DE TERUGGETREDEN PEDAALRIDDER

In de Verkadefabriek in Den Bosch is afgelopen week de muziektheaterproductie Fiets , van de hand van Peter Winnen, in première gegaan....

ZONDAG 4 DECEMBER

Het lijkt een beetje op het aftellen naar een raketlancering. Vrijdag gaat het theaterstuk Fiets in première. Je zou het een point of no return kunnen noemen. Er is een product, en je geeft het weg. Het is nu aan anderen om het stuk te interpreteren en om erover te oordelen. Heel spannend eigenlijk. Je hoopt dat alle tegeltjes van het hitteschild op hun plaats blijven zitten.

Ik heb nooit eerder voor theater geschreven, laat staan dat ik tekst heb gemaakt die, in de handen van regisseur/componist/muzikant/videokunstenaar Jacq Palinckx van het Tilburgse theatergezelschap Drie Ons, nog een zogenoemde multidisciplinaire behandeling moest ondergaan. De laatste maanden ben ik getuige geweest van een wonderlijk proces. Ik zag mijn woorden van het papier loskomen, tot leven gewekt worden als het ware, in een zintuiglijk spel van (live-)muziek, dans, videoprojectie en acteerprestatie. En er is een belangrijke rol weggelegd voor een bizarre fietsmachine. Een tekst die geschreven wordt voor publicatie is klaar als de laatste punt is gezet. In dit geval ging het echte werk toen pas beginnen.

De fanatieke toerfietser Jacq Palinckx liep al veel langer rond met het idee om rond het onderwerp wielrennen een multidisciplinaire theaterproductie te maken, toen hij me een paar jaar geleden benaderde met de vraag of ik er voor voelde hierin betrokken te worden. In Ruimte X was dat, een Tilburgs kunstenaarshol. Het klonk verleidelijk, ik bedoel, de woorden Drie Ons, Ruimte X, multidisciplinair theater, wielrennen; een theatertekst op zich. Bovendien is het wielrennen een vorm van multidisciplinair theater, waarin ik als oud beroepsfietser zowel gevormd als misvormd ben. Hij was bij mij aan het goede adres.

Met sport in het algemeen, en met wielrennen in het bijzonder is iets geks aan de hand. Het is één gigantische samenzwering die los lijkt te staan van het echte leven. Er zijn de acteurs (sporters), de media (gesproken woord, geschreven woord, beeld), de toeschouwers (adepten), en de financiers (sponsors). En al deze partijen bewegen zich in een cocon die vaak gepresenteerd wordt als een religie, of als metafoor van het echte leven.

PS: Vorige week zag ik voor het eerst een hele `doorloop` van het stuk. Laat die Palinckx maar schuiven, dacht ik.

MAANDAG 5 DECEMBER

Het is maandagochtend, ik kijk in mijn agenda: ik krijg het wel erg druk deze week. Dat bevalt me niks.

`Hoe gaat het met je?`

`Druk.`

`Dat is een goed teken.`

Met een volle agenda hoor je er helemaal bij. Maar ik heb meer talent voor leegte. Als ik niks doe ben ik het productiefst. Het wereldraadsel valt vanzelf als een Jig Saw puzzle in elkaar. November en december zijn de uitgelezen maanden om het niks doen in praktijk te brengen. Je moet er alleen tijd voor hebben.

Mooie maanden. De bomen komen in hun nakie te staan. Af en toe daalt een verhelderende nachtvorst neer op de overspannen aarde. Tenminste, zo zie ik dat met mijn plattelandsogen. De seizoenen zitten me in het bloed.

Gisteren weer bijna katholiek geworden. Het was op een doopplechtigheid in de kerk van Venray. Ik vergaapte me aan de laat-gotische kunstschatten, maar probeerde mijn aandacht ook bij het heilige sacrament te houden. Het gezelschap verplaatste zich naar het Maria-altaar voor het Weesgegroet. Stond ik opeens oog in oog met het mooiste Mariabeeld dat ik ooit zag. Het was een aangeklede Intertoys-pop van pakweg een centimeter of 40 hoog. Een barmhartige, en ook een beetje een spottende kunstenaarshand had een paar honderd jaar geleden in haar houten babyface een glimlach gekerfd die volgens mij dit uitdrukte: lieve mensen, het leven is geen feest, maar de eeuwigheid is ook niet alles.

DINSDAG 6 DECEMBER

De column voor NRC-sport moet om 11.00 uur in de inbox van de redactie zitten, 12.00 uur kan ook nog in het geval van een stroeve pen, maar 13.00 uur is voor lijders aan het writersblock de onverbiddelijke deadline. Ik was vroeg vanochtend: 10.00 uur.

Het is een van de wonderen van deze tijd dat je tot vroeg in de middag een tekst kunt inleveren voor de krant die om vier uur gedrukt in de kiosken ligt.

Een paar weken geleden crashte mijn computer. Werd meteen duidelijk hoe afhankelijk ik was van moderne wonderen.

Ik schrijf dit met mijn jas aan, ik moet naar Den Bosch, en wel hierom: 1. ik ga naar de repetities van het theaterstuk in de Verkadefabriek - meteen ook de locatie van de première op vrijdag, 2. in de Verkadefabriek word ik geïnterviewd over het theaterstuk, 3. ik bezoek het sportdocumentairefestival - waar ik morgen overigens geacht wordt te spreken.

De Verkadefabriek is deze week mijn epicentrum. Mooi, het scheelt me nogal wat autokilometers en dus een al te frequente confrontatie met het meest pregnante wonder van deze tijd, de benzineprijs.

Nu nog snel mijn schaatstas pakken. Vanuit Den Bosch stuif ik rechtstreeks naar de overdekte ijspiste van Nijmegen. Het moet, en het kan niet anders. Deze week is dit de enige avond dat ik een gaatje zie om te bewegen. Mijn lichaam is de inspanning nog altijd niet ontwend, één zweetsessie in de week is het absolute minimum, om niet gek te worden. Vergelijk het met een bezoek aan de methadonbus.

WOENSDAG 7 DECEMBER

Door de vergelijking te trekken van een inspannend bezoek aan de ijsbaan met een ontspannend bezoek aan de methadonbus, probeer ik aan te geven dat ik - zoals de meeste oud-topsporters - nooit in een afkickprogramma heb gezeten, en nog altijd verslaafd ben aan de inspanning. Een forse shot inspanning is noodzakelijk voor het algehele welbevinden. Het is allemaal chemisch te verklaren, maar hoe het precies zit, kun je wellicht op het wereldwijde spinnenweb terug vinden.

Ach, eigenlijk is het gewoon zelfbeklag: kijk eens hoe moeilijk wij, de teruggetreden pedaalridders het wel niet hebben.

PS: Gisteren zag ik weer een doorloop van het theaterstuk. Alles begint nu op zijn plaats te vallen. Iemand zei dat het stuk surrealistische trekjes vertoonde. Dat bestreed ik. Het is eerder een suggestieve representatie van de (wieler-)realiteit, die per definitie krankzinnig, surreëel, en daarom juist zo moeilijk te benaderen, laat staan te overtreffen is.

DONDERDAG 8 DECEMBER

Ik heb mijn kantoor maar verplaatst. Mijn laptop staat op een leestafel in de kantine van de Verkadefabriek in Den Bosch. Bij het raam zit ik, het licht trekt weg uit de mensen en de dingen.

Iemand vertelde me dat de tegeltjes op de vloer authentieke Verkadefabriektegeltjes zijn. Een Pool is maanden bezig geweest ze schoon te schuren, voordat ze opnieuw werden gelegd. Ik zit op historische bodem. Bovenop het sociale lief en leed van de productielijn.

Wat een gelul, kom eens to the point, makker!

Nog een dag tot de première. Ik ben een beetje leeg. Twee weken lang bezig geweest uit te leggen waar het stuk over gaat. Vroeg in de middag gesproken in de Varacamera van Het Leven Draait Door. Waar het stuk over gaat? Ik heb eigenlijk geen idee meer. Toen ik het schreef wist ik het nog. Gisteren wist ik het ook nog. Nu kan ik weinig meer zeggen dan: het is wat het is, en het is goed als het is, kom maar gewoon kijken, als de liefde waarmee Drie Ons het gemaakt heeft maar wordt gezien.

Zo leeg ben ik dat ik me net een hulpproject voor gedetineerden in heb laten kletsen. Als ik leeg ben, ben ik een wonderbaarlijk toeschietelijk mens. Het is ook het moment waarop ik maar beter niet drink. Dan is de energie zo weer terug - het soort energie waar je een dag later enorm spijt van hebt, wanneer de eerste flarden van je uitspraken uit duisternis tevoorschijn komen. Maar verleidelijk blijft het, ze schenken hier van die diepbruine Leffe. De man rechts naast me heeft er een voor zich staan. Alleen door er naar te kijken voel je de gloed in de darmen. Net had ik mijn vrouw nog aan de lijn. `Denk erom, niet met alcohol achter het stuur!` Ik beloofde het.

VRIJDAG 9 DECEMBER

Vanavond zal blijken of we wel echt hard genoeg gewerkt hebben. Of de voorstelling het bedoelde effect heeft op de toeschouwer, bedoel ik. Maar vooral spannend, omdat een creatie, nadat je die de wereld in hebt gezonden, vogelvrij is.

Nee, ik had zelf geen wielrenrituelen. Of het moet de gewoonte zijn geweest om lang aan mijn fiets te poetsen en prutsen, als methode om de concentratie te verscherpen. Vooral amuletten waren populair in het peloton. Meestal medailles met de afbeelding van deze of gene heilige erop, voor bescherming, maar vooral voor een duwtje in de rug op weg naar de eindstreep. Ik vond dat laatste niet kies. Wie weet wat voor oorlogen er in hemel zijn uitgevochten omdat de heiligen het niet eens konden worden over de winnaar. Je moet het ze niet moeilijker maken dan het al is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden