De Tachtigers als jonge idealisten

Vlug gespeeld met op zijn tijd een anachronistisch grapje.

Theater


***


Absinthe van Arthur Japin door De Hollanders, regie Gerardjan Rijnders.


Theater Bellevue, Amsterdam, 6/10. Tournee t/m 18/12: ww.dehollanders.org


Na Arnon Grunberg hebben de nog jonge acteurs van theatergroep De Hollanders Arthur Japin weten over te halen een toneelstuk te schrijven. Japin, de succesauteur (en tevens gewezen acteur), schreef speciaal voor hen de historische tekst Absinthe. Enig inzicht in cultureel ondernemerschap kan deze jonge Hollanders alvast niet worden ontzegd. Waar Grunberg in De Hollanders generatiegenoten herkende van de Nederlandse soldaten die getraumatiseerd terugkeerden uit de oorlog in Afghanistan, daar ziet Japin een groepje Amsterdamse rebellen met kunstzinnige idealen.


De spelers deden hem denken aan de Tachtigers. Schrijvers als Willem Kloos en Albert Verwey, die in de jaren tachtig van de negentiende eeuw hun motto 'l'art pour l'art' probeerden hoog te houden. In Absinthe voert Japin hen op als jonge idealisten die onherroepelijk ten prooi vallen aan de realiteit van een samenleving die zich niet zomaar de kunst laat voorschrijven.


Gerardjan Rijnders regisseert de groep en injecteert de voorstelling met enkele performance-achtige elementen. Er wordt vlug gespeeld, slordige kostuumwissels en karikaturale typetjes dienen als komische terzijdes, en op zijn tijd is er een anachronistisch grapje. Personages worden vet aangezet: een 'freule' met socialistische ambities heeft een lekker bekakt accent. De Tachtigers komen vooral over als egocentrische mooipraters. Opplaksnorretjes en brilletjes te over. Alsof we het vooral niet te serieus moeten nemen. Ook de obligate absinthscène, inclusief verf en vuurspuwer, ontbreekt niet.


Broodnodig is het, als tegenwicht voor het soms al te sentimentele verhaal over Anna Witsen, zus van Tachtiger Willem Witsen. De zangeres wil zich bij de mannen voegen, maar eindigt als speelbal van de groep. Ze gebruiken Anna om hun idealen te kunnen realiseren. Bovendien laat ze zich manipuleren door haar begeerlijke zangleraar. Uiteindelijk maakt ze een einde aan haar leven.


Geen slecht toneel, maar het meest treffend is eigenlijk de openingsmonoloog. Hollanders Simone van Bennekom, Thomas Höppener, Eva van Manen, Thijs Prein en Imke Smit lezen gezamenlijk een schotschrift voor van Kloos en Verwey. Hierin onthullen de twee de schrijvers te zijn van een expres slecht geschreven bundel. De Nederlandse kritiek was er met open ogen ingetuind: ze gaf de kinderversjes een uitstekende beoordeling en bewees daarmee haar eigen onkundigheid. Een goede grap, die eigenlijk veel beter dan dat hele verhaal over Anna de humor en ijdeltuiterij van de Tachtigers aantoont.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden