De televisievrienden van Bush (Gerectificeerd)

Het nog maar acht jaar oude Fox News groeit snel in populariteit. De conservatieve tv-zender drijft links Amerika tot grote woede....

Als progressief Amerika een toptien van vijanden bijhoudt, dan staan president George W. Bush, oud-president Ronald Reagan en Fox News zonder twijfel hoog op de lijst.

Het moet een deprimerende week zijn geweest voor links. De Verenigde Staten werden overspoeld door een golf van herinnering en verdriet na de dood van Reagan. Bush ging het land met vaste hand voor in de rouw; uren van gratis air time op z'n allerpresidentieelst. En het conservatief getinte Fox werd onlangs de best bekeken nieuwszender, en trok deze 'Reagan-week' neer kijkers.

Reagan is dood en Bush kan op 2 november de verkiezingen verliezen. Maar van Fox komt Amerika voorlopig niet af. Het network heeft de bolwerken der nonstopnieuwszenders entertainmentwereld met furore bestormd sinds de oprichting in 1996.

Het station bestaat uit twee takken. De entertainmentdivisie scoort voortdurend met reality-series zoals Joe Millionaire en The Simple Life, een absurde show rond twee zelfbenoemde domme blondjes, onder wie de inmiddels roemruchte Paris Hilton; van haar dook eerder dit jaar een stiekem opgenomen seksvideo op internet op. Fox heeft voorts goede sportprogramma's, zoals de populaire show met de onbeschaamde naam The Best Damn Sport Show Period.

Maar het opvallendste resultaat boekte het Fox News Channel. Dat streefde vorig jaar CNN voorbij als leidende 24-uurs-zender op de kabel. Dat dit binnen zeven jaar gebeurde, mag een klein wonder heten.

Tegelijkertijd is het niet zo verbazingwekkend. Fox' berichtgeving is vaak onafhankelijk en gematigd van toon, maar vaak ook onverholen rechts. Dat geldt zeker voor de talkshows. Zo past de populariteit in het politieke, gepolariseerde tij van nu: Washington en veel staten zijn in Republikeinse handen.

En het is oorlog. Dit tot vreugde van Fox, dat Bush en zijn assertieve buitenlandbeleid warm steunt. Van alle media die de laatste tijd kritiek krijgen en zelfkritiek uiten vanwege een al te brave houding, was Fox wel de meest kritiekloze. 'Bush' cheerleaders', zo werd Fox in het progressieve blad Mother Jones genoemd.

De nieuwe resultaten van een onderzoek van het onafhankelijke Pew Research Center in Washington zeggen veel. De afgelopen week bleek dat een ruime meerderheid van de kijkers van Fox zich conservatief noemt. Bij CNN is een meerderheid juist progressief. Bij de traditionele grote drie networks (NBC, CBS en ABC) bestaat een lichte neiging naar links.

De aantrekkingskracht van Fox schuilt in een simpel sentiment: het werd tijd voor tegenwicht. De perceptie bestaat dat de meeste grote media in de VS progressief van toon en aard zijn.

Of dat waar is, zal wel onderwerp van debat blijven tot het einde der tijden. Zie de titels van twee boeken die de afgelopen jaren verschenen. Ann Coulter schreef Slander Liberal Lies About the American right. Dat was een hysterische aanklacht tegen The New York Times en andere 'gevaarlijk linkse' media. Eric Altermann antwoordde met What Liberal Media? Dat was een knap geredeneerd staaltje ontkenning aan de andere kant van het spectrum.

Hoe het ook zij, de media waren te links, meenden Fox en veel kijkers. Er was ruimte op rechts. Volgens Nielsen trok Fox tijdens de oorlog bijna twee keer zo veel kijkers als CNN. Hoewel de laatste ook niet bepaald fel gekant was tegen de invasie, bestond kennelijk behoefte aan de patriottische toon van Fox.

Maar ook in het eerste kwartaal van dit jaar, toen de 'saaie' vrede bij iedereen tot lagere cijfers leidde, bleef Fox aan kop. Terwijl de zender 36 procent minder kijkers trok dan een jaar geleden, zakte CNN met 52 procent weg.

Nog erger voor CNN en derdeplaats-houder MSNBC was de samenstelling van de toptwaalf van best bekeken nieuwsprogramma's. Daarvan waren er elf van Fox. Alleen Larry King van CNN deed het aardig. Maar boven hem stonden twee talkshows van conservatieve presentatoren op Fox.

Is het erg, een tv-station dat rechts is? Niet als daar open kaart over wordt gespeeld. Dat is een probleem. De slogan van Fox was enige tijd 'Fair and balanced'. Nu was Fox veel: vermakelijk, informatief, ergerlijk, interessant. Maar eerlijk en evenwichtig? Daarvwas de kreet 'We report, you decide' Vaak doet Fox de verslaggeving de besluitvorming voor de kijker thuis.

De wens 'objectief' te zijn werd overschaduwd door een controverse waar voorzitter Roger Ailes in 2001 in terechtkwam. Zijn goede banden met het Witte Huis waren in kleine kring wel bekend, maar toen naar buiten kwam dat Ailes in de week na de aanslagen van 11 september een geheime memo aan Karl Rove had gestuurd,brak de hel los. Rove is de belangrijkste politiek adviseur van Bush.

Bob Woodward onthulde de brief, waarin Ailes aandrong op harde actie, in zijn boek Bush at War. Dat was fout van Ailes, schreef Woodward: als nieuwsman moet je geen politieke invloed uitoefenen. Ailes zei nog dat hij zich als 'bezorgde burger' tot de president had gericht. Die verdediging werd weggelachen; de overige 290 miljoen Amerikanen konden Rove niet even een suggestie toestoppen.

Het stormpje ging liggen, maar recentelijk kwam Ailes opnieuw in het nieuws. Nu was het John Carroll, de hoofredacteur van de progressieve Los Angeles Times, die Ailes en de zeer rechtse Foxpresentator Bill O'Reilly aanviel. In een slecht gekozen en niet onderbouwde vergelijking stelde hij de Fox-topman gelijk aan senator Eugene McCarthy. Dat was de 'communistenjager' van de jaren vijftig die een heksenjacht voerde tegen alles en iedereen die durfde af te wijken van gezond Amerikaans conservatisme.

Voor Ailes was dit een grove belediging. Hij sloeg terug in een opiniestuk in de conservatieve Wall Street Journal. Na een inhoudelijke tegenaanval deelde Ailes met plezier een pragmatische tik uit: 'De opmerkingen zullen enkel de oplage van de LA Times verder omlaag brengen, en terecht.'

En hij roerde een gevoelig punt aan voor progressieve media. Hoe om te gaan met de terroristische vijand die de westerse waarden ook die van meningsuiting bedreigen? Equal time, zelfs voor bommenleggers? Ailes ziet het zo: 'Carroll behandelde Fox News slechter in zijn krant dan hij de terroristen behandelde die onlangs een Amerikaan onthoofdden. Maar natuurlijk ziet hij Fox News ook als gevaarlijker.'

Hij was boos, maar uiteindelijk zal Ailes in zijn vuistje hebben gelachen. Volgens het adagium dat het niet uitmaakte wat ze zeggen zolang ze maar over je praten, slaat Fox een slag met elke aanval van links.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden