De teloorgang van de school voor bijzonder onderwijs

Olaf Tempelman bericht tot aan de Tweede Kamerverkiezingen van 15maart vanuit Vught over de stand van het land. Aflevering 5: de teloorgang van de school voor bijzonder onderwijs.

Docent Benno Gerard voor de klas in de Hertog van Brabantschool in Vught: 'Het is een roeping.' Beeld Marcel van den Bergh

Alles was goed met Amber, wist haar moeder Mikie van Peenen. Alleen: Amber zei op haar 3de nog geen woord. Op de peuterspeelzaal vonden ze dat het niet goed zat. Amber moest naar het speciaal onderwijs (SO). Na twee jaar praatte ze nog steeds niet, ze brabbelde een soort babytaal die ze overnam van de kinderen door wie ze omringd was.'Ik ben een vechter, ik legde me er niet bij neer', zegt Mikie van Peenen, 'ik wist dat er een goede school moest bestaan voor Amber.'

Toen ze 5 was, mocht Amber het proberen op de Hertog van Brabantschool met speciaal basisonderwijs (SBO) in Vught-Zuid. Het was al na een paar weken intensieve begeleiding van logopediste Monique Teurlings dat Amber begon te praten. Na een paar maanden kon ze zich bijna even goed uitdrukken als leeftijdgenoten.

In de jaren erna kreeg Amber voor het eerst in haar leven vriendinnen. Tegenwoordig fietst Amber, 8 inmiddels, alleen van school naar huis, 3 kilometer vol moeilijk verkeer. 'Het voelt echt alsof deze school mijn kind heeft gered', zegt haar moeder, 'ik schrok toen ik hoorde wat er ging gebeuren.'

Bijna tweehonderd leerlingen had de Hertog van Brabantschool nog niet zo lang geleden - 54 zijn er over. Als de school in de zomer van 2018 sluit, zullen dat er nog om en nabij de vijftien zijn. Amber gaat dan oversteken naar het reguliere basisonderwijs - dat is conform het passend-onderwijsbeleid.

Doel daarvan is kinderen met leer- en gedragsproblemen zo veel mogelijk in het reguliere basisonderwijs onder te brengen. Het kabinet-Rutte II zette er grote vaart achter. In 2014 werd de Wet passend onderwijs van kracht. De afgelopen jaren zagen een drastische afname van leerlingen in het SBO.

In de hal van de Hertog van Brabantschool hangt een schuifbord 'aanwezig/afwezig' . Onderwijsbeleid gestold in één schuifbord: veel namen zijn de afgelopen jaren lege vakjes geworden. Nog aanwezig: Benno Gerard, Twentenaar van origine, al meer dan vijftien jaar werkzaam in het speciale basisonderwijs in Vught.

'Het is een roeping', zegt hij. 'Het is altijd weer een geweldig gevoel als je merkt: hé, als ik het op deze manier aanpak of uitleg, snapt dit kind het wel. Het is maatwerk, cognitief en sociaal-emotioneel. Het is inspannend, maar niets mooiers dan ouders die je zeggen: we hebben ons kind terug.'

Mikie van Peenen met haar 8-jarige dochter Amber: 'Het voelt echt of deze school mijn kind heeft gered' Beeld Marcel van den Bergh

Met Benno Gerard loop ik door ruim bemeten gangen langs ruim bemeten lokalen, een paar jaar geleden nog fraai gerenoveerd, de meeste nu al leeg. Omstreeks veertig jaar geleden heb ik hier óók gelopen: toen werd ik door deze gangen rondgeleid door een jongetje uit de buurt dat, zoals dat destijds heette, op de lomschool zat. Deze lomschool was toen gloednieuw. 'Die grote lokalen uit de jaren zeventig zijn ideaal voor onze leerlingen', zegt Benno Gerard. 'Die hebben extra rust en ruimte nodig.'

Op deze school dragen de groepen geen nummers maar namen van edelstenen: Kristal, Toermalijn, Smaragd en Saffier. De leeftijden daarin variëren, maar in de Kristalgroep zitten over het algemeen de jongere kinderen en in Smaragd de oudste.

Als de school in 2018 sluit, zijn de meeste Smaragdkinderen naar het voortgezet onderwijs. Voor de andere kinderen zoekt de Hertog van Brabantschool nu met het Samenwerkingsverband Primair Onderwijs De Meijerij naar plekken op reguliere scholen in de buurt. Het Samenwerkingsverband zet zich ook in voor extra ondersteuning en begeleiding.

De reacties van ouders zijn wisselend. Sommigen zijn blij dat hun kinderen weer 'thuisnabij' op gewone scholen terecht kunnen. Maar er is ook veel ongerustheid, vooral bij ouders die in het verleden een odyssee langs scholen hebben gemaakt en hun kinderen op het SBO hebben zien opbloeien, zoals Ambers moeder Mikie van Peenen.

'Passend onderwijs op reguliere basisscholen is een mooi streven', zegt Benno Gerard. Maar zoals dat gaat met idealen die niet te veel mogen kosten: 'Het wemelt van de beren op de weg. Het is een publiek geheim dat het voor leerkrachten vaak een taakverzwaring is. Die krijgen er kinderen bij die extra aandacht vergen. Je ziet nu al dat mensen meer dan vroeger overbelast raken. Switchen tussen uiteenlopende cognitieve niveaus is ook erg inspannend.'

Behalve de leerlingen worden ook de leerkrachten in hun nieuwe situatie begeleid. Het waardevolste van de Hertog van Brabantschool, zegt Benno Gerard, is de verzamelde expertise. Als de docenten een kind leren kennen, weten ze vaak intuïtief: dit moet je wel doen en dat juist niet.

Het bestuur van school zet op dit moment alles op alles om zo veel mogelijk van die expertise te behouden. In het gunstigste scenario komen er in 2018 een paar klasjes met Hertog van Brabant-leerlingen en docenten in een van de gewone scholen in de buurt. Wat er met het mooie gerenoveerde schoolgebouw gaat gebeuren, is nog niet bekend. Als gesloten kerken een nieuwe bestemming krijgen, blijf je zien dat het kerken waren. Bij dit gebouw zul je blijven zien dat het een school was.

Lees hier ook de andere verhalen van Olaf Tempelman in Standplaats Vught.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden