'De superleraar moet meer verdienen'

Leraren die zich extra inzetten voor hun leerlingen, moeten beter worden beloond, zegt THEO TWISK van het bureau Berenschot. Met een door dit bureau ontwikkeld systeem kunnen de 'superleraren' eruit worden gelicht....

DE DOCENT Nederlands die bekende schrijvers in de klas uitnodigt en leerlingen meeneemt naar het theater, kan eerder op een salarisverhoging rekenen dan de leraar die jaar in jaar uit hetzelfde tekstboek gebruikt. Minister Hermans van Onderwijs wil docenten die goed werk leveren, beter gaan belonen. Maar bestaan daar objectieve criteria voor? Theo Twisk van bureau Berenschot, adviseur van de minister, meent een systeem te hebben gevonden waarmee hij de 'superleraren' eruit kan lichten.

- Bij competentiebeloning wordt een leerkracht beloond voor goed werk. Aan wat voor soort activiteiten denkt u?

'De leraar die zich inzet voor computeronderwijs of de docent die voor stageplaatsen contacten legt met bedrijven. Dat soort gedrag willen wij belonen. Als een leerkracht heel sociaal en gevoelig is, is dat geen reden hem te belonen. Wel als hij daardoor beter communiceert en luistert in de klas.'

- Iedere leraar moet toch goed kunnen luisteren?

'Dat is de ideale situatie. Elke leerkracht kan luisteren, maar er zijn mensen die precies in de gaten hebben op welke manier ze met allemaal verschillende leerlingen kunnen omgaan. Docenten die niet alleen kennis overdragen, maar ook jongeren motiveren om zelfstandig te werken, kan je extra belonen.'

- Hoe kan een schoolleider dat soort vaardigheden objectief meten?

'Door intensief contact. Daarnaast heeft de leraar een tweejaarlijks beoordelingsgesprek. Dan wordt vastgesteld wat zijn goede en slechte punten zijn en waarin hij zich ontwikkeld heeft. De leraar kan zijn plannen voorleggen, of hij bijvoorbeeld een ICT-cursus wil volgen of een toneelproject wil opzetten.'

- Als dat project niet slaagt, loopt hij dan een extra beloning mis?

'Dat hoeft niet aan de kwaliteit van de leraar te liggen. Misschien zaten er kinderen in de groep die problemen thuis hebben. Maar bij de beoordeling proberen we subjectiviteit te vermijden. De beoordelaar heeft daarvoor een lijst met tien competentievaardigheden.

'Iedere leraar bezit die vaardigheden, zoals bijvoorbeeld vernieuwend denken. Ze worden opgedeeld in drie niveaus. Het hoogste is het excellente niveau, het middenniveau staat voor de ervaren leerkracht en een leerkracht op juniorniveau groeit het minst snel in salaris.'

- De leerkracht die goed kan luisteren, is ook vaak degene die een toneelproductie op touw zet en goede eindscores aflevert. Hij doet alles, daarna komt er heel lang niets. Worden de verschillen niet te groot?

'Heel lang was de moraal: iedereen is gelijk en iedereen moet hetzelfde verdienen. Maar er bestaan verschillen tussen leraren, daar moeten we eerlijk in zijn. De superleraar moet sneller meer gaan verdienen. De leraar die de kar trekt, heeft recht op een hogere beloning.'

- Kan een initiatiefrijke vbo-docent op een zwarte achterstandsschool evenveel verdienen als een havo-docent op een witte school?

'Het is goed mogelijk dat schalen anders worden verdeeld zodat bijvoorbeeld een goede vbo-docent meer kan verdienen dan nu. Bovendien krijgt iemand die achterover leunt, niet meer automatisch dezelfde jaarlijkse periodiek als z'n collega's.'

- U praat steeds over criteria die lastig te meten zijn. Maar er zijn ook harde gegevens voorhanden. Sommige scholen halen veel betere Cito-scores dan andere die ongeveer dezelfde groep leerlingen lesgeven. Heeft zo'n leerkracht geen recht op prestatieloon?

'Het ministerie heeft Berenschot niet gevraagd om advies te geven over prestatieloon. Dat past niet zo binnen het onderwijs. Een leraar is nooit als enige verantwoordelijk voor de ontwikkeling van een kind. Daarom zou ik er eerder voor kiezen het hele team te belonen.'

- Hoe moet het met de leerkracht die braaf alle cursussen volgt, maar die niet beter gaat presteren?

'Bij dit model gaat het niet alleen om de beloning. Het beoordelingsgesprek is een soort functioneringsgesprek waarvan een leraar ook gewoon kan leren. Zo wordt ook sneller bekend wie niet deugt voor het onderwijs.'

Annieke Kranenberg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden