De studie gaat voor de gezelligheid

Studentenverenigingen kampen met een terugloop aan leden, studenten hebben minder tijd voor een bijbaan, vrijwilligerswerk of vrienden. 'Maar wat heeft een samenleving aan afgestudeerden die alleen maar hebben gezwoegd voor tentamens?' In Groningen laten niet alle eerstejaars zich opjagen door de strengere studiefinanciering....

'Ik ben bij een studentenvereniging gegaan omdat je een sociaal leven nodig hebt als student', zegt Jelle-Johan Hoomans (21). Hij heeft zich aangemeld bij Bernlef, een kleine Friese vereniging in Groningen met ruim honderd leden. 'Maar ik ga me heus niet alle dagen bezatten. De studie gaat voor de gezelligheid.'

De hts'er Hoomans en een groep verenigingsgenoten hebben zich verzameld in het Groningse stadspark. Het is een winderige en regenachtige avond in september, maar de Bernleffers laten zich niet kisten want op het programma staat een potje kaatsen, dé sport van de Friezen.

Derdejaars Thaeke Kuipers probeert de nieuwe leden enthousiast te maken voor 'de mooiste sport van de wereld'. Kuipers legt de spelregels uit. 'Dat kost wat tijd, want het is een strategisch spel', zegt hij.

Jelle-Johan Hoomans doet een poging de bal in het juiste vak te slaan. 'Ik denk dat ik het nog wat vaker moet oefenen. Ze kaatsen hier elke dinsdag. Ik kom nog wel eens meespelen.'

De Bernleffers verlustigen zich niet alleen in het kaatsen. Cursussen Fries, Berenburgcolleges en Fries koffiedrinken zijn ook populaire activiteiten. De vereniging laat zich sponsoren door een Berenburgfabrikant en het bruine vocht vloeit dan ook rijkelijk op de soosavonden. Als rechtgeaarde Friezen doen de Bernleffers natuurlijk ook altijd mee aan het skûtsjesilen en de Elfstedentocht.

Ondanks de inzet voor haar leden kampt Bernlef, net als veel andere studentenverenigingen, met een terugloop van aanmeldingen. De strengere regels voor studiefinanciering maken studenten voorzichtiger. Ze willen eerst bekijken hoeveel tijd ze kwijt zijn aan hun studie voordat ze zich in het verenigingsleven storten.

'Wij merken dat eerstejaars de kat uit de boom kijken', zegt Elske-Marije Abma, vice-voorzitter van Bernlef. In de eerste weken van het nieuwe collegejaar meldden zich negentien nieuwe leden aan bij Bernlef. Vorig jaar was het aantal inschrijvingen bijna dubbel zo groot.

Om nieuwe studenten te lokken, bieden verschillende verenigingen studie-ondersteuning aan. Ze koppelen eerstejaars aan een mentor en organiseren studieavonden. Bernlef doet dat niet. 'Onze leden regelen dat soort zaken onderling', zegt Abma. 'Ze spreken vaak af in de universiteitsbibliotheek om samen te studeren. Als we merken dat het slecht gaat met een eerstejaars dan is er altijd wel iemand die spontaan zijn hulp aanbiedt.'

De kaatsers die eerder op de avond hebben staan kleumen in het stadspark drinken later een glaasje Berenburg in het verenigingsgebouw in de Tuinstraat. Boven de bar hangt een Friese vlag. De leden converseren uitsluitend in het Fries.

'We zijn trots op onze cultuur, die moeten we in ere houden', zegt voorzitter Tina Lolkema. 'De Friese taal bindt ons.' Aan het opgeven van de identiteit om meer studenten te trekken wil Lolkema niet denken. 'Er zijn genoeg Friese studenten in Groningen. En natuurlijk zijn Hollandse studenten hier ook altijd welkom.'

Abma: 'We zijn een vereniging met een ons-kent-ons-sfeer, dat is onze kracht. Er zullen altijd eerstejaars blijven die zich meer aangetrokken voelen tot een kleinere vereniging dan tot zo'n grote club waar ze als de minderen worden behandeld.'

De zee van eerstejaars die op een septembermiddag samenklonteren in het verenigingsgebouw van Albertus Magnus doet anders vermoeden, maar ook één van de grootste verenigingen van Groningen kampt met een terugloop van aanmeldingen.

'Wij hebben nu ruim negentienhonderd leden, in 2000 zijn dat er nog maar zo'n veertienhonderd', schat praeses Tonnis Poppema. In 1994 schreven zich 464 leden in, dit jaar nog geen driehonderdvijftig. 'Terwijl een studentenvereniging je leven als student verrijkt.'

'We houden van een biertje maar we zorgen ook dat onze leden kennismaken met de maatschappij.' Tijdens de introductieweken organiseerden eerstejaars een bingoavond voor bejaarden. Met de actie 'een heitje voor een karweitje' haalden de studenten negenduizend gulden op voor het Groninger Museum. 'We staan niet buiten de samenleving zoals wel eens wordt beweerd', zegt Poppema.

Eerstejaars rechten Jorinde Verbiest (19) en Noor van Eggermont (18) hebben zich niet laten ontmoedigen door de strengere studiefinanciering. Vermoeid van de 'zware introductieweken' zetelen 'de nullen' op de bank in het kantoor van de praeses.

'Als je dingen hebt om je op te verheugen, gaat het studeren ook makkelijker', zegt Verbiest met schorre stem. 'Ik heb mijn studieritme nog niet gevonden, maar als ik straks in de problemen dreig te komen, doe ik het gewoon wat rustiger aan met het verenigingsleven.'

Van Eggermont komt uit het zuiden van het land. 'Ik wil zoveel mogelijk mensen leren kennen, voor de gezelligheid natuurlijk. Maar de contacten die ik nu op doe kan ik later ook weer goed gebruiken.'

Poppema: 'Het enige voordeel van de strengere studiefinanciering is dat we alleen studenten krijgen die echt voor onze vereniging kiezen. Diegenen die lid worden hebben goed nagedacht over hun keuze.'

'Studentenverenigingen zullen het nog moeilijk krijgen met het vinden van bestuursleden', voorspelt de praeses. 'Het kost je een jaar als je zitting neemt in een bestuur. Het is een fulltime baan.'

In Groningen krijgen bestuursleden van studentenverenigingen geen financiële ondersteuning van de universiteit, in andere studentensteden gebeurt dat wel. Poppema besloot een lening af te sluiten om dit jaar te kunnen bekostigen. 'Ik ben ervan overtuigd dat het zich terugverdient, dat ik door al die bestuurservaring makkelijker aan een baan kom. Maar ik denk dat steeds minder studenten dat risico durven nemen.'

Studenten bedenken zich wel twee keer voordat ze zich aanmelden bij een vereniging, maar ook tijd voor bijbaan of vrijwilligerswerk wordt schaarser.

'Studenten zijn straks alleen nog maar aan het college's lopen en tentamens maken', vreest Pieter van Woensel.

Hij is student en gemeenteraadslid voor Student en Stad, de politieke partij die opkomt voor de belangen van Groningse studenten. 'De prestatiebeurs heeft niets te maken met academische vorming.'

Van Woensel zit sinds 1996 in de gemeenteraad voor de politieke partij. 'Ik doe zoveel praktijkervaring en contacten op met deze functie, het is zo'n verrijking van mijn studie.' Van Woensel studeerde voorheen juridische bestuurskunde en doet nu Nederlands recht.

'Studenten moeten zes jaar krijgen', vindt de jonge politicus. 'Dan hebben ze ook nog tijd voor de belangrijke zaken naast hun studie en staan de studiejaren niet alleen in het teken van tentamens maken.'

'Als ik in een kroeg zou werken, verdien ik wel, maar doe ik niet de ervaring op die ik nu opdoe', zegt Rosita van Gijlswijk. De derdejaars studente sociaal-juridische dienstverlening is vrijwilligster bij de juridische hulpdienst van de Socialistische Partij (SP) in Groningen.

Van Gijlswijk helpt bezoekers van het juridisch spreekuur met het invullen van belastingformulieren, het schrijven van bezwaarschriften en het aanvragen van huursubsidies en uitkeringen. De studente heeft ook de leiding over de andere vrijwilligers van de hulpdienst. Ze werkt er 32 uur per week. 'Maar als ik nog maar vier jaar studiefinanciering kreeg, zou ik wel heel diep moeten nadenken of ik niet beter een betaalde baan kon zoeken.'

Ze onderstreept het belang van vrijwilligerswerk. 'Ik doe ontzettend veel praktijkervaring op. Als ik in de klas zit en we hebben het over bijvoorbeeld de nabestaandenwet, dan denk ik ''o, ja die en die had daar ook problemen mee''. Ik krijg door mijn werk veel meer inzicht in de stof die ik op school leer. Het wordt allemaal veel concreter, zo heb ik een voorsprong op andere studenten.'

Van Gijlswijk windt zich op over de strengere studiefinanciering. 'Het komt erop neer dat straks alleen studenten met rijke ouders er nog dingen naast kunnen doen. Die doen niet moeilijk over een jaartje extra betalen. Maar andere studenten moeten leningen afsluiten, dat risico zullen ze niet gauw nemen.'

'Niet alleen studenten worden daar de dupe van, ook de maatschappij. Want wat heeft een samenleving aan studenten die alleen beschikken over theoretische kennis.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden