De SUV onder de fietsen

Drie blonde hoofdjes in de bak, au-pair achter het stuur. Kan die bakfiets aan de kant? Statussymbool in tien punten....

1. Waar komt de bakfiets vandaan?

De bakfiets oude stijl beleefde zijn glorietijd in de jaren dertig. Voor groenteboeren, bakkers, slagers, melkboeren, de stadsreiniging in Amsterdam, schilders en andere zelfstandigen was de introductie van de ‘transportdriewieler’ een uitkomst. Totdat de (bestel)auto betaalbaar werd en de bakfiets een symbool van armoede. Alleen hippies, studenten en krakers (met hond) zwoegden in de jaren zeventig en tachtig nog door de stad met ‘bakkersbakfietsen’. De klassieke bakfiets wordt in Nederland alleen nog door Nijland Products in het Overijsselse Heeten gemaakt.

De moderne bakfiets voor kindervervoer is een Deense uitvinding uit de alternatieve hoek. Halverwege de jaren zeventig begonnen Annie Lerche en Lars Engstrøm in de Kopenhaagse ‘vrijstaat’ Christiania een fietswerkplaats. Ze kregen nogal wat zware ‘oerbakfietsen’ ter reparatie aangeboden en besloten een beter hanteerbare, lichtere variant te ontwerpen, die ook geschikt was voor het vervoeren van kinderen.

Het bedrijfje Christiania Bikes nam halverwege de jaren negentig de wijk naar het eiland Bornholm, vanwege het uiteenspatten van de hippiedroom in Christiania (drugs, diefstal, agressie). Nog altijd staat de Christiania-bakfiets bekend als kwalitatief hoogstaand, licht (want van aluminium en niet van staal), wendbaar en iets duurder dan de inmiddels vele concurrenten. Omdat Christiania aanvankelijk klein bleef in Nederland en omdat de grote fietsfabrikanten zich niet waagden aan bakfietsen, was er genoeg ruimte voor kleine bedrijfjes om hun eigen bakfiets te ontwerpen. De eerste was ’t Mannetje in Amsterdam, een fietswerkplaats die voortkwam uit de kraakbeweging. Al halverwege de jaren tachtig begon die met de import van ‘lichte modellen’ uit Duitsland, Finland en Engeland, en de Christiania. Het eerste eigen model van ’t Mannetje heette de Filibak.

2. Is de bakfiets nog steeds links?

De ouders die in de jaren negentig hun kinderen in bakfietsen begonnen te vervoeren, hadden er zelf ook al een carrière in het linkse actiewezen op zitten. Tot het jaar 2000 was de bakfiets ronduit links te noemen.

De bakfiets doet het nog altijd goed bij het progressieve deel van de bevolking. Maar al lang niet meer bij hen alleen. De bakfiets is sinds het begin van het millennium geliefd bij jonge ouders van alle gezindten. Met name in de duurdere wijken van de grote steden is het voor de basisscholen filerijden. De leuke vader, alvast in pak voor de werkdag, de hippe jonge moeder in gebloemde wikkeljurk, de Filippijnse au-pair met drie blonde hoofdjes voor zich, ze komen allemaal op een bakfiets aan. Er zijn straten in Nederland waar ’s avonds huis aan huis een bakfiets staat geparkeerd.

De populariteit van de bakfiets onder het welgestelde deel van de bevolking heeft natuurlijk te maken met functionaliteit (zie: is een bakfiets handig?), maar ook met het hebbeding-gehalte ervan. Eerst een Bugaboo-kinderwagen, dan het nageslacht uitgestald in zo’n geinige bakfiets. Net als Marilène en Maurits, Paul de Leeuw en Beau van Erven Dorens, die met bakfiets afgebeeld in de roddelpers of De Telegraaf de verkoop omhoog stuwden.

Bovendien suggereert een bakfiets een groot gezin en dat is, zeker in de stad, een statussymbool.

Zo tekenend voor Amsterdam-Zuid is de bakfiets geworden, dat hij nadrukkelijk aanwezig was in de Net 5 tv-serie Evelien. De verloting van de gebloemde ‘Evelien-bakfietsen’ was zo’n succes, dat de Evelien-bakfiets, in samenwerking met De Fietsfabriek, dit najaar in productie wordt genomen. Evelien-hoofdrolspeler Kim van Kooten heeft onlangs ook een bakfiets aangeschaft – een standaard bruine.

De rest van Nederland is de bakfiets nu ook aan het ontdekken. Er is sinds kort een startpagina www.bakfiets.startpagina.nl, waarop alle provincies zijn vertegenwoordigd. Volgens de fabrikanten zijn er vorig jaar acht- tot tienduizend bakfietsen verkocht, en zij verwachten nog groei.

3. Is een bakfiets handig?

Twee kinderen op een gewone fiets is goed te doen, maar twee kinderen plus boodschappen is al een stuk lastiger. En auto rijden (en parkeren) in de binnensteden is een crime. In dat opzicht is een bakfiets dus handig. ‘Na mijn huis is het het beste dat ik ooit heb aangeschaft’, zegt een vader van drie jonge kinderen uit de nieuwe Amsterdamse wijk IJburg. ‘Als mijn kinderen huilen, ga ik gewoon een rondje met ze rijden, en binnen de kortste keren zijn ze weer stil.’

Grofweg bestaan er twee soorten bakfietsen: de tweewieler en de driewieler. Driewielers hebben als voordeel dat ze niet om kunnen vallen. Kinderen kunnen dus even in de bak blijven zitten. Daar staat tegenover dat ze vaak zwaar fietsen, niet erg wendbaar zijn, en dat het fietsen enige oefening vereist.

De tweewielige bakfiets, in 2000 naar een Deens model uit de jaren twintig gemaakt door Maarten van Andel (de Cargobike van bakfiets.nl), is een stuk gemakkelijker te hanteren, maar iets minder stabiel, en er kunnen minder kinderen in. Twee in de normale uitvoering, drie in de lange versie. In een gemiddelde driewieler passen vier kinderen, maar die is ook te koop voor zes of acht kinderen. Sommige fabrikanten zetten op verzoek ook Maxi-Cosiklemmen in een bakfiets.

4. Is een bakfiets ook handig voor andere mensen?

Veel minder. De bakfiets is de SUV onder de fietsen. Groot, log, stug, breed, lomp. Het valt op een gemiddeld fietspad niet mee een bakfiets in te halen. Een gewone fietser gaat ook al snel opzij als hem een bakfiets tegemoet komt.

Een geparkeerde bakfiets neemt heel wat stoepruimte in beslag, wat vooral in de buurt van het schoolplein storend kan zijn. Daar staat tegenover dat de tweede auto vaak wordt weggedaan met de komst van een bakfiets. Dat zou wel weer extra parkeerruimte voor auto’s opleveren.

5. Is een bakfiets duur?

De Nihola Family kost 2195 euro. De goedkoopste Christiania-kinderbakfiets kost 1699 euro, de tweewieler Cargobike is te koop vanaf 1395 euro.

Bakfietsmakers van het eerste uur klagen steen en been over de goedkope (‘slechte en onveilige’) Chinese imitaties die nu de markt overspoelen. Op de site van prijsbreker bakfietsweb.nl zijn ze (als bouwpaketten) te koop vanaf 399 euro.

6. Wat is de beste bakfiets?

De fietsersbond ENFB testte vorig jaar zes driewielers en vier tweewielers van De Fietsfabriek, Bakfiets.nl, Nihola, Christiania, De Redding, ’t Mannetje en Onderwaterfiets. De beste driewieler was volgens de fietsersbond de (Deense) Nihola Family. De Cargobike van Bakfiets.nl kwam als beste tweewieler uit de test. De goedkope ‘Chinese’ bakfietsen van bakfietsweb.nl zijn niet getest, want die waren toen nog niet beschikbaar. Intussen zijn er ook weer veel nieuwe en verbeterde modellen op de markt gekomen.

7. Waar koop je een bakfiets?

Bijna overal, sinds dit jaar. Reguliere fietsenwinkels beginnen de bakfiets te ontdekken. Het Nederlandse succesnummer, de Cargobike van Maarten van Andel, is al bij meer dan 150 dealers in heel Nederland te koop. Er is een wachttijd (vaak meer dan tien weken). De Christiania-driewielers zijn op meer dan 60 adressen verkrijgbaar. Er zijn speciale bakfietswinkels en de fietsen zijn ook te koop via internet.

8. Wat is de hipste bakfiets?

Alle bakfietsen zijn nu hip. De populairste is de Cargobike-tweewieler, geschikt voor twee kinderen, en de Cargobike Long, waar drie kinderen in mee kunnen. In Amsterdam-Zuid worden ouders ook graag gezien met een twee- of driewieler van De Fietsfabriek. Bij De Fietsfabriek staan fietsen met bloemen- en camouflageprints. Je kunt ook je eigen hoogstpersoonlijke motief laten aanbrengen op je bakfiets. Dat kan natuurlijk ook erg niet hip uitpakken.

De ontwikkelingen gaan snel, zowat elke maand komt er een nieuw ontwerp bij. Een goede kans om populair te worden heeft het model dat Amazing Wheels over een paar weken op de markt brengt: Dutch ID. In de Dutch ID-tweewieler kan de kuip van een kinderwagen, een ‘Burley CUB’, worden geplaatst in plaats van een houten bakje. ‘Je kunt naar het park gaan op de fiets en daarna met de kinderwagen verder’, aldus Frank van Oirschot, directeur van Amazing Wheels. De fiets gaat 1649 euro kosten.

De mooiste bakfiets is misschien wel de trioBike, ook met afneembare kinderwagen, maar dan een driewieler. Deze Deense designbakfiets (de fiets lijkt op een Apple) haalde vele prijzen binnen, is net op de markt en flink geprijsd (2699 euro). De eerste exemplaren zijn al in Amsterdam gesignaleerd.

9. Doen andere landen ook aan bakfietsen?

Denemarken en Nederland zijn de bakfietslanden bij uitstek. Alleen al in Kopenhagen rijden meer dan 10 duizend Christiania’s rond. Ook in Duitsland (Berlijn), Engeland (Londen) en vooral Frankrijk (Parijs) is de bakfiets volgens sommige fabrikanten bezig met een bescheiden opmars. Volgens Frank van Oirschot komt er in Parijs de komende jaren zelfs een netwerk van bakfietsstroken.

10. Is de bakfiets een blijvertje?

Het ziet er naar uit dat we er voorlopig niet meer omheen kunnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden