De teloorgang van beschaving in een oude wijk

Een schietpartij op de Rotterdamse Bergweg, waarbij een dode en twee gewonden vielen, past niet in een beschaafde samenleving, vindt justitie....

Van onze verslaggever Ron Meerhof

'Hiero, wat zijn ze nou weer aan het doen?', zegt een omwonende van het Johan Idaplein geïrriteerd, met een knikje naar een politie-Mercedes die stapvoets langsrijdt.

Twee blonde agentes rijden langs een groepje jongeren vlak bij het Johan Idaplein en kijken hen onderzoekend aan. 'Kankerjoden', zegt een van de jongens, terwijl hij ondertussen een gaap onderdrukt. De agentes hebben hun raampjes openstaan, maar ze horen het niet of ze doen alsof. Ze sukkelen verder, langs de gepantserde deur van buurthuis het Klooster. 'Kanke filosoof', staat daar, een verwijzing naar de wijsgerige directeur, die onlangs een paar jongeren de deur wees.

Een tweede buurtbewoner neemt het voor de agentes op. Het incidentje is niet symptomatisch voor het gebrek aan respect voor de politie in deze wijk. Die twee agentes staan eerder voor vooruitgang. Ten eerste: ze vertonen zich. Ten tweede: als je zoiets recht in hun gezicht roept, laten ze niet met zich sollen. Dat is wel eens anders geweest met agenten hier, zegt de buurtbewoner.

Dat meenden ook de broers Lanouar, Noureddin en Ezzedin R. die terechtstaan wegens een dodelijke schietpartij 20 februari op de Bergweg. De uitspraak is vandaag. Maar volgens officier van justitie Bos reageert de politie goed en adequaat op aangiftes door burgers, zo stelde ze vorige week in antwoord op een litanie van klachten van de broers R.

Een halfjaar lang had de politie apathisch toegekeken terwijl de broers werden bedreigd, beroofd, vernederd en zelfs beschoten door een groep Marokkanen, beweerden ze. Nee hoor, waar twee vechten hebben twee schuld, luidde het antwoord van Bos, en ze eiste 16, 14 en 8 jaar.

'Ik vind het zielig voor die gasten', zegt een omwonende van het plein, vlak bij de straat waar de Tunesische broers zijn opgegroeid. 'Het waren rustige jongens; slim ook. Maar ze zijn helemaal gek gemaakt door die Marokkaanse gasten.'

Voor de politie heeft hij geen goed woord over. Pesterijen, diefstal, intimidatie, geweldpleging, vernederingen; het is te lang allemaal door de vingers gezien. Pas als iemand doordraait en terugslaat, onhandig en in het openbaar, komen ze in actie. 'Want dat is makkelijker, hè?'

Hij heeft nu zelf een rechtszaak lopen tegen de politie. Hij werd afgetuigd toen hij de gestolen fiets van zijn zoontje wilde terughalen. Dat terughalen, dat was de politie te gortig. De diefstal en het geweld lieten ze voor wat het was.

Helemaal kommer en kwel is het ook weer niet, nuanceert een buurman. De laatste maanden is het wat veiliger geworden in 'De Kop van het Oude Noorden'. Er is veel meer politie en ze treden harder en sneller op. Inderdaad, na het Bergweg-incident. 'Die schietpartij heeft geholpen. Ik ben die gasten dankbaar.' Het Oude Noorden is sinds een paar maanden rustiger, beaamt ook de barvrouw van het gelijknamig café, een blanke enclave te midden van een buurt die drieduizend Marokkanen telt op achttienduizend inwoners. 'Hoog tijd', zegt ze. 'Er waren mensen die al zeiden dat ze het zelf wel zouden oplossen. Nee, ik zeg niet wat ze bedoelden.'

Gemeente, deelgemeente, politie, hulpverleningsinstanties en zelfs de woningbouwcorporaties zijn inderdaad hard bezig aan de wijk. Opvallend is dat een en ander in stilzwijgen gebeurt. Er zijn geen actieplannen openbaar gemaakt, er is de bewoners niets toegezegd.

De autoriteiten durven niet meer, geeft woordvoerder Frits Borchers van deelgemeente Noord toe. Er is in het verleden te vaak te veel beloofd. In 1997 al werd alarm geslagen over de wijk. Een strafrechtelijk onderzoek naar drugshandel concludeerde dat liefst 180 jongeren uit de wijk daarbij waren betrokken. Twee jaar later lanceerden de autoriteiten trots het Plan van Herstel, een totaalaanpak zonder weerga. Interessant detail, en nieuw in die tijd: het plan kwam compleet met meetbare doelen en streefdata.

Drie jaar en vele miljoeneneuro's later rest van het project niet meer dan een paar meter ordners in papierbakken. Een interne notitie concludeerde dat geen enkel doel was gehaald en dat de situatie per saldo slechter was geworden. Meer drugs, geweld en ontspoorde jongeren, meer straatroven, geweld en intimidatie.

In zijn oudejaarstoespraak liet voorzitter Andries van der Wal van de deelgemeente een halfjaar terug formeel het doek vallen. Sindsdien is geen nieuw plan gepresenteerd. 'We moeten nu eerst resultaten laten zien', zegt Borchers.

Na alle stukgelopen opvang-, toeleidings- en begeleidingsplannen van de afgelopen jaren ligt nu de nadruk stevig op repressie. Daartoe moet de politie eerst zien weer wat respect en status in de wijk terug te winnen. De afgelopen jaren waren ze wat al te zeer gewend geraakt aan aanspreektitels als 'kankerjoden'.

Door veel betrokkenen wordt de grote concentratie Marokkanen in de wijk als het grootste struikelblok gezien. De vraag is of spreidingsbeleid veel helpen zou, want de moderne probleemjongere blijkt mobiel. De betrokken groep bij het Bergweg-incident woonde goeddeels in West maar kwam vaak naar de wijk rond het Johan Idaplein om daar rond te hangen. Misschien kwamen ze ook wel van elders.

Recent zijn er bijvoorbeeld grote problemen geweest in het oosten van de stad, rondom de Lusthofstraat in Kralingen. Agenten daar deden zelf aangifte, onder meer van het bekladden van hun dienstauto's. Ze hadden wat foto's bijgevoegd. Een greep uit de teksten: 'Kanke moeder' en 'kanke smurfen'. Waren de blonde agentes misschien op zoek naar een mobiele vandaal die niet spellen kan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden