerkelijke boeken. Vorig najaar met een subliem geïllustreerd naslagwerk, Bill Wyman's Blues Odyssey, de neerslag van een tv-serie waarin hij in Amerika op zoek ging naar bronnen van de blues, naar de herkomst en achtergronden van artiesten die zijn voorbeelden waren. Exact een jaar later verrast de 66-jarige Wyman met Rolling with The Stones (Het Spectrum; euro 54,95). Daarin kijkt hij terug op zijn carrière van dertig jaar, maar hij houdt de tekst beknopt om te kunnen tonen wat hij bewaard heeft: alles. Honderden en honderden foto's - toegangskaartjes, affiches, brieven, knipsels, hoesjes, kassabonnen, backstage-pasjes, et cetera - verluchten vijfhonderd aantrekkelijk vormgegeven pagina's. (Adriaan de Boer)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden