De tewaterlating van Ben Azijn

In 1974 ging The Godfather II in premi, maakte de Anjerrevolutie een eind aan het fascistische regime in Portugal, werd in Heerlen de laatste Nederlandse kolenmijn gesloten, won Abba met Waterloo het Eurovisie Songfestival, verscheen De Goelag Archipel van Alexander Solzjenitsyn en trad de Amerikaanse president Nixon af na het...

Voorts werd Volkskrant-verslaggever Ben de Graaf door drie spelers van het Nederlands elftal in het zwembad van het Waldhotel in het Duitse plaatsje Hiltrup gesmeten. De vraag is of dat terecht was.

Ik vond destijds van wel. Als veertienjarige had ik er geen enkele behoefte aan dat Nederlandse journalisten de formidabele opmars van Oranje in West-Duitsland relativeerden of daar kritische kanttekeningen bij plaatsten.

Beschaamd geef ik zelfs toe dat ik de gei¿mproviseerde grappenmakerij van Ruud Krol en Willem Suurbier als het duo Schnabbel & Babbel l vond; terwijl we onszelf gelukkig mogen prijzen dat er van deze tenenkrommende Amsterdamse ongein geen beelden bewaard zijn gebleven.

De Graaf was een van de weinige Nederlandse journalisten die in 1974 schreef d te schrijven over de 'overdreven hardheid' van Oranje, telkens weer. Het was de rode draad in zijn stukken. In een tijd dat de sportpers hartstochtelijk met het Nederlands elftal meeleefde, meejuichte zelfs, vereiste dat moed.

Pas sinds een paar jaar besef ik dat het Nederlands elftal in West-Duitsland bij vlagen net zo weergaloos als vuil speelde. Wat me ooit voorkwam als het mooiste voorbeeld van de toenmalige superioriteit, de wedstrijd tegen wereldkampioen Brazilibleek bij nader inzien (of misschien wel vooral) een staaltje intimidatievoetbal te zijn van de ergste soort.

Over de tewaterlating van De Graaf is altijd wat lacherig gedaan, ook door mij. Zo erg is het niet om in de zomer door spelers van het Nederlands elftal in een zwembad te worden gegooid, toch?

Geintje, moet kunnen, jongens onder elkaar en zo. 'Kattenkwaad', noemde bondscoach Michels het twintig jaar na het WK in deze krant vergoelijkend. Ook was het volgens hem een 'ludiek gebeuren'. Ben Azijn had er, als spelbreker, zelf om gevraagd.

Dat er jarenlang om gegrinnikt werd, was voor een deel ook zijn eigen schuld. Ik hoor hem nog zeggen dat het nog het ergste was dat hij in het water was gegooid door enkele reserves uit de provincie, en niet door Cruijff zelf.

In 1974 Wij waren de besten van Auke Kok wordt uitgebreid uit de doeken gedaan dat het een welbewuste poging was De Graaf het zwijgen op te leggen. Het was geen spontane actie, geen uit de hand gelopen grap, maar het gevolg van een smerig spel.

Bondscoach Michels zei destijds: 'Als er op weg naar de wereldbeker een obstakel ligt dat mijn spelers irriteert, dan moet het verwijderd worden. Stukken in een krant die spelers uit balans zouden kunnen brengen of tweedracht kunnen zaaien, vormen zo'n obstakel. Daarom: weg ermee.'

De journalist als obstakel, dat is een wel erg duidelijke bekentenis dat terreur werd toegepast om het doel te bereiken.

'Morgen gooien ze je misschien wel uit het raam of een steen naar je hoofd', zei De Graaf na het incident in een tv-interview. Hij werd weggelachen.

Wie leest wat De Graaf in Hiltrup precies overkwam, begrijpt waarom de makers van het vooruitstrevende tv-programma Kenmerk van de IKON de actie vergeleken met de opsluiting van journalisten in het Spanje van dictator Franco.

Gei¿nstrueerd door Cruijff, Krol en Suurbier grijpen Renn Willy van de Kerkhof en Schrijvers hem in het hotel vast bij de lift. De lift gaat naar beneden, naar het zwembad, waar Israel het groepje staat op te wachten.

'De journalist werd de lift uit getrokken, naar rechts, de gang door, en dan links een soort wenteltrap op (. . .). Zij deden een paar passen naar voren en lieten hun slachtoffer vallen. Gelukkig gaf Israel hem nog net een duw, anders was De Graaf met zijn hoofd op de rand terechtgekomen.'

Plotseling is het zo gek nog niet, die vergelijking met het lot van kritische journalisten in een fascistische (of communistische) staat. Het ontbrak er nog maar aan dat De Graaf werd gekneveld en geblinddoekt.

Misschien is het nog wel het verbazingwekkendst dat de rest van de sportpers van mening was dat het zijn eigen schuld was. Zij sloten gezellig aan in de polonaise en wilden niet zien wat De Graaf zag, laat staan dat ze er melding van maakten.

Pas vele jaren later bekende de toenmalige voorzitter van de Nederlandse Sport Pers, Joop Niezen, dat De Graaf het met zijn observaties over het harde spel bij het rechte eind had. 'Maar wij konden ons zo'n houding niet permitteren.'

Laat dus n meer iemand beweren dat onze voorgangers, die mannen die jarenlang hebben beweerd dat vroeger alles beter was en dat wij nog heel wat van ze konden leren, zulke journalistieke geweldenaars waren. Ze waren vooral laf.

Het is wat laat misschien, na dertig jaar, maar toch: chapeau voor Ben de Graaf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.