De theater toptiens van Volkskrantrecensenten

TOP-10 HEIN JANSSEN

1 De pelikaan, naar August Strindberg, door Toneelgroep Amsterdam, regie Susanne Kennedy.

Van een klassieke toneeltekst een angstaanjagend goed en stijlvast uitgevoerd horrorsprookje maken, dat kan alleen Susanne Kennedy. Voor het eerst bij Toneelgroep Amsterdam en grootser dan ooit. Met wederom ijzingwekkende muziek van Richard Janssen.

2 Met mijn vader in bed (wegens omstandigheden), van Magne van den Berg, door Toneelschuur Producties, regie Paul Knieriem.

Vader en dochter rouwen. Tevergeefs proberen ze nader tot elkaar te komen. Hun minimale zinnetjes en gebaren roepen een maximaal gevoel van verlorenheid op. Deze introverte voorstelling kruipt onder de huid.

3 Van den vos, door FC Bergman/Toneelhuis.

Opnieuw een visueel spektakel van deze theatervernieuwers. Wederom gaan ze een stap verder dan in eerder werk. Opera, film, dans en toneel komen samen in een zowel gruwelijk als beeldschoon kunstwerk over de alomtegenwoordigheid van het kwaad.

4 Schijn, van Don Duyns en Fahd Larhzaoui, door Nonprofit Kapitalist, regie Floris van Delft.

In een knappe monoloog vol verrassingen vertelt acteur Larhzaoui opgewekt over zijn Marokkaanse afkomst en vervolgens over zijn problematische coming out. Over leven in een schijnwereld. Hartverscheurend en zelden sentimenteel.

5 The truth about Kate, van Jibbe Willems, door Frascati Producties, regie Davy Pieters.

Een onthullend kijkje in de keuken van een superster. Deze postmoderne collage van hoogtepunten uit het verrotte leven van Kate bevat naast veel humor ook een belangwekkende kritiek op onze beeldcultuur.

6 MCBTH, van Shakespeare, door Toneelhuis/LOD, regie Guy Cassiers.

Donker en krankzinnig muziektheater over massamoordenaar Macbeth. De vorm is gestileerd. De muziek van Dominique Pauwels, de door Hugo Claus vertaalde tekst en het spel van Tom Dewispelaere als Macbeth zijn een aanslag op de zintuigen.

7 Vrijdag, van Hugo Claus, door De Spelerij, regie Paula Bangels.

Een exercitie in puurheid. Vier spelers, enkel gekleed in verhullende trouwjurken, en de nietsontziende tekst van Claus, daar moeten we het mee doen. Wat volgt is een meesterlijk geacteerd arbeidersdrama over verzoening in tijden van ademnood.

8 Anderman, van en door Susies Haarlok.

De muzikanten van Susies Haarlok ensceneerden een buurtfeestje. Ze zingen over de verbroederende kracht van xenofobie. Soms grimmig, soms hilarisch. Deze uit interviews, volksliedjes en verhaspelde wereldmuziek bestaande show is een ode aan het volk.

9 Achterkant, van en door De Warme Winkel/Toneelgroep Amsterdam.

Gastheer Toneelgroep Amsterdam speelde een prima Lange dagreis naar de nacht. De parasieten van De Warme Winkel maakten backstage een schaduwvoorstelling. Een geestige en unieke ervaring, over de achterkant van het toneelbedrijf en over gesmoorde dromen.

10 Crashtest Ibsen II: Volksvijand, van Joachim Robbrecht, door Noord Nederlands Toneel, regie Sarah Moeremans.

Wat kan Ibsens Een vijand van het volk (1882) ons nu nog vertellen? Veel, blijkt uit deze oergeestige deconstructie van Moeremans. Brechtiaans belerend, maar dan leuk. Theater over een ongemakkelijke waarheid.

Tegenvaller

We are your friends, van en door De Warme Winkel/Frascati Producties, eindregie Marien Jongewaard.

Platte en cynische voorstelling over solidariteit in Europa. Ergens tijdens het maken van deze verzameling wisselende acts, met telkens dezelfde voor de hand liggende boodschap, is de verbeelding verloren gegaan.

+++

TOP-10 KARIN VERAART

1 Hamlet vs Hamlet, van Tom Lanoye naar Shakespeare, door Toneelgroep Amsterdam/Toneelhuis, regie Guy Cassiers.

Shakespeare en Lanoye bewijzen zich wederom als onverslaanbare combi. Voeg daarbij een stel topacteurs (Lanoye had meteen Abke Haring als Hamlet voor ogen) in regie van Guy Cassiers en je hebt theater waar je stil van wordt.

2 Gavrilo Princip, van en door De Warme Winkel, eindregie Marien Jongewaard.

KABOEM! Dacht je net dat het klaar was met het seizoen en alles wel zo'n beetje duidelijk, komt De Warme Winkel de boel opschudden met een geweldige voorstelling over die Bosnisch-Servische antiheld. En over een Europa in chaos en verwarring in een tijd waarvan nog steeds een hoop te leren valt voor nu. Ook om te lachen en ingenieus in elkaar gestoken.

3 De pelikaan, naar August Strindberg, door Toneelgroep Amsterdam, regie Susanne Kennedy.

Ze doet het weer, nu ook in de grote zaal: een Scandinavische klassieker ensceneren als horrorsprookje. Consequent, heel mooi vormgegeven en met huiveringwekkende, sterke performances als die van Marieke Heebink als (schoon-)moeder from hell.

4 The Fountainhead, naar Ayn Rand, door Toneelgroep Amsterdam, regie Ivo van Hove

.


Een gedurfde onderneming waarvan het resultaat lang nadeint en steeds opnieuw aanzet tot discussie, verwondering en bewondering. Over inhoud én vorm, spel én dramaturgie - en meer. Eentje die je eigenlijk nog een keer wilt gaan zien.

5 Olga, van en door De Koe.

Het Vlaamse gezelschap presenteert een zelfgemaakte Tsjechov, met geliefde, bekende ingrediënten uit zijn geschriften en het snufje gekkigheid dat De Koe eigen is.

6 Who's Afraid of Virginia Woolf van Edward Albee, door Toneelgroep Oostpool/Toneelschuur Producties, regie Erik Whien.

Glasheldere regie en sterk bezette rollen maken dat je soms met heel andere ogen kijkt naar dit bekende en beminde huwelijksdrama.

7 Pointless International ,van en door Discordia en 't Barre Land.

Vier clowns proberen zich staande te houden in een harde werkelijkheid van geld en vlak genot waar misschien wel geen plaats meer is voor het echte vakwerk. Intussen geniet het publiek van adembenemende strapatsen.

8 Samurai, van Dea Loher, door Ro Theater, regie Yahya Gaier.

Een heel grote man (Jack Wouterse) en een heel kleine (Gaier) spelen respectievelijk een faalangstige portier/acteur en iemand die hem wel bij alles zou willen helpen maar ook gehouden is aan zijn eigen grenzen. Verrassende, zeer geslaagde Ro Theater-lunchvoorstelling.

9 Hollandse Luchten 1: Jeremia, van en door Marjolein van Heemstra & Sadettin Kirmiziyuz (Trouble Man /Frascati Producties).

Ze gingen onder meer op bezoek bij de weduwe van Hans Janmaat in hun theatraal onderzoek naar de Jeremia's van nu. Reaguurders, boze buren, het failliet van de multiculturele samenleving: ze kunnen er wel om huilen en soms ook heel hard om lachen - en wij met hen.

10 OMG! XMAS-SHOW! WTF? van en door Dood Paard.

Er was een hoop over te doen, over de kerstshow (vanaf 9 jaar) van dit gezelschap, dat nog nooit een kerstshow had gemaakt en waarvan iedereen dacht dat dat zo zou (moest?) blijven. Dood Paard ging er vol voor en in augustus staan ze ermee op Lowlands. Leuk, hoor.

Tegenvaller

Dantons Dood, naar Georg Büchner, door Toneelgroep Amsteram, regie Johan Simons.

Ook een voorstelling die veel losmaakte dit seizoen. De basis mocht er zijn: prikkelende inhoud, prachtige spelers en niemand minder dan Johan Simons ervoor. Toch leek het haast alsof de acteurs zich niet thuisvoelden in dit verhaal. Voor mij kwam het ook maar sporadisch tot leven.


+++

TOP-10 VINCENT KOUTERS

1 De pelikaan, van August Strindberg, door Toneelgroep A'dam, regie Susanne Kennedy.

Radicaal, stijlvast, eigenzinnig. Susanne Kennedy gaat gestaag door met het tot op het bot ontleden van klassiekers. Strindbergs gezinsdrama brengt zij in een overdonderend visueel kunstwerk tot de kern: het gezin is de hel, de moeder de duivel (in dit geval).

2 Het Wijde Land, van Arthur Schnitzler, door Olympique Dramatique/Toneelhuis.

De jeugd staat te trappelen, de ouderen moeten plaatsmaken. In Schnitzlers prachtig uitwaaierende Het Wijde Land gaat hoofdpersoon Friedrich Hofreiter magistraal ten onder, maar niet dan nadat hij zijn jonge, brutale opponent heeft gedood. Deze Vlaamse acteurs maken er een losse, weelderige en ten slotte ontroerende voorstelling van.

3 Happy Days, van Samuel Beckett, door Theater Zeelandia, regie Mirjam Koen.

Marlies Heuer in een berg zand met het Zeeuwse landschap in de avondschemer als decor. Becketts Happy Days kreeg zelden zo'n mooie vertolking als deze. Een levendige dodenzang, met Heuer die de kunst verstaat van Becketts gelaagde tekst een helder muziekstuk te maken.

4 Who's afraid of Virginia Woolf? van Edward Albee, door Toneelgroep Oostpool/Toneelschuur Producties, regie Erik Whien.

In een echt goed toneelstuk wordt bij elke nieuwe opvoering ervan ook een nieuwe laag aangeboord. In deze versie van Virginia Woolf is dat de manier waarop George zijn levenspijn probeert te bestrijden. Opzienbarend toneelspel van Jacob Derwig, die de toeschouwer bijna 4 uur lang in zijn ban houdt.

5 The Fountainhead naar Ayn Rand, door Toneelgroep Amsterdam, regie Ivo van Hove.

Een overvol kijk-, luister- en denkspel naar de ideeënroman van Rand, in een door Jan Versweyveld (architectenwerkplaats) weergaloos mooi vormgegeven theatergebeurtenis. Toneel als broedplaats voor gedachten over kunst en samenleving, idealen versus pragmatisme. Met acteurs die je daarbij aan de hand nemen.

6 Dantons Dood, van Georg Büchner, door Toneelgroep Amsterdam, regie Johan Simons.

Opnieuw een schitterende scenografie van Jan Versweyveld (dorpshuis) en opnieuw een denkspel; ook in Dantons Dood is theater het voertuig voor gedachten en overpeinzingen, in dit geval over de voors en tegens van rebellie en revolte. Met dank aan Adelheid Roosen en De Oversteek; het volk kwam, zag, en overwon.

7 Schijn, van Don Duyns, door Likeminds/Fahd Lahrzaoui, regie Floris van Delft.

De Marokkaans-Nederlandse acteur Lahrzaoui maakte een dappere solo over zijn worsteling met zichzelf, opgegroeid in een sterk door tradities bepaald milieu. Een charmeoffensief en aangrijpend coming-outdrama ineen - over voetbal, kantinestoerheid, homo-erotiek en boze moeders.

8 Vrijdag van Hugo Claus, door De Spelerij, regie Paula Bangels.

Incest in Vlaamse arbeiderskringen. Hugo Claus schreef er een machtig mooi toneelstuk over. Geen oordeel, alleen de vraag: hoe kon het gebeuren en hoe gaan we ermee om? Glasheldere regie en authentieke, Vlaamse spelers.

9 Ashes to Ashes, van Harold Pinter, door Toneelschuur Prod., regie Olivier Diepenhorst.

Jonge regisseur en jonge acteurs overtuigen in eindelijk weer een Pinter-stuk. Uitgebluste veertigers proberen relatie op te kalefateren met gevaarlijk rollenspel. Spitsroeden lopen in een spookhuis.

10 Fellini, van Ko van den Bosch, door Noord Nederlands Toneel, regie Ola Mafaalani.

Overdadig, feeëriek, theatraal en uitbundig spel met licht en ruimte aan de hand van Italiaans filmicoon Fellini. Fris en teder, met soms zinsbegoochelende beelden. Mafaalani tovert een kleurrijke wereld uit haar trukendoos.

Tegenvaller

Vals, van Lot Vekemans, door NTGent, regie Johan Simons.

Langverwacht: de nieuwe Lot Vekemans, die met Gif imponeerde. Ondanks acteurs (Elsie de Brauw, Bert Luppes, Betty Schuurman) en regie (Simons) gaat het mis. Zussen ruziën op harde, nare toon. Feitelijk gaat het nergens over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.