De thee wordt duur betaald

Niet alleen de prijzen van tarwe en suiker zijn geëxplodeerd. Ook die van verschillende theesoorten. Vooral in Engeland en vele landen in de Derde Wereld komt dat hard aan.

Nederlanders drinken thee door ongemerkt een zakje in een glas heet water te laten zakken en dat er na korte tijd weer uit te halen. Voor Britten is het drinken van thee een traditioneel ritueel. Boeken zijn volgeschreven over hoe een perfecte cuppa te maken. Theedrinken is het symbool van huiselijkheid. Als een gesprek ergens stokt, roept er altijd wel iemand in het huisgezin Who likes some more tea of I'll put the kettle on.


Dat de theeprijs stijgt, doet veel Britten meteen ook pijn in de portemonnee. Verwacht wordt dat de prijs van een pak thee met 80 zakjes de komende tijd met 50 pence (ruim 60 eurocent) zal stijgen van 2,55 tot 2,95 pond sterling (3,75 euro). Oorzaken zijn de tegenvallende oogsten in landen als Kenia, India en Sri Lanka. Daartegenover staat een structureel snel stijgende vraag naar thee, vooral van de nieuwe middenklassen in opkomende landen als China en India.


Lokale veiling

De thee die in Nederland wordt verkocht, is nog niet in prijs gestegen. Reden is dat de Nederlanders vooral lichte thee drinken die voor een groot deel uit Indonesië en Malawi afkomstig is. 'Voor thee bestaat geen wereldmarkt', zegt Tijmen de Vries van de Vereniging Koffiebranders en Theepakkers in Den Haag. 'Ieder land heeft zijn eigen lokale veiling, waar de prijzen worden bepaald. Het hangt er dus vanaf uit welk land de thee wordt gehaald. Dat zijn vaak landen waar oude koloniale banden mee bestaan. Voor Engeland zijn dat met name Kenia en India. Daar zijn de prijzen sterk gestegen nadat in juli bleek dat de oogsten veel lager zouden uitvallen.'


Bijna alle in de winkel verkochte thee bestaat uit een melange van vele soorten. Alleen voor Pickwick zijn dat er al 25. Maar die melanges verschillen sterk per land. Engelsen drinken donkerder thee waarbij de zogenoemde 'zwarte thee' uit Kenia een belangrijk deel van de melange vormt. De Vries: 'Zij voegen ook melk en suiker toe. In Nederland drinken we meer de pure thee.'


Als gevolg van tegenvallende regens zal de oogst in Kenia dit jaar 17 miljoen kilo lager uitvallen. Hierdoor zijn de prijzen van de beste kwaliteiten zwarte thee uit Kenia - de zogenoemde gebroken pekoe - al met 41 procent gestegen tot ruim 4 dollar per kilo. De Britten drinken elke dag 165 miljoen cuppas - of 62 miljard per jaar - waarvan de helft afkomstig is uit Kenia. De Britse theeproducenten - Unilever is daar een van de belangrijkste van - zijn daardoor gedwongen de prijzen met gemiddeld 15 procent te verhogen. Ook in landen als India en Sri Lanka zijn de oogsten minder doordat de moessonregens dit jaar zijn tegengevallen, wat de druk op de theeprijzen verder vergroot. India oogst dit jaar 883 miljoen kilo thee tegen 890 miljoen in 2011. Samen met China behoren Kenia, India en Sri Lanka tot de vier grootste theeproducenten in de wereld.


Stephen Twining van de bekende theefabrikant Twinings of London constateert dat de vraag naar thee snel groeit. Thee wordt wereldwijd populairder. De vraag stijgt gemiddeld met 3 procent per jaar, waardoor de prijzen structureel stijgen. Vooral de armere bevolking in landen als Afghanistan en Pakistaan waar thee als dorstlesser van levensbelang is, wordt hierdoor hard getroffen.


Kaison Chang, de secretaris van de theegroep bij VN-organisatie voor landbouw FAO, stelde onlangs dat de prijzen de komende jaren mogelijk veel verder omhoog zullen gaan. 'India en China waren in het verleden grote exporteurs van thee. Maar ze hebben nu veel meer nodig in eigen land vanwege de toenemende vraag.'


Omdat er voor thee - in tegenstelling tot mais, tarwe, soja, rijst en ook koffie - geen echte wereldmarkt bestaat, zijn de prijzen puur gebaseerd op vraag en aanbod. Er bestaat geen speculatieve termijnhandel in thee wegens het gebrek aan standaardisatie. Niettemin bestaat de indruk dat enkele van de grootste importlanden van thee - naast Engeland ook Rusland, Pakistan en veel landen in het Midden-Oosten - thee aan het hamsteren zijn, waardoor de prijsstijgingen worden versterkt.


TIEN GROOTSTE THEEPRODUCENTEN IN DE WERELD

Thee wordt in 45 landen in de wereld geteeld. Ruim 90 procent van alle thee wordt geoogst in Azië.

1 China In 2011 was China met een productie van 1.257 miljoen kilo thee veruit de grootste theeproducent in de wereld. De theeproductie stijgt nog elk jaar. Maar de vraag neemt sneller toe. De Chinezen zijn grote theedrinkers en prijzen de veronderstelde geneeskrachtige werking van thee.

2 India Met 883 miljoen kilo neemt India bijna een kwart van de wereldproductie voor haar rekening. Assam, Darjeeling en Kochi beschikken over de beroemdste en meest exotische theeplantages ter wereld.

3 Kenia Het Afrikaanse land is de bakermat van de thee. Hoewel het de op twee na grootste producent is met 354 miljoen kilo per jaar is het wel de veruit grootste exporteur van thee.

4 Sri Lanka De theeproductie is met 318 miljoen kilo de belangrijkste sector van de landbouw. Het geeft werk aan een groot deel van de bevolking. Sri Lanka is vooral bekend vanwege de zwarte thee en heeft met Kandy, Dimbula, Uya en Ruhuna bekende merken.

5 Turkije. Turkije produceert nu 198 miljoen kilo thee. Net als in Groot-Brittannië is het thee-ritueel belangrijk in het dagelijks leven waarbij de Turken graag hun gastvrijheid tonen. Lindebloesem (ihlamur çayi) is een van de bekendste smaken.

6 Vietnam. Na rijst is thee een van de belangrijkste landbouwproducten van Vietnam geworden. Bijna een kwart van de totale theeproductie van 175 miljoen kilo komt uit de provincie Lam Dong.

7 Indonesië Het drinken van thee is al 200 jaar een grote traditie in Indonesië. De Indonesische bevolking drinkt daarnaast vooral veel ijsthee. Met een productie van 150 miljoen kilo is thee belangrijk voor de economie.

8 Japan Japan produceert jaarlijks 110 miljoen kilo thee. Sencha, Bancha en Genmaicha behoren tot de beste soorten groene thee. Het aanbieden van thee is voor Japanners een symbool van liefde en vriendschap.

9 Argentinië Het land produceert jaarlijks 76 miljoen kilo, waarvan 50 miljoen kilo wordt geëxporteerd - vooral naar de VS.

10 Iran De productie van Iran is 60 miljoen kilo. Vooral de rode Iraanse thee is fameus. Er zijn 108 theefabrikanten in Iran waarvan Golestan de bekendste is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden