De tale Kana

De nieuwe bijbelvertaling (NBV) is op zijn minst even wennen. 'In het zweet uws aanschijns zult u werken voor uw brood' heet tegenwoordig 'Zweten zul je voor je brood'....

Aan de nieuwe Bijbelvertaling is tien jaar gewerkt door 23 kerkgenootschappen en ruim 100 medewerkers, waaronder vertalers, literatoren, theologen en bijbelvorsers. Die aanpak is een recept voor een compromis waar zeer uiteenlopende partijen ongelukkig mee zijn. Dat is ook gebeurd. Zowel orthodoxe predikanten als geseculariseerde letterkundigen hebben de NBV afgedaan als 'ambtenarenproza' of gelikte marketingbijbel.

Voor orthodoxe protestanten ligt iedere nieuwe vertaling gevoelig. De Bijbel is immers het woord Gods, daar mag niet lichtvaardig mee worden omgesprongen. Enigszins wonderlijk zijn zulke bezwaren wel. Iedere vertaling is mensenwerk. Ook de klassieke Statenvertaling uit 1637 is een weerspiegeling van het taalgebruik uit die tijd.

De literaire bezwaren berusten grotendeels op smaak. Schrijvers en dichters als Nicolaas Matsier, Rutger Kopland en Arnon Grunberg hebben zich positief over delen van de NBV uitgelaten. Heel slecht zal zij daarom niet zijn.

Een re bezwaar is wel dat allerlei klassieke uitdrukkingen verloren gaan. 'IJdelheid der ijdelheden' werd 'lucht en leegte', 'er is geen plaats in de herberg' werd 'er is geen plaats in het nachtverblijf in de stad'. De Nederlandse literatuur wemelt van de traditionele bijbelse uitdrukkingen. De NBV snijdt die band tussen bijbel en literatuur door. Dat is een verlies, want in een geseculariseerde samenleving is de bijbel voor velen eerder een cultuurgoed dan een religieuze tekst. Juist die cultuuroverdracht wordt geschaad door de bijbel te moderniseren. Dit probleem was echter nauwelijks te voorkomen. Men kan bezwaarlijk een moderne, vlot leesbare tekst doorspekken met archahe zinsneden.

Hoe dan ook, het is niet nodig om een loodzwaar literair of theologisch debat over de NBV te voeren. De nieuwe vertaling vervangt immers de oude niet. Wie dat wil, kan nog altijd naar de Statenbijbel grijpen, of naar de neo-klassieke NBG-vertaling uit 1951. Intussen is de NBV een toegankelijke introductie in het christendom voor nieuwe groepen lezers, al hoeft men daar geen al te hooggespannen verwachtingen van te hebben. Het lijkt onwaarschijnlijk dat jongeren of moslims nu plots massaal de bijbel gaan lezen.

Curieus, tot slot, is de felle kritiek van 'hofprediker' Nico ter Linden. In zijn Het verhaal gaat..., weliswaar een 'hervertelling' en geen vertaling, toonde hij zich zelf een radicale modernist, die de verleiding van een knecht door de vrouw van Potifar omschreef als 'seksuele intimidatie op de Egyptische werkvloer'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden